Azərbaycanda pensiya alanların sayı azalmaqda davam edir. Müşahidələr göstərir ki, ölkədə pensiyaçıların sayı 5 ildir azalmaqdadadır. Belə ki, ötən 5 il ərzində pensiyaçıların sayı 130 min nəfərdən çox azalıb.
Ən son məlumatlara görə, ölkədə 1 milyon 197 min nəfər təqaüdçü var ki, bu da altı ay öncə ilə müqayisədə 17 min nəfər azdır. Halbuki, 2021-ci il iyulun 1-i Dövlət Sosial Müdafiə Fondunda 1 milyon 214.1 min pensiyaçı qeydiyyatda olub. Bu da ölkə əhalisinin 12.1 faizini təşkil edirdi. Onların 58.8 faizi yaşa, 29.5 faizi əlilliyə, 11.7 faizi isə ailə başçısını itirməyə görə pensiya alır. Ancaq 2017-ci ildə isə 1 milyon 328.4 min nəfər pensiyaçı qeydiyyatda olub. Nəzərə almaq lazımdır ki, pensiyalar əhalinin dolanışığında mühüm trol oynayır. Bir sıra ailələr məhz pensiyanın hesabına öz dolanışığını təmin edir.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi hər dəfə bəyan edir ki, saxta pensiyaya çıxanlar var. Əgər həqiqətən belədirsə, o zaman 5 il ərzində bununla bağlı yoxlamalar niyə bitmir? Ümumiyyətlə, pensiyaçıların sayının ilbəil azalması tendennsiyası hara aparır? Bunu nə dərəcədə normal proses saymaq olar ki, pensiyaçıların sayı ilbəil azalır?
İlqar Hüseynli: “Normal hal deyil”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert İlqar Hüseynlinin fikrincə, pensiyaçıların sayının bu dərəcə azalması normal hal deyil: “Ən azından ölkədə doğulanların sayı, ölənlərin sayını üstələyir. Burada əsas problem ƏƏSMN-nin yarıtmaz fəaliyyətidir. Problem ondadır ki, qurum müxtəlif birokratik əngəllər yaratmaqla əhalini incidir. Pensiya almaq hüququ olanların bundan məhrum edir. Elə adam var ki, 7 ay və yaxud da 1 ildir pensiya ala bilmir. Ona deyirlər ki, sizin sənədlər araşdırılır. Əslində indiki çətin durumda pensiyalar verilsə daha yaxşı olar. Yəni, araşdırmaların nəticəsi başa çatmamış pensiyaların verilməsi dayandırılmasın. Araşdırmalar başa çatandan sonra pensiyalar ya dayandırılsın, ya da sənədləri qaydasında olanlara pensiyaların verilməsi davam etdirilsin. Ancaq bunun əksinə olaraq minlərlə vətəndaşın pensiya təminatını aylarla dayandırırlar. Bir növ müddəti qəsdən uzadaraq sosial gərginlik yaradırlar. Problemin bu həddə gəlib çatmasında əsas günahkar qurum ƏƏSMN-dir. Qurumun səriştəsiz fəaliyyəti üzündən vəziyyət bu dərəcədə kritik səviyyəyə gəlib çatıb”.
Firdovsi Şahbazov: “Azalmanın başlıca səbəbi pensiya yaşının artırılmasıdır”
Digər ekspert iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov isə pensiyaçıların sayının azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi pensiya yaşının artırılması ilə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, 2017-ci ildə Azərbaycanda pensiya yaşı artırılıb. Qanunvericiliyə edilən dəyişikliyə əsasən, kişilərdə 63 yaş həddi 2017-ci il yanvarın 1-dən başlayaraq 2021-ci il yanvarın 1-dək, qadınlarda isə 60 yaş 2027-ci il yanvarın 1-dək hər il 6 ay artırılmaqla 65 yaşa çatdırılmalıdır. Ona görə də ötən 5 il ərzində pensiya alanların sayı bu qədər azalıb. Məsələnin digər tərəfləri də var. O da ondan ibarətdir ki, son illər pensiya yaşına çatmadan vəfat edənlərin sayında artım müşahidə edilir. Ən nəhayət ƏƏSMN-nin yarıtmaz fəaliyyətinin də bunda rolu var”.
Vidadi ORDAHALLI
