Qərbi Azərbaycanın Gürcüstan və Ermənistanla sərhədləri yaxınlığında yerləşən Tava Təpə yaşayış məntəqəsində çalışan arxeoloqlar təxminən 3200 il əvvələ aid ritual mətbəxin qalıqlarını aşkar ediblər. Bu kəşf Son Tunc dövründə Cənubi Qafqazdakı insanların həyatı haqqında anlayışımızı tamamilə dəyişdirir. Məlum olur ki, bu kompleks sadəcə məişət yeməklərinin hazırlanması üçün istifadə olunmayıb, həm də müqəddəs mərkəz və qədim əhalinin müxtəlif qrupları üçün müntəzəm görüş yeri kimi xidmət edib. Kataniya Universitetinin (İtaliya) məlumatına görə, qazıntılar beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu tərəfindən aparılıb.
Alimlər müəyyən ediblər ki, struktur təxminən eramızdan əvvəl 1300-cü ildən 1000-ci ilə qədər bir neçə əsr ərzində eyni yerdə dəfələrlə yenidən qurulub. Hər yeni tikinti mərhələsi köhnə sobaları, keramika və qida qalıqlarını sıxılmış torpaq təbəqələri altında etibarlı şəkildə qoruyub saxlayıb.
Qazıntı işləri aparılan ritual mətbəx Qafqaz bölgəsi üçün unikal bir quruluşdur. Kompleksin mərkəzində təxminən 15 metr diametrində hündür kərpicdən hazırlanmış platforma, mərkəzində nəhəng dairəvi manqal yerləşir. İş sahələri və yemək bişirmək üçün sobalar ocağın ətrafında yerləşib. Çoxsaylı dirəklər düşünməyə əsas verir ki, binanın taxta sütunlu və bütün kompleksi əhatə edən saman damlı monumental olub.
Mərkəzi binanın ətrafında arxeoloqlar preslənmiş əhəngdaşı döşəmələri olan kiçik daxmaları, eləcə də köməkçi kommunal sahələri aşkarlayıb.
Sobalardan birinin içərisində tədqiqatçılar kül və çoxsaylı keramika qablarla dolu anbar tapdılar. Qabların düzülüşü onların atılmadığını, əksinə, kompleksin növbəti yenidən qurulmasından əvvəl ritual yeməklər tamamlandıqdan sonra qəsdən yerində qaldığını göstərir.
Alimlərin fikrincə, Cənubi Qafqazdakı Tava Təpəsində qədim insanlar darı sıyığı, bal və ətdən ibarət ziyafətlər üçün toplaşıblar.
SAMİRƏ
