Ölkəmizdə ərzaq məhsullarının qiymətlərinin sürətlə bahalaşması cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaradır. Gündəlik tələbat məhsullarının qiymətinin bu şəkildə artmasının səbəbləri tam izah olunmasa da, şübhəsiz, burada işbazların barmağı özünü hiss etdirir. Son dövrlər ən çox bahalaşan məhsullar arasında kərə yağının da olması təəssüf doğurur.
Yayılan məlumatlara görə, Azərbaycanda bir kiloqram kərə yağının qiyməti il ərzində, demək olar ki, 25%, qalan süd məhsullarının (kəsmik, xama və digər qıcqırdılmış süd məhsulları) qiyməti isə 5-15% bahalaşıb.
Bəzi ekspertlər hətta deyirlər ki, Azərbaycanda kərə yağı delikatesə çevrilməkdədir. Yəni bir azdan sosial təminatı aşağı olanlar kərə yağını yalnız vitrində seyr etməklə təsəlli tapacaqlar.
“Səbəb rəqabət mühitinin olmaması və monopoliya şəraitidir”
Sağlam Cəmiyyət Hərəkatının eksperti, sosioloq Elçin Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Azərbaycan mağazalarında təmiz, qatqısız kərə yağı yoxdur: “Əvvəla qeyd etmək lazımdır ki, mağazalarda kərə yağı yoxdur. Bir şeyin üzərinə nəyinsə adını yazmaq onun həmin şey olduğunu demək deyil. Kərə adı ilə satılan palma yağı, spred, marqarin və sair kimyəvi qarışıqlardan ibarət məhsul var ki, onun da qiyməti durmadan artır. Bizdə bahalaşmanın 2 ənənəvi səbəbi var - biri təbii səbəbdir, digəri süni. Təbii səbəb odur ki, son vaxtlar enerji daşıyıcıları, kommunal xidmətlər, vergi, gömrük və s. xərclərdə artımlar var ki, bu da birbaşa olaraq bütün məhsulların qiymətinə təsir edir. Məhsulların maya dəyəri artır, məhsulu istehsal edənin xərcləri artır ki, bu da son nəticədə həmin əlavə xərclərin o məhsulun qiymətinin üzərinə gəlməsinə səbəb olur. Bunu faktiki olaraq hökumətin yaratdığı bahalaşma adlandırmaq olar. İkinci səbəb maaş, pensiya və müavinətlərdə artımlarla bağlıdır hər dəfə belə artımlar olduqca istehsalçılar və iaşə sektoru da öz mal və xidmətlərini bahalaşdırır. Bu anormal bir haldır, çünki maaş və pensiya artımı heç bir halda mal və xidmətlərin artımına təsir göstərə bilməz. Burada səbəb rəqabət mühitinin olmaması və monopoliya şəraitdir”.
E.Bayramlının sözlərinə görə, nəticədə belə bahalaşmalar maaş və pensiya artımını mənasız hala gətirir, hətta əhalinin vəziyyəti daha da ağırlaşır, bu səbəbdən əksər vətəndaşlar maaş və pensiyaların artımını istəmir: “Çünki bilirlər ki, məsələn, onların maaşı 50 manat artacaqsa xərcləri də 100 manat artacaq. Üstəlik, maaş dövlət sektorunda işləyənlər üçün artıb ki, onlar da ümumi işçilərin az bir hissəni təşkil edir. Deməli, maaşı artmayanların xərcləri artıb ki, onlar faktiki olaraq ağır vəziyyətə düşüblər. Bizdə artıq qiymətlər dünyanın ən bahalı ölkələrinin səviyyəsinə çatıb, lakin maaş və pensiyalar həmin ölkələrdən 10 dəfə aşağıdır. Ona görə də hökumət iqtisadi və sosial siyasətinin dəyişməlidir. Əks halda sosial narazılıq daha da güclənəcək”.
İradə SARIYEVA
