Fikir, söz və məlumat azadlığı demokratiyanın əsas göstəricisi kimi

Tarix: 12.12.2015 / 01:23
Bölmə: Gündəm

"Əgər güclü ictimai nəzarət olmasa, əgər Azərbaycanda azad cəmiyyət formalaşmasa, bizim iqtisadi uğurlarımızın gələcəyi olmayacaq, ancaq müvəqqəti xarakter daşıyacaqdır. Ona görə də son illər ərzində Azərbaycanda aparılan siyasi islahatların əsas mənası, məqsədi ondan ibarətdir ki, ölkəmiz hərtərəfli inkişaf etsin, ölkədə yaşayan hər bir vətəndaş bütün azadlıqlardan istifadə etsin.

Azərbaycanda o cümlədən mətbuat azadlığı da mövcuddur. Biz bu məsələdə çox ciddi addımlar atırıq. Söz azadlığının, mətbuat azadlığının təmin olunması bizim prioritet məsələmizdir və deyə bilərəm ki, Azərbaycan bu sahədə böyük uğurlara nail olmuşdur". İlham Əliyev.

Fikir, söz və məlumat azadlığının təmin olunması səviyyəsi hər bir dövlətin aynasıdır desək, yəqin ki, yanılmarıq. Çünki demokratiyanın ən ümdə göstəricisi olan bu prinsiplər dövlətin, xalqın hərtərəfli inkişafında, orada sivil cəmiyyətin formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Bu gün hər bir müstəqil cəmiyyətdə kütləvi informasiya vasitələri fikir, söz və məlumat azadlığına söykənir. Müasir dünyada sözügedən prinsiplər hər bir ölkənin demokratik inkişaf səviyyəsini müəyyənləşdirən əsas elementə çevrilib.

Söz və mətbuat azadlığı demokratikləşmənin prioritet xəttidir. Demokratik inkişafı şərtləndirən ən mühüm dəyərlərdən biri də kütləvi informasiya vasitələrinin müstəqilliyinin, o cümlədən mətbuat, söz, fikir azadlıqlarının yüksək səviyyədə təminatıdır. Bu azadlıqlar cəmiyyətdə sosial məsuliyyəti, şəffaflığı, siyasi plüralizmi, tolerantlığı şərtləndirir. Kütləvi informasiya vasitələri cəmiyyət həyatının bütün sahələrinə təsir göstərən qüdrətli vasitələrdən biri olaraq ictimai rəyin formalaşmasında, habelə ictimai-siyasi proseslərin inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşməsində mühüm rol oynayır.

Azərbaycan fikir, söz və məlumat azadlığını qoruyan, mətbuatın azadlığına hörmətlə yanaşan, plüralizmin inkişafına önəm verən ölkələrdəndir. Burada azad medianın, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi demokratik mexanizmlərinin mövcudluğunun əsas şərtlərindən biri kimi qəbul edilir.

Kütləvi informasiya vasitələri cəmiyyətin inkişafına ciddi təsir göstərir, onun vəziyyətini və mahiyyətini müəyyənləşdirir, bununla da siyasi sistemin tərkib hissəsini təşkil edir. Məhz kütləvi informasiya vasitələri cəmiyyətin fikrini, inamını və fəallığını formalaşdıraraq onları istiqamətləndirir. Bu mənada kütləvi informasiya vasitələri dördüncü hakimiyyət hesab olunur.

Bu gün Azərbaycanda fikir, söz və məlumat azadlığının təmin olunması, kütləvi informasiya vasitələrinin sərbəst fəaliyyəti və inkişafı üçün bütün şərtlər var. Əsası hələ 1875-ci ildə "Əkinçi" qəzeti ilə qoyulan Azərbaycan milli mətbuatı zəngin inkişaf yolu keçib. İlk dəfə müstəqillik qazanıb Azərbaycan Demokratik Respublikasını qurmaqla ölkəmiz mətbuatın dinamik inkişafına münbit şərait yaranıb.

Demokratiya azad mətbuatsız mövcud ola bilməz

Demokratik, hüquqi və dünyəvi inkişaf yolunu prioritet seçərək inamla irəliləyən Azərbaycanın müstəqillik əldə etdikdən və ictimai-siyasi stabillik yaradıldıqdan sonra atdığı ilk addımlardan biri ölkənin davamlı inkişaf strategiyasının müəyyən edilməsi və demokratik islahatların həyata keçirilməsi oldu. Bunun üçün müasir jurnalistikanın və milli mətbuatın inkişafı, kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyətinin müasir dövrün tələblərinə uyğunlaşdırılması, beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsi və tətbiqi kimi mühüm işlər görüldü.

1995-ci il noyabrın 12-də referendumda qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında hər kəsin fikir və söz azadlığı, qanuni yolla istədiyi məlumatı axtarmaq, əldə etmək, ötürmək, hazırlamaq və yaymaq hüququ təsbit olundu, informasiya azadlığına təminat verildi.

Konstitusiyanın 47-ci maddəsi isə ölkəmizdə fikir və söz azadlığının təminatı məsələsini özündə ehtiva edir. Həmin maddədə göstərilir ki, "hər kəsin fikir və söz azadlığı var. Heç kəs öz fikir və əqidəsini açıqlamağa və ya fikir və əqidəsindən dönməyə məcbur edilə bilməz. İrqi, milli, dini, sosial ədavət və düşmənçilik oyadan təşviqata və təbliğata yol verilmir".

1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən qısa bir müddət sonra - 1998-ci il avqustun 6-da ulu öndər Heydər Əliyevin "Ölkədə söz, fikir və məlumat azadlığının təmin edilməsi sahəsində əlavə tədbirlər haqqında" fərman imzalaması ilə ölkədə senzura ləğv olundu. Beləliklə, ölkəmizdə söz və mətbuat azadlığının yüksək səviyyədə qorunması tam təmin edildi.

Hazırda Azərbaycan Respublikasında 5000-dən artıq kütləvi informasiya vasitəsi dövlət qeydiyyatına alınıb. Ölkəmizdə xeyli sayda jurnalist təşkilatları və ictimai birlikləri fəaliyyət göstərir. Hökumət kütləvi informasiya vasitələrinin müstəqilliyinin dəstəkləmək və onların maddi-texniki bazasını möhkəmləndirmək üçün mətbuat orqanlarının vergi yükünü azaldır, qəzet redaksiyalarına kreditlər ayrıır, qəzetlərin borclarını dövlət vəsaiti hesabına silir, aparıcı kütləvi informasiya vasitələrinə maliyyə yardımı göstərir, jurnalistləri mükafatlandırır və bununla da ölkədə fikir və söz azadlığının təmin olunmasını stimullaşdırır.

Hər bir ölkənin demokratik prinsiplərlə inkişaf etməsi üçün fikir, söz və mətbuat azadlığı mütləq şərtdir. Azərbaycan Respublikasında fikir, söz və məlumat azadlığının, plüralizmin inkişaf etdirilməsi hüquqi cəhətdən təmin olunur və qorunur. Dövlət siyasətinin prioritet istiqamətinə çevrilən fikir, söz və məlumat azadlığının, vətəndaşların informasiya əldə etmək hüququnun ardıcıl və tam təmin edilməsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında da öz əksini tapıb.

Müasir informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarının inkişafı, cəmiyyətin həyatında kütləvi informasiya vasitələrinin rolunun güclənməsi jurnalistlərin peşəkar qabiliyyətlərinin artırılmasını zəruri edir. Çünki məhz jurnalist insanların obyektiv informasiya əldə etmək hüququnu təmin edən subyekt kimi çıxış edir.

Bunu nəzərə alaraq dövlət kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafına dəstək göstərir və bununla da vətəndaş cəmiyyəti quruculuğu prosesində onların rolunu artırmağa, fikir, söz və məlumat azadlığını inkişaf etdirməyə, kütləvi informasiya vasitələrinin müstəqilliyini təmin etməyə, jurnalistlərin peşəkarlığının və məsuliyyətinin artmasına şərait yaratmağa nail olmaq istəyir.

Kütləvi informasiya vasitələri hakimiyyətin fəaliyyəti haqqında cəmiyyəti məlumatlandıran və ictimai fikrə təsir edən ən mühüm vasitədir. Müasir kütləvi informasiya vasitələri nəinki dünya hadisələrini işıqlandırmaqla yanaşı, həm də informasiyanı hərtərəfli təhlil edir və məqsədli şəkildə istifadəçilərə çatdırır, beləliklə, insanların şüuruna güclü təsir göstərir.

Bundan başqa, kütləvi informasiya vasitələri maarifləndirmə, milli-mənəvi və ümumbəşəri dəyərlərin təbliğində də əsas rol oynayır.

Bunu nəzərə alaraq, Azərbaycan qarşısına məqsəd qoyub: kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyətində şəxsiyyət, cəmiyyət və dövlətin maraqlarını tarazlaşdırmaq. Məqsəd onların sosial təsisatların və cəmiyyətin obyektiv məlumatlandırılması funksiyasını səmərəli yerinə yetirə bilməsini təmin etməkdən, tarazlığa nail olmaqdan, plüralizmin daha intensiv inkişafına şərait yaratmaqdan ibarətdir.

Hər bir cəmiyyətdə azad mətbuatın artıq formalaşması və uğurla fəaliyyət göstərməsi demokratiyanın əsas əlamətlərindən biridir, təbii ki, Azərbaycan da istisna deyil. Demokratik inkişafı azad mətbuatsız təsəvvür etmək mümkün deyil

"Mətbuatın fəaliyyəti hər bir insanı maraqlandırır. İnsanlar bütün məlumatı mətbuatdan alırlar. Ona görə hər bir ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda mətbuat qərəzsiz olmalıdır, çevik, operativ fəaliyyət göstərməlidir, insanları məlumatlarla tam şəkildə təmin etməlidir. Hesab edirəm ki, biz bunu Azərbaycanda görürük. Çünki bu gün Azərbaycan mətbuatı artıq yüksək səviyyəyə qalxıbdır. Mən həm operativlik, həm milli maraqların müdafiə edilməsi sahəsində mətbuatın fəaliyyətini yüksək qiymətləndirirəm." İlham Əliyev

Düşmən susdurulur

Bu gün Azərbaycan informasiya müharibəsində tərəf kimi çıxış edir. Rəqib isə Azərbaycanın Dağlı Qarabağ və yeddi ətraf rayonunu işğal edən Ermənistandır. Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı məsələdə Azərbaycan mətbuatı birmənalı mövqedən çıxış edir: dünya ictimaiyyətinə düzgün informasiya vermək və Azərbaycan həqiqətlərini doğru və dolğun şəkildə çatdırmaq.

Bədnam erməni təbliğatına qarşı mübarizədə Azərbaycan mətbuatının rolunu yüksək qiymətləndirmək olar. Çünki məhz kütləvi informasiya vasitələrinin hərtərəfli və müxtəlif dillərdə yaydığı məlumatlar əsasında dünya birliyi Ermənistanın iç üzünü görür, Azərbaycanın haqlı mövqeyinə dəstək verir.

Bu gün Azərbaycanın efir məkanında televiziya kanalları milli-mənəvi dəyərlərin təbliği, ictimai əhəmiyyət kəsb edən məsələlərin müzakirəsi, vətənpərvərlik, uşaqların və yeniyetmələrin intellektual inkişafı və digər sahələr üzrə keyfiyyətli maarifləndirmə proqramları nümayiş etdirmək iqtidarındadırlar. Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Televiziyası ilə nümayiş etdirilən muğam müsabiqələri zəngin mədəni irsimizin, milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması və təbliğinə mühüm töhfə hesab olunur.

Ancaq bununla yanaşı, ictimai, siyasi, sosial, iqtisadi, mədəniyyət məsələləri ilə bağlı ciddi proqramların, jurnalist araşdırmalarının səviyyəsi müasir tamaşaçının tələblərinə cavab vermir. Azərbaycan tamaşaçısı radio və televiziya kanallarından ölkəmizdə və dünyada baş verən taleyüklü hadisə və proseslər haqqında obyektiv, hərtərəfli informasiya çatdırılmasını, onların yüksək peşəkarlıqla şərh edilməsini, maarifləndirmə xarakterli keyfiyyətli verilişlər gözləyir.

Bunu nəzərə alaraq ümid etmək olar ki, teleradio qurumları fəaliyyətlərini yeni dövrün tələblərinə uyğun quraraq cəmiyyətin aktual problemlərinə diqqəti artıracaq, tamaşaçıların və dinləyicilərin informasiya tələbatını ödəyəcək, müxtəlif peşə sahibi və sosial təbəqədən olan insanların zövqünə və maraqlarına cavab verən cəlbedici proqramlar hazırlayacaqlar.

Söz və məlumat azadlığı, fikir plüralizmi insan hüquq və azadlıqlarının başlıca elementi kimi müasir cəmiyyətlərin demokratik inkişafının əsas parametrlərindən birini təşkil edir. Bunu nəzərə alaraq bu gün ən aktual məsələlərdən biri kütləvi informasiya vasitələrinin fəaliyyəti istiqamətində yeni qanunların yaradılması və mövcud qanunvericilik bazasının sivil cəmiyyətlərin tələblərinə uyğunlaşdırılmasıdır.

Beləliklə, bu gün Azərbaycanda söz və məlumat azadlığının, fikir plüralizminin, insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması istiqamətində bütün zəruri addımlar atılıb və atılmaqda davam edir. Çünki unutmamalıyıq ki, xalqın azad şəkildə özünüifadəsi yalnız inkişafa, tərəqqiyə, demokratiyaya xidmət edir.

Aynur KƏRİMOVA

Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim etmək üçün hazırlanıb.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 06:41

Yəhudilər erməni monastırına tüpürdülər

Tarix: 29.10.2026 / 17:00

Bir Millət, İki Dövlət, Bir Ürək: Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü ildönümü münasibətilə İctimai Nəzarət Təşkilatının Təbrik Bəyannaməsi

Tarix: 28.10.2026 / 12:51

ROZA TÖREKULOVNA AYTMATOVANIN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Tarix: 28.10.2026 / 08:35

Türkiyədəki “sərmayə olayı” Pasifik Holding-i də vurdu - aktivləri donduruldu

Tarix: 28.10.2026 / 06:26

Türkiyədə səs-küylü “Starlink əməliyyatı” - 85 nəfər saxlandı

Tarix: 27.10.2026 / 13:54

"Bakı bu cür beynəlxalq forumlar vasitəsilə mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verə bilər" - Ozodbek Nazarbekov

Tarix: 27.10.2026 / 13:30

Penitensiar Xidmətə yeni rəis təyin edildi

Tarix: 27.10.2026 / 10:28

Dubay məhkəməsi Rusiya neftinin satışından 700 milyon dollardan çox vəsaiti dondurub - işin içində azərbaycanlılar da var…

Tarix: 26.10.2026 / 06:58

Vuçiç seçkidə məğlubiyyətini rəsmən bəyan etdi

Tarix: 24.10.2026 / 08:38

Serbiyada etirazlar pik həddə - gənclər Vuçiçi devirməyə qərarlıdır

Tarix: 22.10.2026 / 15:01

44 günün fövqündə: milli iradənin və tarixi yaddaşın təntənəsi

Tarix: 20.10.2026 / 22:19

İran XİN sözçüsü Azərbaycana tövsiyə verməyə qalxdı - həm də insan haqları mövzusunda…

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 02.11.2026 / 23:02

Bunu səfir Birol Akgünə açıq məktubum kimi də oxuya bilərsiniz - Aydın QULİYEV yazır...

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...