“Qiymət artımının səbəbi idxal məhsullarıdır”. Bunu Milli Məclisin iclasında “Azərbaycan Respublikasının 2022-ci il dövlət büdcəsi haqqında” (ikinci oxunuş) qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı iqtisadiyyat nazirinin müavini Sevinc Həsənova deyib.
Nazir müavini bildirib ki, bazarda rəqabət prinsiplərinin qorunması vacib məsələlərdəndir: “Bir sıra malların qiymətləri dövlət tərəfindən tənzimlənir. Dövlət büdcəsinin imkanları nəzərə alınmaqla bu qiymətlərin daha məqbul saxlanmasına çalışılır. Dövlət tərəfindən tənzimlənməyən malların qiymətlərinin süni artmasının qarşısını almaq məqsədilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti tərəfindən bazarda mütəmadi monitorinqlər aparılır. Əhali üçün ən çox zəruri olan 86 adda ərzaq məhsulları, 51 adda tikinti materiallarının qiymətləri ilə bağlı monitorinqlər və təhlillər aparılır. İstehlak bazarımızda aparılan təhlillər və müşahidələr də göstərir ki, qiymət artımının səbəbi idxal məhsullarıdır. İstehsalda idxal xammalına əsaslanan mallarda qiymət artımı müşahidə edilir. Eyni zamanda daşınma xərcləri və enerji xərclərinin artımı da qiymət artımına təsir edən amillərdir”.
Ölkədə müşahidə olunan qiymət artımını yalnız idxal olunan məhsulların baha olması ilə əlaqələndirmək nə dərəcədə reallığı əks etdirir? Məgər yerli məhsulların qiyməti bahalaşmayıb ki?
“Yerli məhsulların bahalaşması sırf süni amillərlə bağlıdır”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin fikrincə, qiymət artlmını yalnız idxalla əlaqələndirmək reallıqla uzlaşmır: “Bəli, bir sıra idxal məhsullarının qiyməti artıb. Ancaq yerli məhsulların da qiyməti iqtisadi əsası olmadan qaldırılır. Məsələn, ölkəyə idxal olunan ağac məmulatlarının qiymətində artımın olması xarici amillərlə izah edilir. Çünki sözügedən materiallar əsasən Rusiyadan idxal edilir. Rusiyanın özündə taxtanın qiyməti xeyli bahalaşıb. Eyni zamanda xaricdən idxal olunan xammal əsasında istehsal olunan yerli məhsulların qiymət artımı da başadüşüləndir. Lakin ölkə daxilində tam yerli xammal əsasında istehsal olunan materialların idxal materialları qədər bahalaşmasının təbii iqtisadi əsası yoxdur. Çünki o qədər anormal formada qiyməti artırırlar ki, bunun idxalla heç bir əlaqəsi yoxdur. Ona görə də yerli məhsulların bahalaşması sırf süni amillərlə bağlıdır. Ərzaq və mer-meyvə xeyli bahalaşıb. Bunun idxala nə dəxli? İnhisarçı qruplar xarici amillərdən sui-istifadə edir”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, süni qiymət artımının qarşısı alınmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
