çərşənbə günü, 29 aprel 2026
     

Azərbaycan 1920 - ci ildə niyə uduzdu?- politoloq Mehman İsmayılovun baxışı....

Image


1918-ci ildə Azərbaycan xalqı müstəqil dövlətini qurdu, dünyaya bəyan elədi, müstəqilliyinin və ərazilərinin tanınması üçün çabalar göstərdi, ancaq  nə müstəqilliyini, nə də ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlamağa müvəffəq ola  bilmədi. 23 ay sürən müstəqillik rus işğalı ilə sona çatdı, Azərbaycanın zorla sovetləşdirilməsi zülmü başladı. Müstəqilliyin itirilməsinin, vətənimizin yenidən işğala düşməsinin çoxlu səbəbləri vardı.

Bir tərəfdən şimaldan gələn bolşevik basqını, tərkibi yüzdə yetmiş beş ermənilərdən təşkil edilmiş Xl qırmızı ordunun Azərbaycana hərbi təcavüzü, ölkəni içəridən didib-dağıdan erməni vəhşilərinin bütün bölgələrimizdə törətdikləri kütləvi qırğınlar və qətliamlar, digər tərəfdən  içimizdəki vətən xainləri, milləti çaşdıran məfkurə düşmənçiliyi, hakimiyyət boşluğu, cəmiyyətin parçalanmış vəziyyətə gətirilməsi və ümidsizliyə düçar edilməsi idi.

Üçüncü tərəfdən isə xarici güclərin və erməni havadarlarının Azərbaycanın başında qurduqları fəlakətli oyunlar, Qarabağ uğrunda gedən qanlı savaşlar vardı. Bütün bunlarla yanaşı ən böyük yanlışlıq və taleyüklü səhv İrəvan xanlığının ermənilərə güzəştə gedilməsi idi ki, bu xalqımıza qarşı qlobal faciəyə çevriləcəkdi.  Ancaq müstəqilliyimizin itirilməsinin ən başlıca səbəbi qətiyyətli, birləşdirici və mərkəzi fiqur olan bir liderin olmaması idi.  Kim deyə bilərdi ki, 71 il sonra Azərbaycan öz müstəqilliyini təkrar bərpa edəcək və yuxarıda sadalanan bütün problemlər birə-bir qarşımızda dayanacaqdı? 

1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Parlamenti Dövlət Müstəqilliyinin bərpası haqqında Konstitusiya Aktını qəbul etdi. Qarşımızda yenə də erməni separatizmi, yenə azərbaycanlılara qarşı törədilən kütləvi qırğınlar, bir-bir işğal edilən ərazilər, bir milyon qaçqın və köçkün, paytaxtda gedən kürsü davası, ölkəni təsir zonalarına bölməyə çalışan və bir-birinə düşmən kəsilmiş qanunsuz silahlı dəstələr, xarici güclərin ölkədə at çapan casus şəbəkələri, ölkənin dörd tərəfində baş qaldırmış və  düşmən dövlətlərdən dəstək alıb, ərazilərimizi parça-parça etmək istəyən separatçı qüvvələr, qanundankənar silahlı dəstələr saxlayan və heç kimə tabe olmayan siyasi adlarla pərdələnmiş qurumlar, ölkəni qana sürüyən cinayətkarlar, reket dəstələri, Azərbaycana bütün cəbhə boyu təzyiq edən nəhəng güclər, iflic edilmiş dövlət institutları və ölkəni ildırım sürətilə uçuruma aparan küçə siyasətçiləri dayanırdı. 

Azərbaycan 20-ci əsrin əvvələrində olduğu kimi, nəinki müstəqilliyini və ərazilərini, həm də tarixi dövlətçiliyini birdəfəlik itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Və bir də bütün bunlardan cana doymuş, dalbadal məğlubiyyətlərdən üzülmüş və çarəsiz qalmış xalq.

Bu cür dəhşətli durumda xalq özünün müdrik övladı və ağsaqqalı, dünya çapında tanınan, nəhəng miqyaslı və təcrübəli Heydər Əliyevi köməyə çağırdı. Heydər Əliyev fenomenal bir şəxsiyyət, böyük siyasətdə xüsusi çəkiyə malik olan mahir bir ustad, azərbaycansevər nəcib bir insan idi. Heydər Əliyev Naxçıvandan Bakıya gəldi, Azərbaycan xalqı onu yekdilliklə, öz çiyinlərində hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. 

Prezident Heydər Əliyev dağıdılmış və işğal edilmiş Azərbaycan dövlətini sıfırdan qurmağa bağladı. İnsanların gözünə yenidən ümid işığı gəldi, xalqın inamı özünə qayıtdı, qanunsuz silahlı dəstələr tərksilah edildi, vəzifə üçün öz xalqını güdaza verməyə hazır olan siyasət gədaları dövlət postlarından uzaqlaşdırıldı, cəbhədə dönüş əldə edildi və atəşkəsə nail olundu, neft kontraktları imzalandı və ölkəyə sərmayələr cəlb olunmağa başladı. Dəfələrlə xaricdən senariləşdirilən və maliyyələşdirilən çevriliş cəhdlərinin qarşısı alındı, yüzlərlə terrorçular zərərsizləşdirildi. 

Bakı-Tbilisi- Ceyhan neft boru kəmərinin inşasına start verildi. Professional ordu quruculuğuna başlanıldı, milli kadrların dövlət institutlarının işində fəal iştirakına imkanlar yaradıldı. Təhsil, səhiyyə, vergi, gömrük  sistemi yeni dövrün tələbləri səviyyəsində transformasiya edildi. Xülasə, dövlət bünövrədən inşa edilməyə başlandı.

Xarici əlaqələr yenidən şəkilləndi, pozulmuş beynəlxalq münasibətlər bərpa edildi, Azərbaycan dərin izolyasiyadan çıxarıldı və dünyanın aparıcı gücləri bizim ölkə ilə hesablaşmağa başladılar. İndi qarşımızda qurulmuş dövlət institutlarının gücləndirilməsi və Qarabağın işğaldan azad edilməsi qədər mürəkkəb problem dayanırdı.

2003-cü ildə xalq yenə də müdrik tarixi qərar  verdi və İlham Əliyevi hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. Bu indicə ayağa durmuş ölkəni yenidən xaosa sürükləmək istəyən daxili və xarici düşmənlərə Azərbaycan xalqının verdiyi sərt cavab  idi. Və bundan sonra dövlətin inkişafının ikinci mərhələsi başlandı, indi dövləti hər cür təhlükədən qorumaq və gücləndirmək, irəli daşımaq, Qarabağı işğaldan azad etmək lazım idi.              

Ölkənin iqisadiyyatı gücləndirildi, yeni və nəhəng infrastruktur layihələri, loqistik qovşaqların inşası həyata keçirildi. Alternativ enerji mənbələrinin yaradılmasına xüsusi önəm verildi. Azərbaycan bölgənin inkişaf konsepsiyasını müəyyən edən qabaqlayıcı addımlar atdı, dünya iqtisadiyyatının həlledici oyunçularından birinə çevrildi. 32 il öncə hər cür yardıma ehtiyacı olan Azərbaycan  Avropa İttifaqının enerji təminatçısına çevrildi. 

Xarici siyasətdə Prezident İlham Əliyev yüksək səviyyədə professionallıq nümayiş etdirib, düşmənin təklənməsinə nail oldu. Ölkəmiz türk və İslam dünyasının əvəz olunmaz fiqurlarından birinə çevirildi. Zamanında Ermənistana dəstək verən əksər ölkələr  Azərbaycanın yanında yer aldı.

Ölkəmizə edilən total təzyiqlərə baxmayaraq, Prezident İ.Əliyev ölkənin torpaq bütünlüyü məsələsində bir addım geri çəkilmədi, ordu quruculuğunu tamamilə yeni bir fazaya keçirdi və 21-ci əsrin professional, texnoloji ordu sistemini yaratmağa başladı. Ordumuz ən yeni silahlarla, dünya hərb sənayesinin ən son nailiyyətləri olan məhsullarla təhciz olundu. Milli zabit heyətimiz qardaş Türkiyənin hərbi məktəblərində təhsil alıb, ordu sıralarına döndü. Azərbaycan öz ordusunu NATO-nun ikinci ordusu olan Türkiyənin standartlarına  hədəflədi.

Türkiyə Silahlı Qüvvələri ilə birgə keçirilən müntəzəm hərbi təlimlər, ordumuzu tam yeni keyfiyyət mərhələsinə qaldırdı. Türkiyə Cümhuriyyəti ilə Azərbaycan arasında imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi strateji təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyəti sözlə ifadə oluna bilməyəcək bir tarixi sənədə çevrildi.

Nəhayət, müstəqil Azərbaycanın ərazilərinin 30 illik işğaldan qurtarılması və ərazi bütövlüyümüzün bərpa edilməsi, Şuşada və Xankəndində Azərbaycan Bayrağının ucaldılması, Xocalı qurbanlarının qisasının alınması, 35 illik cinayətkar erməni separatizminin kökündən çıxarılıb kənara atılması, ermənipərəst xarici dövlətlərin heç bir basqısına dövlətimizin boyun əyməməsi, beynəlxalq müstəvidə inamla addımlaması, Prezidentimizin, qədir bilən və müdrik xalqımızın qəlbində  Müzəffər Ali Baş Komandan kimi ən yüksək mərtəbədə yer almasına səbəb oldu.  

İndi dövlətimizin qarşısında həllini gözləyən böyük problemlər var, Ermənistan üzərindəki Qələbənin əbədiləşdirilməsi, sərhədlirimizin müəyyənləşdirilməsi, Naxçıvanla Azərbaycanın quru yolu ilə birləşdirilməsi,  Qarabağın bərpası və köçkünlərin yurdlarına dönməsi, Qərbi azərbaycanlıların dədə-baba yurdlarına qayıtması, anklav kəndlərimizin geri qaytarılması, bölgəmizin böyük güclərin savaş meydanına çevrilməsinin qarşısının alınması və s. 

Bütün bunlar üçün biz müharibədən çıxmış dövlətimizi yenidən bərkitməli, dövlət institutlarımızı hər bir yeni çağırışa hazır tutmalıyıq. Biz hər şeyi öncədən planlaşdırmalı və həyata keçirməliyik ki, tarixdə dəfələrlə olduğu kimi qəfil hadisələrlə yaxalanmayaq. Hər birimiz bilməliyik ki, Heydər Əliyev olmasaydı, biz 20-ci əsrin əvvəllərində olduğu kimi dövlətçiliyimizi də, ərazilərimizi də itirib, ya başqa dövlətlərin kölələrinə, ya da cinayətkar qrupların qurbanına çevriləcəkdik. Heydər Əliyev hakimiyyətə gəlməsəydi, dövlətimizi parçalayan qüvvələrdən xilas etməsəydi, Azərbaycanı hansı faciələrin gözlədiyini söyləməyə dilin gücü yetməz. Prezident İlham Əliyev isə 200 illik erməni basqınını durdurdu və dünya erməniliyinin üzərində Qələbəmizi təmin elədi, qisasımısı almağa bizə şərait yaratdı, Quzey Azərbaycanı işğaldan qurtardı, 50 milyonluq xalqın Qalib adını özünə qaytardı. 

         




VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Rusiya ABŞ və Azərbaycana xoş gəlmək üçün Zəngəzur dəhlizini özü inşa etmək niyyətinə düşüb...

Xəzər dənizi fəlakətli dərəcədə dayazlaşır, su hövzəsinin xilası üçün vaxt daralır...

Latviya Bakı-İrəvan sülhünə böyük önəm verdi...

SON XƏBƏRLƏR

29.04.2026 / 22:16
Tramp Hörmüz məsələsində qapıları qapatdı – Tehran qarşısında "nüvə sazişi" şərti qoyuldu...

29.04.2026 / 22:11
Putin Trampa Ukraynada atəşkəsə hazır olduğunu dedi...

29.04.2026 / 21:44
ABŞ və İsrail “Avraam sazişləri”ni” özləri məhv edir...

29.04.2026 / 21:10
Mayın 1-i Trampın tarixində ən mürəkkəb gün olacaq... Parlament təhqiqatı başlayır...

29.04.2026 / 20:05
Türk-İslam dünyasına qarşı cəbhə xətti... XIX əsrin sonları - XX əsrin əvvəllərində...

29.04.2026 / 19:38
Prezidentin təbii fəlakət qurbanlarına 85 milyonluq dəstəyi “talançıların yemi” ola bilər...

29.04.2026 / 19:15
Azad rayonların bərpasında ciddi maliyyə pozuntuları - özəl şirkətlər xərci dövlətə “yükləyiblər”...

29.04.2026 / 19:07
Abşeronda əməliyyat - külli miqdarda narkotik ələ keçirildi...

29.04.2026 / 18:51
Bakıxanovda avtomobillərdən oğurluq edən iki nəfər saxlandı

29.04.2026 / 18:35
Ermənistanla delimitasiya komissiyasının növbəti iclası Azərbaycanda keçiriləcək...

29.04.2026 / 18:25
İsrail və Ukrayna arasında "oğurluq taxıl" gərginliyi – Rusiya gəmisi iki ölkəni üz-üzə qoydu...

29.04.2026 / 18:08
Azərbaycan-Ermənistan delimitasiya komissiyasının iclası keçirildi, protokol imzalandı - FOTO

29.04.2026 / 17:54
Xarici bank kartları ilə də metroda və avtobuslarda ödəniş etmək mümkün oldu

29.04.2026 / 17:47
İki gün sonra neftin qiyməti barel üçün 160 dollara çata bilər...

29.04.2026 / 17:33
Corciya Meloninin İrəvandan Bakıya gəlişi sadəcə "nəzarət gedişi" deyil...

29.04.2026 / 17:10
Tramp bu foto ilə İrana xəbərdarlıq mesajı göndərdi – “Artıq o yaxşı adam yoxdur”...

29.04.2026 / 17:08
Ermənilər özləri Bakını İrəvana nümunə göstərirlər...

29.04.2026 / 16:55
Ağrı dağı erməni pasportlarından çıxarıldı - Ararat Mirzoyan " Araqat Mirzoyan" olacaqmı...

29.04.2026 / 16:52
Ərəb dünyasında İrana görə ilk ciddi etiraz - BƏƏ OPEK-dən çıxır...

29.04.2026 / 16:47
Əhliman Əmiraslanov Milli Məclisdə vətəndaşları qəbul etdi - FOTO

29.04.2026 / 16:35
Əməliyyat Şirkəti WUF13 iştirakçıları üçün ictimai nəqliyyat haqqında məlumat yaydı

29.04.2026 / 16:31
İranın son Hörmüz təklifi Trampı "mat qoyub"...

29.04.2026 / 16:25
Temu bağlamaları niyə gecikir? - Komitədən açıqlama...

29.04.2026 / 16:12
Azərbaycan Avropa Parlamenti ilə münasibətləri tam dayandıra bilər...

29.04.2026 / 16:08
Gümrü-Qars dəmiryolu açılır - ABŞ və Avropa sevincdən uçur....

29.04.2026 / 16:03
Ebru Gündeş cavanlaşmaq üçün sərvət ödəyib

29.04.2026 / 16:02
Gənc Aytənin tələbəsi uğur qazandı

29.04.2026 / 15:53
Brilliant Dadaşova: "Bəzi sonradangörmüşlər "Vağzalı"nı artıq qonşularımıza təslim ediblər"

29.04.2026 / 15:49
Putin İrana "mümkün hər köməyi vəd etdi" - Trampa "artıq yetər" mesajı...

29.04.2026 / 15:39
Mətanət İsgəndərli: "Buna görə 20 kiloqram arıqladım"

29.04.2026 / 15:37
Britaniya Kralı Ağ Evdə

29.04.2026 / 15:29
Trampın Ukrayna siyasətinə etiraz edən diplomat istefa verdi...

29.04.2026 / 15:26
İlkin Əhmədov: "Məcnun rolunu artıq ifa edə bilmirəm "

29.04.2026 / 15:20
Biz 92 benzin istehsal edə bilmirik? Zavodlara qoyulmuş investisiya...

29.04.2026 / 15:14
Rusiyalı milyarder 142 metrlik superyaxta ilə ABŞ-ın İran blokadasını alt-üst etdi...

29.04.2026 / 14:46
Azərbaycan və Maldiv adaları arasında viza rejimi ləğv edildi

29.04.2026 / 14:43
MÜTDA psixoloq kadrı olmayan məktəbləri sertifikasiyadan necə keçirəcək?!...

29.04.2026 / 14:20
Maliyyə Nazirliyinə yeni Aparata rəhbəri təyin edildi

29.04.2026 / 14:06
Sumqayıtda xəstəxana niyə boşaldılır? - TƏBİB açıqladı...

29.04.2026 / 13:54
Makronun xaricdə təhsil almış həkimlərlə bağlı açıqlaması narazılıq yaradıb

29.04.2026 / 13:38
Amerikalıların yarıdan çoxunun maddi vəziyyəti pisləşir

29.04.2026 / 13:27
Trampa ABŞ-ın 250 illiyi münasibətilə buraxılacaq yubiley pasportu veriləcək

29.04.2026 / 13:12
Fransa səfiri Hörmüzə görə BMT-də ABŞ-ı ittiham etdi…

29.04.2026 / 12:43
ABŞ, İsrail-İran müharibəsinin Cənubi Qafqaza nə kimi təsirləri ola bilər?

29.04.2026 / 12:31
İngiltərə Kralı Trampa tarixi dərs verdi - biz olmasaydıq, indi fransız dilində danışırdınız...

29.04.2026 / 12:11
Sürücülük hüququ məhdudlaşdırılan şəxs narkotikin təsiri altında saxlandı

29.04.2026 / 11:55
Şahin Mustafayev Ermənistana getdi...

29.04.2026 / 11:42
Azərbaycan saatlıq əməkhaqqı modelinin tətbiqinə hazırlaşır...

29.04.2026 / 11:24
"Naxçıvanda 10 illik vergi güzəştləri tətbiq edilir" - İqtisadiyyat naziri

29.04.2026 / 10:49
Beynəlxalq axtarışda olan 3 nəfər saxlanaraq Azərbaycana gətirilir...

29.04.2026 / 10:18
Gömrük Komitəsinin səlahiyyətləri genişləndirilir

29.04.2026 / 09:50
Azərbaycan nefti yenidən bahalaşdı...

29.04.2026 / 09:17
Trampın Kral Çarlzla əmioğlu olduğu iddia edildi - dərhal da Bukinqem Sarayına göz dikdi...

29.04.2026 / 08:48
Tramp İranın uzunmüddətli blokadasına hazırlaşmağı tapşırdı...

28.04.2026 / 22:18
Trampdan İranla bağlı iddia - Hörmüz boğazını açmağımızı istəyirlər...

28.04.2026 / 21:54
Ukrayna Rusiyanın neft sənayesini çökdürür - Qara dənizdəki ən böyük neft zavodu üçüncü dəfə vuruldu...

28.04.2026 / 21:40
Elçin Əmirbəyov İtaliya XİN rəhbərinin müavini ilə görüşüb

28.04.2026 / 21:27
Diaspor təşkilatları Nyu-York meri ilə bağlı Trampa müraciət etdi

28.04.2026 / 21:20
Paşinyan qərarlaşıb - sərhədlərimizdən rus əsgərlər gedəcək...

28.04.2026 / 20:44
Azərbaycan Çexiya ilə birgə hansı hərbi məhsulları istehsal edəcək...

28.04.2026 / 20:16
Almaniyadan Ukraynaya şərt - əraziləri ver, Avropa Birliyinə gəl...

28.04.2026 / 19:52
Xaçmazda "tiktoker" həbs olundu

28.04.2026 / 19:35
Avtoşluq edib videosunu "Tik-Tok"da paylaşan sürücü həbs edildi

28.04.2026 / 19:18
Azərbaycan-Çexiya ticarətində “qüsur” - tezliklə aradan qaldırılacağına işarə edildi...

28.04.2026 / 18:55
Altı ay ərzində gömrükdə rəsmiləşdirilməyən avtomobillər dövlət mülkiyyətinə keçəcək

28.04.2026 / 18:37
Hikmət Mirzəyev türkiyəli generalla görüşdü

28.04.2026 / 18:22
Körfəz ölkələrinə böyük zərbə - BƏƏ OPEC və OPEC+dan çıxır...

28.04.2026 / 18:08
Böyük alim və ziyalılıq nümunəsi

28.04.2026 / 17:50
Solovyov təhqir etdiyi blogerdən üzr istədi, Meloni barədə isə…

28.04.2026 / 17:40
İran polad ixracına qadağa qoydu - müəssisələr dağılıb…

28.04.2026 / 17:29
İsrail HHQ Cənubi Livanda 8 yaşayış məntəqəsini bombaladı

28.04.2026 / 17:21
Ermənistan-Türkiyə işçi qrupunun iclası keçirildi

28.04.2026 / 16:55
ABŞ-İran müharibəsi yenidən başlayır? - ABŞ Körfəzdəki bazalarına qoşun yığır...

28.04.2026 / 16:19
Avrokomissiya ilə Almaniyanın fikir ayrılığı -İran sanksilaları yumşalsınmı?...

28.04.2026 / 15:50
Makron Hörmüzlə bağlı üzərinə ağır missiya götürdü -“çətin...”

28.04.2026 / 15:37
Xocavənddə qayıdan daha 68 ailəyə evlərinin açarları təqdim olundu

28.04.2026 / 15:26
ABŞ 85 minlik ordusunu Avropadan çəkib aparır - "boşanma" kimə çox ziyanlıdır ?..

28.04.2026 / 15:19
NATO-nun iyul Türkiyə sammiti təxirə salına bilər...(?)

28.04.2026 / 15:06
“Bakı Marafonu 2026”: Mayın 3-də 25 min iştirakçı birincilik uğrunda yarışacaq

28.04.2026 / 14:52
TRIPP layihəsi Dünya Siyasət Konfransında da müzakirə olundu...

28.04.2026 / 14:48
Vilayət Eyvazov İmişlidə vətəndaş qəbulu və sıra baxışı keçirəcək...

Lobbiçilər müharibə canilərinin Bakıda mühakiməsini dayandıra bilmədilər...

XƏBƏR ARXİVİ