Bazar günü günü, 16 avqust 2026
     

Azərbaycan 1920 - ci ildə niyə uduzdu?- politoloq Mehman İsmayılovun baxışı....

Image


1918-ci ildə Azərbaycan xalqı müstəqil dövlətini qurdu, dünyaya bəyan elədi, müstəqilliyinin və ərazilərinin tanınması üçün çabalar göstərdi, ancaq  nə müstəqilliyini, nə də ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlamağa müvəffəq ola  bilmədi. 23 ay sürən müstəqillik rus işğalı ilə sona çatdı, Azərbaycanın zorla sovetləşdirilməsi zülmü başladı. Müstəqilliyin itirilməsinin, vətənimizin yenidən işğala düşməsinin çoxlu səbəbləri vardı.

Bir tərəfdən şimaldan gələn bolşevik basqını, tərkibi yüzdə yetmiş beş ermənilərdən təşkil edilmiş Xl qırmızı ordunun Azərbaycana hərbi təcavüzü, ölkəni içəridən didib-dağıdan erməni vəhşilərinin bütün bölgələrimizdə törətdikləri kütləvi qırğınlar və qətliamlar, digər tərəfdən  içimizdəki vətən xainləri, milləti çaşdıran məfkurə düşmənçiliyi, hakimiyyət boşluğu, cəmiyyətin parçalanmış vəziyyətə gətirilməsi və ümidsizliyə düçar edilməsi idi.

Üçüncü tərəfdən isə xarici güclərin və erməni havadarlarının Azərbaycanın başında qurduqları fəlakətli oyunlar, Qarabağ uğrunda gedən qanlı savaşlar vardı. Bütün bunlarla yanaşı ən böyük yanlışlıq və taleyüklü səhv İrəvan xanlığının ermənilərə güzəştə gedilməsi idi ki, bu xalqımıza qarşı qlobal faciəyə çevriləcəkdi.  Ancaq müstəqilliyimizin itirilməsinin ən başlıca səbəbi qətiyyətli, birləşdirici və mərkəzi fiqur olan bir liderin olmaması idi.  Kim deyə bilərdi ki, 71 il sonra Azərbaycan öz müstəqilliyini təkrar bərpa edəcək və yuxarıda sadalanan bütün problemlər birə-bir qarşımızda dayanacaqdı? 

1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Parlamenti Dövlət Müstəqilliyinin bərpası haqqında Konstitusiya Aktını qəbul etdi. Qarşımızda yenə də erməni separatizmi, yenə azərbaycanlılara qarşı törədilən kütləvi qırğınlar, bir-bir işğal edilən ərazilər, bir milyon qaçqın və köçkün, paytaxtda gedən kürsü davası, ölkəni təsir zonalarına bölməyə çalışan və bir-birinə düşmən kəsilmiş qanunsuz silahlı dəstələr, xarici güclərin ölkədə at çapan casus şəbəkələri, ölkənin dörd tərəfində baş qaldırmış və  düşmən dövlətlərdən dəstək alıb, ərazilərimizi parça-parça etmək istəyən separatçı qüvvələr, qanundankənar silahlı dəstələr saxlayan və heç kimə tabe olmayan siyasi adlarla pərdələnmiş qurumlar, ölkəni qana sürüyən cinayətkarlar, reket dəstələri, Azərbaycana bütün cəbhə boyu təzyiq edən nəhəng güclər, iflic edilmiş dövlət institutları və ölkəni ildırım sürətilə uçuruma aparan küçə siyasətçiləri dayanırdı. 

Azərbaycan 20-ci əsrin əvvələrində olduğu kimi, nəinki müstəqilliyini və ərazilərini, həm də tarixi dövlətçiliyini birdəfəlik itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Və bir də bütün bunlardan cana doymuş, dalbadal məğlubiyyətlərdən üzülmüş və çarəsiz qalmış xalq.

Bu cür dəhşətli durumda xalq özünün müdrik övladı və ağsaqqalı, dünya çapında tanınan, nəhəng miqyaslı və təcrübəli Heydər Əliyevi köməyə çağırdı. Heydər Əliyev fenomenal bir şəxsiyyət, böyük siyasətdə xüsusi çəkiyə malik olan mahir bir ustad, azərbaycansevər nəcib bir insan idi. Heydər Əliyev Naxçıvandan Bakıya gəldi, Azərbaycan xalqı onu yekdilliklə, öz çiyinlərində hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. 

Prezident Heydər Əliyev dağıdılmış və işğal edilmiş Azərbaycan dövlətini sıfırdan qurmağa bağladı. İnsanların gözünə yenidən ümid işığı gəldi, xalqın inamı özünə qayıtdı, qanunsuz silahlı dəstələr tərksilah edildi, vəzifə üçün öz xalqını güdaza verməyə hazır olan siyasət gədaları dövlət postlarından uzaqlaşdırıldı, cəbhədə dönüş əldə edildi və atəşkəsə nail olundu, neft kontraktları imzalandı və ölkəyə sərmayələr cəlb olunmağa başladı. Dəfələrlə xaricdən senariləşdirilən və maliyyələşdirilən çevriliş cəhdlərinin qarşısı alındı, yüzlərlə terrorçular zərərsizləşdirildi. 

Bakı-Tbilisi- Ceyhan neft boru kəmərinin inşasına start verildi. Professional ordu quruculuğuna başlanıldı, milli kadrların dövlət institutlarının işində fəal iştirakına imkanlar yaradıldı. Təhsil, səhiyyə, vergi, gömrük  sistemi yeni dövrün tələbləri səviyyəsində transformasiya edildi. Xülasə, dövlət bünövrədən inşa edilməyə başlandı.

Xarici əlaqələr yenidən şəkilləndi, pozulmuş beynəlxalq münasibətlər bərpa edildi, Azərbaycan dərin izolyasiyadan çıxarıldı və dünyanın aparıcı gücləri bizim ölkə ilə hesablaşmağa başladılar. İndi qarşımızda qurulmuş dövlət institutlarının gücləndirilməsi və Qarabağın işğaldan azad edilməsi qədər mürəkkəb problem dayanırdı.

2003-cü ildə xalq yenə də müdrik tarixi qərar  verdi və İlham Əliyevi hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. Bu indicə ayağa durmuş ölkəni yenidən xaosa sürükləmək istəyən daxili və xarici düşmənlərə Azərbaycan xalqının verdiyi sərt cavab  idi. Və bundan sonra dövlətin inkişafının ikinci mərhələsi başlandı, indi dövləti hər cür təhlükədən qorumaq və gücləndirmək, irəli daşımaq, Qarabağı işğaldan azad etmək lazım idi.              

Ölkənin iqisadiyyatı gücləndirildi, yeni və nəhəng infrastruktur layihələri, loqistik qovşaqların inşası həyata keçirildi. Alternativ enerji mənbələrinin yaradılmasına xüsusi önəm verildi. Azərbaycan bölgənin inkişaf konsepsiyasını müəyyən edən qabaqlayıcı addımlar atdı, dünya iqtisadiyyatının həlledici oyunçularından birinə çevrildi. 32 il öncə hər cür yardıma ehtiyacı olan Azərbaycan  Avropa İttifaqının enerji təminatçısına çevrildi. 

Xarici siyasətdə Prezident İlham Əliyev yüksək səviyyədə professionallıq nümayiş etdirib, düşmənin təklənməsinə nail oldu. Ölkəmiz türk və İslam dünyasının əvəz olunmaz fiqurlarından birinə çevirildi. Zamanında Ermənistana dəstək verən əksər ölkələr  Azərbaycanın yanında yer aldı.

Ölkəmizə edilən total təzyiqlərə baxmayaraq, Prezident İ.Əliyev ölkənin torpaq bütünlüyü məsələsində bir addım geri çəkilmədi, ordu quruculuğunu tamamilə yeni bir fazaya keçirdi və 21-ci əsrin professional, texnoloji ordu sistemini yaratmağa başladı. Ordumuz ən yeni silahlarla, dünya hərb sənayesinin ən son nailiyyətləri olan məhsullarla təhciz olundu. Milli zabit heyətimiz qardaş Türkiyənin hərbi məktəblərində təhsil alıb, ordu sıralarına döndü. Azərbaycan öz ordusunu NATO-nun ikinci ordusu olan Türkiyənin standartlarına  hədəflədi.

Türkiyə Silahlı Qüvvələri ilə birgə keçirilən müntəzəm hərbi təlimlər, ordumuzu tam yeni keyfiyyət mərhələsinə qaldırdı. Türkiyə Cümhuriyyəti ilə Azərbaycan arasında imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi strateji təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyəti sözlə ifadə oluna bilməyəcək bir tarixi sənədə çevrildi.

Nəhayət, müstəqil Azərbaycanın ərazilərinin 30 illik işğaldan qurtarılması və ərazi bütövlüyümüzün bərpa edilməsi, Şuşada və Xankəndində Azərbaycan Bayrağının ucaldılması, Xocalı qurbanlarının qisasının alınması, 35 illik cinayətkar erməni separatizminin kökündən çıxarılıb kənara atılması, ermənipərəst xarici dövlətlərin heç bir basqısına dövlətimizin boyun əyməməsi, beynəlxalq müstəvidə inamla addımlaması, Prezidentimizin, qədir bilən və müdrik xalqımızın qəlbində  Müzəffər Ali Baş Komandan kimi ən yüksək mərtəbədə yer almasına səbəb oldu.  

İndi dövlətimizin qarşısında həllini gözləyən böyük problemlər var, Ermənistan üzərindəki Qələbənin əbədiləşdirilməsi, sərhədlirimizin müəyyənləşdirilməsi, Naxçıvanla Azərbaycanın quru yolu ilə birləşdirilməsi,  Qarabağın bərpası və köçkünlərin yurdlarına dönməsi, Qərbi azərbaycanlıların dədə-baba yurdlarına qayıtması, anklav kəndlərimizin geri qaytarılması, bölgəmizin böyük güclərin savaş meydanına çevrilməsinin qarşısının alınması və s. 

Bütün bunlar üçün biz müharibədən çıxmış dövlətimizi yenidən bərkitməli, dövlət institutlarımızı hər bir yeni çağırışa hazır tutmalıyıq. Biz hər şeyi öncədən planlaşdırmalı və həyata keçirməliyik ki, tarixdə dəfələrlə olduğu kimi qəfil hadisələrlə yaxalanmayaq. Hər birimiz bilməliyik ki, Heydər Əliyev olmasaydı, biz 20-ci əsrin əvvəllərində olduğu kimi dövlətçiliyimizi də, ərazilərimizi də itirib, ya başqa dövlətlərin kölələrinə, ya da cinayətkar qrupların qurbanına çevriləcəkdik. Heydər Əliyev hakimiyyətə gəlməsəydi, dövlətimizi parçalayan qüvvələrdən xilas etməsəydi, Azərbaycanı hansı faciələrin gözlədiyini söyləməyə dilin gücü yetməz. Prezident İlham Əliyev isə 200 illik erməni basqınını durdurdu və dünya erməniliyinin üzərində Qələbəmizi təmin elədi, qisasımısı almağa bizə şərait yaratdı, Quzey Azərbaycanı işğaldan qurtardı, 50 milyonluq xalqın Qalib adını özünə qaytardı. 

         




VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

Avropa Birliyinin Naxçıvan dəmir yollarında marağının görünən və görünməyən tərəfləri...

İrəvanda Azərbaycan təbii qazına qarşı ikitərəfli kampaniya başladı...

SON XƏBƏRLƏR

15.08.2026 / 21:44
Tehranda İranın müstəqilliyinə qarşı qəsd hazırlayan iki fransız diplomat saxlandı - Fransaya sərt xəbərdarlıq edildi...

15.08.2026 / 21:15
Moskva ABŞ və Türkiyədən Ukraynaya mümkün silah tədarükü ilə bağlı açıqlama tələb etdi…

15.08.2026 / 20:53
ABŞ Departamenti 907-ci düzəlişlə bağlı Konqresə bildiriş göndərdi...

15.08.2026 / 20:19
Nərimanovda mağaza soyuldu, saxlanan var...

15.08.2026 / 19:40
Abşeronda yarımtikilidən və avtomobildən oğurluq edən şəxs yaxalandı

15.08.2026 / 18:26
İlham Zəkiyev 10-cu dəfə Avropa çempionu oldu

15.08.2026 / 17:56
E3 ölkələri Ukrayna ilə bağlı mümkün Tramp-Putin razılaşmasına qarşı hərəkətə keçdi - Avropanın Moskva ilə əlaqə qurmaq cəhdləri alınmır…

15.08.2026 / 17:32
İran iqtisadiyyatı çökür… Pezeşkiandan şok etiraf - gəlirlərimiz azalıb, neft sata bilmirik…

15.08.2026 / 17:17
İrandan müharibə ilə bağlı şok açıqlama - 3 pilotumuz Qətər tərəfindən əsir götürülüb...

15.08.2026 / 16:03
Bakıda narkotiklərin dövriyyəsində şübhəli bilinən şəxs saxlandı

15.08.2026 / 15:37
Rusiya Xəzər vasitəsilə İrana yeni hərbi təchizat marşrutu yaradıb - "Xəzər Ekspresi"...

15.08.2026 / 15:15
Senatorlar Trampdan izahat istədilər - Rusiyaya qarşı müntəzəm sanksiyalar nə vaxt bərpa ediləcək…

15.08.2026 / 14:21
Masallıda 9 kiloqram narkotik vasitə aşkarlandı

15.08.2026 / 14:09
Emin Ağalarov “Sea Breeze”dəki hadisə ilə bağlı məlumat yaydı

15.08.2026 / 13:54
Saakaşvili həmvətənlərinə çağırış etdi - “Payıza qədər… dayanmaq vaxtı deyil!”

15.08.2026 / 12:51
İmişlidə 10 kiloqramdan artıq narkotik aşkarlandı

15.08.2026 / 12:25
Britaniya Netanyahunun "İslam Respublikası" sözlərinə görə İsraildən izahat istədi…

15.08.2026 / 11:43
Bakıda mağazanın tavanı uçdu, bir nəfər dağıntı altında qaldı - VİDEO

15.08.2026 / 11:35
Tramp Hörmüzü "Amerika ərazisi" elan edəcəyini dedi, İrandan sərt reaksiya gəldi - məğlubiyyətinizi etiraf edin...

15.08.2026 / 11:09
İndoneziyada 7,7 bal gücündə zəlzələ - ölənlərin sayı 20-yə çatdı…

15.08.2026 / 10:53
Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana 8 vaqon buğda göndərdi

15.08.2026 / 10:35
Kilsə və monastırları soyan iki erməni saxlandı

15.08.2026 / 10:18
Hörmüzdə daha bir gəmi vuruldu…

15.08.2026 / 08:15
FAZ müxbirinə Rusiyada cinayət işi açıldı - “Milli zəmində düşmənçilik çağırışı…”

15.08.2026 / 07:50
Türkiyə Rusiya limanlarından neft alışını azaldır - dronlar üzündən…

15.08.2026 / 06:55
Yaponiya Müdafiə naziri militarizm simvolu məbədi ziyarət etdi

15.08.2026 / 06:44
Lavrovdan Serbiya prezidentinə mesaj - “AB onu lağa qoyur…”

15.08.2026 / 06:33
Ardıcıl istefalar İYİ Partiya liderini özündən çıxardı - “siyasi şərəfsizlik bataqlığında boğulacaqsınız…”

15.08.2026 / 06:18
Lavrov ABŞ-dan cavab gözləyir - sərt ritorika da öz yerində…

15.08.2026 / 06:11
Rusiya Avropa ilə müharibəyə hazırlaşır: “ Gəmiləri hədəf alacağıq”…

15.08.2026 / 05:56
Tramp Hörmüz boğazını ABŞ ərazisi elan edəcək - müharibə bitdikdən sonra…

15.08.2026 / 05:47
Dünyanın ilk ən böyük elektrik təyyarəsi uçuşda - 27 dəqiqəyə 5 dollarlıq yanacaq…

14.08.2026 / 22:54
Türkiyənin BƏƏ ilə S-400 danışıqları dalana dirəndi… ABŞ-dan qəti mesaj - S-400-dən qurtulmadan F-35 olmayacaq…

14.08.2026 / 22:10
Londonla Təl-Əviv arasında gərginlik artır - Netanyahu Britaniyanı "Britaniya İslam Respublikası" adlandırdı...

14.08.2026 / 21:26
Zəngəzur dəhlizinə görə İran Ermənistana hərbi zərbələr endirəcək...

14.08.2026 / 20:53
Azərbaycanın 1-ci Ali hərbi Ordeni “Xətai”nin tarixində acı-şirin faktlar...

14.08.2026 / 20:27
Azərbaycan Rusiyanın ərzaq bazarında Ermənistanın mövqelərini tam ələ keçirdi – rəqəmlər açıqlandı…

14.08.2026 / 20:01
Rusiya 5 il Zəngəzur dəhlizini azı 2 səbəblə gecikdirdi...

14.08.2026 / 19:24
Naxçıvanın üstündən 15 milyon ton yük keçəcək-az qaldı, hədəf bəllidir...

14.08.2026 / 19:06
ABŞ qalmaqala səbəb olan nəhəng təyyarə gəmisini Yaxın Şərqdən geri çəkir…

14.08.2026 / 18:37
Hörmüz boğazında gərginlik yenidən artır - BƏƏ-nin iki tankeri vuruldu…

14.08.2026 / 18:22
İran ABŞ-ın daha bir MQ-9 Reaper pilotsuz təyyarəsini vurdu...

14.08.2026 / 18:10
Ukraynanın taleyi Ermənistan mediasında dərin məyusluq doğurub...

14.08.2026 / 17:55
Rusiyadan Ermənistana Azərbaycandan tranzit keçməklə buğda göndərildi

14.08.2026 / 17:42
Tezliklə Azərbaycana Ermənistan məhsulları idxal olunacaq - müxalifət TRİPP-i radikal hədəfə aldı...

14.08.2026 / 17:10
Hörmüz boğazına kimin nəzarət etdiyi bilinmir - Trampla İranın söz davası qızışır...

14.08.2026 / 16:48
Ermənistan və Rusiya kənd təsərrüfatı nazirlərinin görüşü gərgin keçdi...

14.08.2026 / 16:25
Samuxda qarayaraya görə nəzarət postu quruldu

14.08.2026 / 16:11
Xərclərimizin yarıdan çoxu yemək-içməyə gedir - ya çox yeyirik, ya qazanc azdır...

14.08.2026 / 15:57
Paşinyan Rusiyaya satılmış dəmiryolunun heç olmasa bir hissəsini geri alır... Plan...

14.08.2026 / 15:41
TRİPP İrana qarşı silah və qoşun yığmanın ən qısa yoludur - səfirdən sensasiya...

14.08.2026 / 15:24
İran İsrailə qarşı sürətli hücum əməliyyatlarına başlayır...

14.08.2026 / 15:06
Gürcülər İrəvanla Rusiyanın quru əlaqəsinin yenidən qurulmasına 90 milyon sərmayə qoyur...

14.08.2026 / 14:43
DİN vətəndaşlara xəbərdarlıq etdi - Şübhəli mesajlara inanmayın!

14.08.2026 / 14:28
Türkiyədə "PKK açılımına" şübhələr dərinləşir - 2013-də eyni proses cəmi 2 ilə pozulmuşdu...

14.08.2026 / 14:15
Xorvatiya alovlar içində - dünən başlayan yanğın şəhər mərkəzinə çatdı…

14.08.2026 / 14:03
Əfsanədən gerçəkliyə uzanan 5 minillik tarix - Troya

14.08.2026 / 13:55
Türkiyədən ABŞ-a xəbərdarlıq - İsrailə lazımi təzyiq göstərməsəz, biz hərəkətə keçəcəyik…

14.08.2026 / 13:53
“Dövlət auditi” informasiya sistemi yaradıldı

14.08.2026 / 13:49
Hesablama Palatasına yeni səlahiyyətlər verildi

14.08.2026 / 13:07
NATO qırıcıları Latviyanın hava məkanını pozan dronu vurdu…

14.08.2026 / 12:50
Xəyalları ölümsüzlüyə qovuşan şəhid Xəyal...

14.08.2026 / 12:35
"Vətən müharibəsindən sonra mina partlayışları nəticəsində 73 nəfər həlak olub, 363-ü xəsarət alıb" - Baş Prokurorluq

14.08.2026 / 12:22
Naxçıvanda külli miqdarda saxta aksiz markalı alkoqollu içkilər aşkarlandı

14.08.2026 / 11:50
Norveçdən Trampı özündən çıxaracaq açıqlama - İranla müharibə məqsədlərinə çatmadı…

14.08.2026 / 11:33
Trampın Yaxın Şərqə göndərdiyi təyyarə gəmisində baş verənlər ABŞ-ı ayağa qaldırdı – silahlı qarşıdurma, intiharlar… çox sayda ölü, və yaralı var…

14.08.2026 / 10:42
Kəlbəcərdə minaya düşən şəxsin ayağı amputasiya olunub, vəziyyəti orta ağırdır

14.08.2026 / 10:20
Bölgələrdə yanğın törədən 5 nəfər məsuliyyətə cəlb olundu

14.08.2026 / 10:08
Azərbaycan Pakistanı Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik etdi

14.08.2026 / 09:10
Xankəndiyə növbəti köç yola salındı

14.08.2026 / 08:21
Yaponiya Putinə “əks-həmlə” hazırlayır - mövzu Kurildir

14.08.2026 / 08:09
ABŞ İranla müharibədə MQ-9 Reaper dronlarının dörddə birini itirib - The Washington Post

14.08.2026 / 07:54
Moskva və Tokio arasında “Kuril mübahisəsi” yenidən qızışır

14.08.2026 / 07:21
Odessa bölgəsində "Şahed" pilotsuz təyyarəsi 340 sərnişin daşıyan qatara çırpılıb - ölənlər var…

13.08.2026 / 23:22
Rum patiarxının saxta fikirlərini partiya funksioneri yenidən səsləndirdi

13.08.2026 / 22:57
Lazarev Klubu Patriarx Kirill və Papanı bütün ermənilərin katolikosunun müdafiəsinə çağırdı - Paşinyanı “hakimiyyətin qəsbi”ndə suçladı

13.08.2026 / 22:49
Ağ ayını oyatdı, 50 min cərimə ödədi - Norveçdə…

13.08.2026 / 22:41
Macarıstanda Yupiterə həsr olunmuş qurbangah aşkarlandı

13.08.2026 / 22:09
Tahirov Vüsal Mehdi oğlunun orden və medalları

13.08.2026 / 21:44
Ərdoğan “Məkkə sazişi”nin arxasındakı sirri açdı - Ekspertlər şübhə ilə baxır...

13.08.2026 / 21:26
Zelenski ABŞ-dan “Patriot” ehtiyatlarının 5 faizini istədi - Onda qışdan sağ çıxarıq...

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin inkişafında rəqəmsallaşma və innovasiyalar ön plana çıxır

XƏBƏR ARXİVİ