Bankların bir çox layihələri var ki, müştərilərin xeyrinə olduğu deyilsə də, müştərilər bunun tam əksini görür. Əksəriyyətimizin mobil telefonunda “Birbank” mobil tətbiqi var və biz bununla pul köçürmələri həyata keçiririk. “Birbank”da kartdan karta pul köçürmənin xərci də artırılıb.
“Birbank”dan istifadə edənlər başqa bir karta pul köçürürlərsə, onlardan əvvəllər 1 manat çıxılırdısa, indi 1 manat 50 qəpik çıxılır. “Birbank”ın köçürmə xərclərini 50 qəpik artırması ciddi narazılıq yaradıb. Müştərilər hesab edir ki, “Birbank” onların cibinə girir. Hər müştəridən 50 qəpik artıq pul tutulması isə üst-üstə banka milyonlarla vəsait qazandırır, bank oturduğu yerdə pul qazanır. “Birbank” sistemindən istifadə edənlər hansı məbləğdə pul köçürmələrindən asılı olmayaraq 1 manat 50 qəpik itirirlər. Ekspertlər deyir ki, bir tərəfdən nağdsız ödənişlər təşviq edilir, o biri tərəfdən isə nağdsız ödənişlərdən əlavə pul tutulur. Bu isə nağdısız ödənişin dəyərinə və mahiyyətinə kölgə salır, insanların nağdsız ödənişə inamını, marağını azaldır. Çünki müştəri nağdısz ödəniş zamanı əlavə vəsait itirir.
Qeyd edək ki, “Birbank” da “Bir kart” kimi “Kapitalbank”ın layihəsidir.
“Əgər rəqibi olsaydı, 5-10 qəpik maya dəyəri olan xidməti bazarda 1 manat 50 qəpiyə sata bilməzdi”
İqtisadçı Akif Nəsirli bizimlə söhbətində bildirdi ki, “Birbank”ın köçürmə xərcini 1 manatdan 1 manat 50 qəpiyə qaldırması müştərilərin maraqları ilə qətiyyən uzlaşmır. A.Nəsirlinin sözlərinə görə, ümumiyyətlə, bankların bu şəkildə faiz tutması yolverilməzdir. A.Nəsirli qeyd etdi ki, ölkənin ilk rəqəmsal bankı olan “Birbank” “Kapitalbank”ın layihəsidir. “Əslində, bu məsələyə ikili rakursdan yanaşmaq olar. Bir tərəfdən, bu xidmətin maya dəyəri o qədər də yüksək deyil. Məsələn, 100 manatlıq köçürmənin xərci 5-10 qəpik arasındadır. 5-10 qəpik xərcin müqabilində “Birbank” köçürmə xidmətində 1 manat rüsum tuturdu və 90 qəpik qazanırdı. Yəni bir əməliyyatdan minimum 90 qəpik əldə edirdi. Məbləğ artdıqca, köçürmənin xidmət haqqını da qaldırırlar. Hər 100 manata əlavə 1 manat köçürmə haqqı tutulurdu. İndi “Birbank” bu xidmətin qiymətini 50 faiz qaldırıb. Bir tərəfdən bazarda qiymətlərin qalxması fonunda qiymət artımı mümkündür, amma qiymət artımı birdən-birə 50 faiz olmalı deyil, 5-10 faiz ola bilər. “Birbank” pul köçürmə xərcini birdən-birə 50 qəpik deyil, 5-10 qəpik artırsa, hardasa müştərilər bunu anlayışla qarşılaya bilərdi”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, amma məsələ burasındadır ki, birdən-birə maya dəyəri 5-10 qəpik xidmətin qiymətini 50 faiz artırmaq yolverilməzdir: “Birbank”ın birdən-birə xidmət haqqını 50 faiz artırması müştərilərə qarşı haqsızlıqdır, ədalətsizlikdir. Həm də bilirsiz bu niyə baş verir? Bank bazarında “Kapitakbank” inhisarçıdır, onun rəqibi yoxdur. Əgər onun rəqibi olsaydı, 5-10 qəpik maya dəyəri olan xidməti bazarda 1 manat 50 qəpiyə sata bilməzdi. Yəni o, uzaqbaşı 15-20 qəpiyə satardı. İndi də bahalaşma fonunda o rəqibləri düşünərək qiymət artımına ya qərar verməli idi, ya da köhnə qiymətdə qalmalı idi. Bu eybəcərliyin yaranmasının əsas səbəbi inhisarçılıqdır. “Kapitalbank”, bütün sahələrdə olduğu kimi, bank köçürmələrində də inhisarçıdır. Çünki əhalinin əməkhaqlarının böyük əksəriyyəti bu banklar vasitəsilə ödənilir, pensiyaların da, müavinətlərin də, yardımların da böyük hissəsi bu bank vasitəsilə verilir”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, bu bank öz qarşısında rəqib görmədiyi üçün indiyə qədər 5-10 qəpiklik xidməti 1 manata satıb, indi də heç bir maya dəyəri artımı baş vermədiyi halda həmin 5-10 qəpiklik xidmət haqqını birdən 50 faiz bahalaşdırıb. O hesab edir ki, bu həm bazarda inhisarçılıqla, həm də vətəndaş cəmiyyətinin bu sahəyə nəzarətsizliyi ilə bağlıdır. O deyir ki, vətəndaş cəmiyyəti belə əməliyyatları çox nadir hallarda ifşa edir, bu da banklarda arxayınlıq yaradır.
İradə SARIYEVA
