Bazar günü günü, 11 oktyabr 2026
     

Azərbaycan 1920 - ci ildə niyə uduzdu?- politoloq Mehman İsmayılovun baxışı....

Image


1918-ci ildə Azərbaycan xalqı müstəqil dövlətini qurdu, dünyaya bəyan elədi, müstəqilliyinin və ərazilərinin tanınması üçün çabalar göstərdi, ancaq  nə müstəqilliyini, nə də ərazi bütövlüyünü qoruyub saxlamağa müvəffəq ola  bilmədi. 23 ay sürən müstəqillik rus işğalı ilə sona çatdı, Azərbaycanın zorla sovetləşdirilməsi zülmü başladı. Müstəqilliyin itirilməsinin, vətənimizin yenidən işğala düşməsinin çoxlu səbəbləri vardı.

Bir tərəfdən şimaldan gələn bolşevik basqını, tərkibi yüzdə yetmiş beş ermənilərdən təşkil edilmiş Xl qırmızı ordunun Azərbaycana hərbi təcavüzü, ölkəni içəridən didib-dağıdan erməni vəhşilərinin bütün bölgələrimizdə törətdikləri kütləvi qırğınlar və qətliamlar, digər tərəfdən  içimizdəki vətən xainləri, milləti çaşdıran məfkurə düşmənçiliyi, hakimiyyət boşluğu, cəmiyyətin parçalanmış vəziyyətə gətirilməsi və ümidsizliyə düçar edilməsi idi.

Üçüncü tərəfdən isə xarici güclərin və erməni havadarlarının Azərbaycanın başında qurduqları fəlakətli oyunlar, Qarabağ uğrunda gedən qanlı savaşlar vardı. Bütün bunlarla yanaşı ən böyük yanlışlıq və taleyüklü səhv İrəvan xanlığının ermənilərə güzəştə gedilməsi idi ki, bu xalqımıza qarşı qlobal faciəyə çevriləcəkdi.  Ancaq müstəqilliyimizin itirilməsinin ən başlıca səbəbi qətiyyətli, birləşdirici və mərkəzi fiqur olan bir liderin olmaması idi.  Kim deyə bilərdi ki, 71 il sonra Azərbaycan öz müstəqilliyini təkrar bərpa edəcək və yuxarıda sadalanan bütün problemlər birə-bir qarşımızda dayanacaqdı? 

1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Parlamenti Dövlət Müstəqilliyinin bərpası haqqında Konstitusiya Aktını qəbul etdi. Qarşımızda yenə də erməni separatizmi, yenə azərbaycanlılara qarşı törədilən kütləvi qırğınlar, bir-bir işğal edilən ərazilər, bir milyon qaçqın və köçkün, paytaxtda gedən kürsü davası, ölkəni təsir zonalarına bölməyə çalışan və bir-birinə düşmən kəsilmiş qanunsuz silahlı dəstələr, xarici güclərin ölkədə at çapan casus şəbəkələri, ölkənin dörd tərəfində baş qaldırmış və  düşmən dövlətlərdən dəstək alıb, ərazilərimizi parça-parça etmək istəyən separatçı qüvvələr, qanundankənar silahlı dəstələr saxlayan və heç kimə tabe olmayan siyasi adlarla pərdələnmiş qurumlar, ölkəni qana sürüyən cinayətkarlar, reket dəstələri, Azərbaycana bütün cəbhə boyu təzyiq edən nəhəng güclər, iflic edilmiş dövlət institutları və ölkəni ildırım sürətilə uçuruma aparan küçə siyasətçiləri dayanırdı. 

Azərbaycan 20-ci əsrin əvvələrində olduğu kimi, nəinki müstəqilliyini və ərazilərini, həm də tarixi dövlətçiliyini birdəfəlik itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı. Və bir də bütün bunlardan cana doymuş, dalbadal məğlubiyyətlərdən üzülmüş və çarəsiz qalmış xalq.

Bu cür dəhşətli durumda xalq özünün müdrik övladı və ağsaqqalı, dünya çapında tanınan, nəhəng miqyaslı və təcrübəli Heydər Əliyevi köməyə çağırdı. Heydər Əliyev fenomenal bir şəxsiyyət, böyük siyasətdə xüsusi çəkiyə malik olan mahir bir ustad, azərbaycansevər nəcib bir insan idi. Heydər Əliyev Naxçıvandan Bakıya gəldi, Azərbaycan xalqı onu yekdilliklə, öz çiyinlərində hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. 

Prezident Heydər Əliyev dağıdılmış və işğal edilmiş Azərbaycan dövlətini sıfırdan qurmağa bağladı. İnsanların gözünə yenidən ümid işığı gəldi, xalqın inamı özünə qayıtdı, qanunsuz silahlı dəstələr tərksilah edildi, vəzifə üçün öz xalqını güdaza verməyə hazır olan siyasət gədaları dövlət postlarından uzaqlaşdırıldı, cəbhədə dönüş əldə edildi və atəşkəsə nail olundu, neft kontraktları imzalandı və ölkəyə sərmayələr cəlb olunmağa başladı. Dəfələrlə xaricdən senariləşdirilən və maliyyələşdirilən çevriliş cəhdlərinin qarşısı alındı, yüzlərlə terrorçular zərərsizləşdirildi. 

Bakı-Tbilisi- Ceyhan neft boru kəmərinin inşasına start verildi. Professional ordu quruculuğuna başlanıldı, milli kadrların dövlət institutlarının işində fəal iştirakına imkanlar yaradıldı. Təhsil, səhiyyə, vergi, gömrük  sistemi yeni dövrün tələbləri səviyyəsində transformasiya edildi. Xülasə, dövlət bünövrədən inşa edilməyə başlandı.

Xarici əlaqələr yenidən şəkilləndi, pozulmuş beynəlxalq münasibətlər bərpa edildi, Azərbaycan dərin izolyasiyadan çıxarıldı və dünyanın aparıcı gücləri bizim ölkə ilə hesablaşmağa başladılar. İndi qarşımızda qurulmuş dövlət institutlarının gücləndirilməsi və Qarabağın işğaldan azad edilməsi qədər mürəkkəb problem dayanırdı.

2003-cü ildə xalq yenə də müdrik tarixi qərar  verdi və İlham Əliyevi hakimiyyətin ən yüksək zirvəsinə qaldırdı. Bu indicə ayağa durmuş ölkəni yenidən xaosa sürükləmək istəyən daxili və xarici düşmənlərə Azərbaycan xalqının verdiyi sərt cavab  idi. Və bundan sonra dövlətin inkişafının ikinci mərhələsi başlandı, indi dövləti hər cür təhlükədən qorumaq və gücləndirmək, irəli daşımaq, Qarabağı işğaldan azad etmək lazım idi.              

Ölkənin iqisadiyyatı gücləndirildi, yeni və nəhəng infrastruktur layihələri, loqistik qovşaqların inşası həyata keçirildi. Alternativ enerji mənbələrinin yaradılmasına xüsusi önəm verildi. Azərbaycan bölgənin inkişaf konsepsiyasını müəyyən edən qabaqlayıcı addımlar atdı, dünya iqtisadiyyatının həlledici oyunçularından birinə çevrildi. 32 il öncə hər cür yardıma ehtiyacı olan Azərbaycan  Avropa İttifaqının enerji təminatçısına çevrildi. 

Xarici siyasətdə Prezident İlham Əliyev yüksək səviyyədə professionallıq nümayiş etdirib, düşmənin təklənməsinə nail oldu. Ölkəmiz türk və İslam dünyasının əvəz olunmaz fiqurlarından birinə çevirildi. Zamanında Ermənistana dəstək verən əksər ölkələr  Azərbaycanın yanında yer aldı.

Ölkəmizə edilən total təzyiqlərə baxmayaraq, Prezident İ.Əliyev ölkənin torpaq bütünlüyü məsələsində bir addım geri çəkilmədi, ordu quruculuğunu tamamilə yeni bir fazaya keçirdi və 21-ci əsrin professional, texnoloji ordu sistemini yaratmağa başladı. Ordumuz ən yeni silahlarla, dünya hərb sənayesinin ən son nailiyyətləri olan məhsullarla təhciz olundu. Milli zabit heyətimiz qardaş Türkiyənin hərbi məktəblərində təhsil alıb, ordu sıralarına döndü. Azərbaycan öz ordusunu NATO-nun ikinci ordusu olan Türkiyənin standartlarına  hədəflədi.

Türkiyə Silahlı Qüvvələri ilə birgə keçirilən müntəzəm hərbi təlimlər, ordumuzu tam yeni keyfiyyət mərhələsinə qaldırdı. Türkiyə Cümhuriyyəti ilə Azərbaycan arasında imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi strateji təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyəti sözlə ifadə oluna bilməyəcək bir tarixi sənədə çevrildi.

Nəhayət, müstəqil Azərbaycanın ərazilərinin 30 illik işğaldan qurtarılması və ərazi bütövlüyümüzün bərpa edilməsi, Şuşada və Xankəndində Azərbaycan Bayrağının ucaldılması, Xocalı qurbanlarının qisasının alınması, 35 illik cinayətkar erməni separatizminin kökündən çıxarılıb kənara atılması, ermənipərəst xarici dövlətlərin heç bir basqısına dövlətimizin boyun əyməməsi, beynəlxalq müstəvidə inamla addımlaması, Prezidentimizin, qədir bilən və müdrik xalqımızın qəlbində  Müzəffər Ali Baş Komandan kimi ən yüksək mərtəbədə yer almasına səbəb oldu.  

İndi dövlətimizin qarşısında həllini gözləyən böyük problemlər var, Ermənistan üzərindəki Qələbənin əbədiləşdirilməsi, sərhədlirimizin müəyyənləşdirilməsi, Naxçıvanla Azərbaycanın quru yolu ilə birləşdirilməsi,  Qarabağın bərpası və köçkünlərin yurdlarına dönməsi, Qərbi azərbaycanlıların dədə-baba yurdlarına qayıtması, anklav kəndlərimizin geri qaytarılması, bölgəmizin böyük güclərin savaş meydanına çevrilməsinin qarşısının alınması və s. 

Bütün bunlar üçün biz müharibədən çıxmış dövlətimizi yenidən bərkitməli, dövlət institutlarımızı hər bir yeni çağırışa hazır tutmalıyıq. Biz hər şeyi öncədən planlaşdırmalı və həyata keçirməliyik ki, tarixdə dəfələrlə olduğu kimi qəfil hadisələrlə yaxalanmayaq. Hər birimiz bilməliyik ki, Heydər Əliyev olmasaydı, biz 20-ci əsrin əvvəllərində olduğu kimi dövlətçiliyimizi də, ərazilərimizi də itirib, ya başqa dövlətlərin kölələrinə, ya da cinayətkar qrupların qurbanına çevriləcəkdik. Heydər Əliyev hakimiyyətə gəlməsəydi, dövlətimizi parçalayan qüvvələrdən xilas etməsəydi, Azərbaycanı hansı faciələrin gözlədiyini söyləməyə dilin gücü yetməz. Prezident İlham Əliyev isə 200 illik erməni basqınını durdurdu və dünya erməniliyinin üzərində Qələbəmizi təmin elədi, qisasımısı almağa bizə şərait yaratdı, Quzey Azərbaycanı işğaldan qurtardı, 50 milyonluq xalqın Qalib adını özünə qaytardı. 

         




VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

SON XƏBƏRLƏR

11.10.2026 / 17:34
Namus hicabdan, ya qeyri-hicab geyimdən gəlmir…

11.10.2026 / 17:10
Milli QHT Forumu Azərbaycan cəmiyyətini xarici təsirlərə qarşı ayıq-sayıq olmağa çağırdı

11.10.2026 / 15:38
Səlhab Məmmədov:"Bir müəllim kimi, bu qərarı dəstəkləyirəm"

11.10.2026 / 15:04
Orta məktəb müəllimləri "məktəbli forması, ya hicab" mövzusundan danışmağa başladısa…

11.10.2026 / 14:23
Baba Vəziroğu: "Hərtərəfli düşünülmüş və düzgün verilmiş qərardır"

11.10.2026 / 13:24
Makron Fransada nüfuzunu tam itirdi - reytinqi 15 faizə düşdü…

11.10.2026 / 12:55
Gülyanaq Məmmədova:"Şagird şagird kimi geyinməlidir"

11.10.2026 / 12:32
ABŞ qırıcısı İran limanından çıxan ticarət gəmisini Oman körfəzində vurdu…

11.10.2026 / 12:13
Tramp Zelenskinin onu zəif adlandırmasından qəzəbləndi – o artıq getməlidir…

11.10.2026 / 12:08
Beynəlxalq Qızlar Günü münasibətilə tədbir keçirilib

11.10.2026 / 10:51
Estoniya Tramp-Putin razılaşmasına üsyan etdi - Ukraynanın Rusiyanın neft zavodlarını xarabalığa çevirməsinə dəstək verəcəyik…

11.10.2026 / 10:33
ABŞ Konqresi Rusiya neftinin bütün alışlarını qadağan edən qanun layihəsi hazırlayır

11.10.2026 / 09:28
Türkiyədə 15 yaşdan kiçik uşaqların sosial mediadan istifadəsinə qadağa qoyulur…

11.10.2026 / 09:10
Səudiyyəyə qanlı hücum… Ər-Riyad hava limanı bombalandı - 12 ölü, yüzlərlə yaralı var...

10.10.2026 / 21:44
Tramp Putinlə danışdıqdan sonra Zelenski ilə bağlı qəti qərar verdi – o fürsəti əldən verdi, Ukraynanın yeni prezidentə ehtiyacı var…

10.10.2026 / 21:18
Berlin ABŞ-Rusiya dizel razılaşmasını rədd etdi - yeni sanksiyalardan imtina etməyəcəyik...

10.10.2026 / 20:30
Zelenski Trampın Rusiya dizelinə sanksiyaları ləğv etməsini "Putinə ad günü hədiyyəsi" adlandırdı - nəyə nail oldunuz…

10.10.2026 / 20:27
Yazıq uşaqlar... Heç dərk etmirlər ki, nə boyda bəlanın içinə düşüblər... - VİDEO

10.10.2026 / 19:48
Rusiyada bir sıra gürcü şərablarının və pivələrinin satışına qadağan qoyuldu…

10.10.2026 / 19:22
Finlandiya ruslara Avropaya turist vizalarının verilməsinin dayandırılmasına çağırdı...

10.10.2026 / 19:04
Tramp Zelenskinin ABŞ-ın tələblərini qulaqardına vurmasından sonra Rusiya ilə razılığa gəldi - Kiyevə kəşfiyyat dəstəyi də dayandırıla bilər…

10.10.2026 / 18:47
Trampdan İrana yeni mesaj - ya hər şeyi bizə verəcəksiniz, ya da yox olacaqsınız…

10.10.2026 / 17:53
Rusiya Kiyevdə Azərbaycan restoranını vurdu...

10.10.2026 / 17:17
Mollanəsrəddin lətifələrində memarlıq cizgiləri...

10.10.2026 / 16:33
Prezident İlham Əliyev və Ramzan Kadırov birgə nahar ediblər - FOTO

10.10.2026 / 16:04
Prezident İlham Əliyev və Kadırov “Bakı Ağ Şəhər”də olublar - FOTO

10.10.2026 / 15:47
Ramzan Kadırov Bakı-Qroznı təyyarəsinin qəzası ilə əlaqədar bir daha başsağlığı verib

10.10.2026 / 15:44
Prezident İlham Əliyev Ramzan Kadırovu qəbul etdi - FOTO

10.10.2026 / 14:40
Dünya səyyahları Cəbrayılda minaların zərərsizləşdirilməsi prosesini izlədi

10.10.2026 / 14:16
Pensiya kapitalında azalma ilə bağlı RƏSMİ açıqlama...

10.10.2026 / 13:55
Şahbaz Şərif Prezident İlham Əliyevə zəng edib

10.10.2026 / 12:16
Gündəlik kreditlərin gecikdirilməsi ilə bağlı yeni qayda qüvvəyə mindi

10.10.2026 / 11:50
MM deputatları, bir sıra QHT rəhbərləri ABŞ Konqresinin senator və Nümayəndələr Palatasının üzvlərinə müraciət etdi...

10.10.2026 / 11:38
Dünya səyyahları Horadiz-Ağbənd avtomobil və dəmir yolunda görülən işlərlə tanış olub

10.10.2026 / 11:07
Yazıçılar Birliyi üzvlük haqqını ödəməyənlərə növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi - məsuliyyətli davransınlar...

10.10.2026 / 10:54
Bir sıra birinci instansiya məhkəmələrinə hakimlər təyin edildi - SƏRƏNCAM

10.10.2026 / 10:50
Azərbaycan-Gürcüstan dövlət sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə Dövlət Komissiyasının yeni tərkibi təsdiqlənib

10.10.2026 / 10:15
907-ci düzəliş birdəfəlik ləğv olunmalıdır - ABŞ administrasiyasına çağırış edildi...

10.10.2026 / 09:08
"Putin Azərbaycan və Ermənistan arasında münaqişəni həll etdiyimə inana bilmirdi" - ABŞ Prezidenti

10.10.2026 / 08:10
İsrail Suriya-Livan sərhədini bombaladı - terrorçu Hassuna görə

10.10.2026 / 07:52
Tramp Putinlə yüz minlərlə ton dizel barədə sövdələşdi - Ukrayna şokda…

10.10.2026 / 06:38
“Flydubai” canisi təyyarəni sərnişin terminalına çırpmağı planlayıbmış - 11 sentyabr örnəyi…

09.10.2026 / 23:44
Məktəbin yolu nə məscid yoludur, nə də kilsə yoludur... Hicab yalnız məsciddə və məişətdə uyğundur...

09.10.2026 / 23:27
Türkiyə Azərbaycanla münasibətləri hədəf alan paylaşımları dezinformasiya adlandırdı

09.10.2026 / 22:31
Rusiya Ukrayna ilə "enerji atəşkəsi" müqabilində ABŞ-dan sanksiyaların qaldırılmasını istədi…

09.10.2026 / 22:08
Almaniya kansleri Şröderi Putinin ad gününə getdiyinə görə sərt tənqid etdi – bu əxlaqsızlıqdır…

09.10.2026 / 21:42
Gürcüstanda Avropa Parlamentinə qarşı “üsyan” başladı...

09.10.2026 / 21:25
Rubio Avropadan ABŞ-ın təbəəsi olmağı tələb etdi... "əks halda məhvə gedirsiniz"...

09.10.2026 / 21:09
“Ali təhsil qanunu” rektorlarla Təhsil Nazirliyinin əlində əsir-yesir qalıb - Deputat əla dedi...

09.10.2026 / 20:52
Zəngəzur dəhlizində elektrik xəttinin çəkilişi “başladı”...

09.10.2026 / 20:35
Müqaviləsiz işləyənlər pensiyadan məhrum olacaq...

09.10.2026 / 20:26
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Türkmənistana işgüzar səfərinə dair videoçarx paylaşılıb

09.10.2026 / 20:17
MDB dövlət başçılarının zirvəsində İran prezidenti ilk dəfə...

09.10.2026 / 19:55
Azərbaycanın 3 türk dövləti ilə 100 milyonlarla dollarlıq investisiya fondları...

09.10.2026 / 19:36
Avroparlament özünün korrupsiya ayıbına kor olmur, Azərbaycanı ittiham edir...

09.10.2026 / 19:21
Ermənistan dəmir yoluna görə ABŞ və Rusiya arasında əzilir...

09.10.2026 / 19:14
Əliyev Orta Dəhlizin 20 faiz güclənməsinin səbəblərini Zirvədə belə izah etdi...

09.10.2026 / 18:56
Sənayemizdə geriləmə davam edir...

09.10.2026 / 18:24
Pambıq əkənlərlə emal edənlərin davası qalxıb - Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi isə “biz ancaq tövsiyyə veririk” deyir...

09.10.2026 / 18:18
MƏKKƏ SAZİŞİ, TÜRK DÜNYASININ YENİ XƏTTİ VƏ AZƏRBAYCANIN QOVŞAQ DÖVLƏT KONSEPSİYASI

09.10.2026 / 18:07
Türkiyə Rusiya və Ukraynaya Qara dənizdə gəmilərin təhlükəsizliyi üçün iki dəhlizi təklif edir

09.10.2026 / 17:44
Hakan Fidanla Mirzoyan arasında telefon danışığı olub

09.10.2026 / 17:29
Avroparlamentdə 492 deputatı Azərbaycanın üstünə qızışdıran kim(lər)dir?...

09.10.2026 / 17:10
Məktəblərdə geyim formalarına dair monitorinqlər keçiriləcək

09.10.2026 / 16:55
Dünya səyyahları Gəncəsər monastırını ziyarət ediblər

09.10.2026 / 16:46
101 ABŞ qanunvericisi Azərbaycana qarşı erməni lobbiçiliyinin yeni dalğasını başlatdı...

09.10.2026 / 16:33
Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana işgüzar səfəri başa çatıb

09.10.2026 / 15:48
Tokioda Azərbaycanla bağlı kitabın təqdimatı və imzalama mərasimi keçirilib

09.10.2026 / 15:43
Tramp Putini “tumarlaya-tumarlaya” qulağının dibində daimi hərbi baza qurdu...

09.10.2026 / 15:30
Pezeşkian "MDB+1" formatının yaradılmasını təklif etdi…

09.10.2026 / 15:17
Xəzərin səviyyəsinin enməsi ilə bağlı beştərəfli Komissiya yaradılır, ilk iclas Azərbaycanda keçiriləcək

09.10.2026 / 15:05
Vüqar Rəhimzadə: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əməkdaşlığı yeni regional reallıqlar formalaşdırır

09.10.2026 / 14:33
Azərbaycan tibb elminə həsr olunan ömür-Əməkdar Elm Xadimi, professor Qalib Qarayev…

09.10.2026 / 14:27
Suriyanı da Husilərə və İrana qarşı müharibəyə qoşurlar...

09.10.2026 / 14:22
Prezident İlham Əliyevin Pezeşkianla görüşü keçirilib - FOTO/YENİLƏNDİ

09.10.2026 / 14:19
"Baş verən dəyişikliklərin uzunmüddətli mümkün nəticələrini qiymətləndirmək vacibdir" - Prezident

09.10.2026 / 14:15
Prezident: "Xəzərə dair qərarların yerinə yetirilməsi üzrə daimi əməkdaşlıq və nəzarət mexanizminin yaradılması zəruridir"

09.10.2026 / 14:09
CHP-nin səsi ilə qazandığı bələdiyyə başqanlığını AKP-yə “hədiyyə” etdi...

09.10.2026 / 14:06
"Mövcud tendensiya davam edərsə, Xəzərin dayazlaşmasının fəlakətli nəticələri ola bilər" Prezidentdən xəbərdarlıq...

09.10.2026 / 13:54
Bayramov, Lavrov və Əraqçi MDB sammitindən əvvəl görüşüblər…

09.10.2026 / 13:53
"Xəzərin nadir ekosisteminin qorunması bütün Xəzəryanı dövlətlərin ortaq vəzifəsidir" - Prezident

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...

XƏBƏR ARXİVİ