Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda kütləvi informasiya məhsullarının, kitabların və dərslik komponentlərinin, həmçinin həmin məhsulların istehsalı və nəşri ilə bağlı kağızın idxalı və satışı Əlavə Dəyər Vergisindən (ƏDV) azad edilib. Adları qeyd edilən sahələrdə 18 faiz ƏDV tutulmayacaq.
18 faiz ƏDV-nin ləğv edilməsi qərarının nəşriyyatlarla bağlı hissəsini necə qiymətləndirmək olar? Nəşriyyatların iqtisadi vəziyyətinin dəyişməsində hansı təsirləri, rolu gözlənilir? Bu, nəşriyyatların iqtisadi vəziyyətinə müsbət mənada hansı təsirləri göstərəcək?
“Qiyməti süni şəkildə qaldırmasalar, bu bütün nəşriyyatlara kömək olar”
“Təhsil” Nəşriyyatının direktoru Tural Axundov bizimlə söhbətində bildirdi ki, ilk növbədə nəşriyyatlar üçün kitabın maya dəyərinin aşağı düşməsi maraqlıdır: “Yəni kitabın maya dəyəri nə qədər aşağı olarsa bir o qədər də kitab ucuz satılar və bütün nəşriyyatlara eyri olar. Sadəcə, əfsuslar olsun ki, burada bir motiv var. Kağızın dəyərində endirim olmasa, ƏDV-ni oradan çıxmasalar heç bir dəyişiklik olmayacaq. Yəni burada əsas məsələ kağız gətirənlərin, satanların ƏDV-ni ordan çıxmasıdır. Çünki indiki dövrdə bir az kağız sıxıntısı var. Onu yəqin ki, siz də bilirsiz, araşdırırsız. 8 manata olan A4 arada 11 manata qalxdı. Bu kağızın Azərbaycana idxalının dəyərinin yüksək olmasıdır. Ancaq indi ƏDV-ni çıxmaqla qiyməti süni şəkildə qaldırmasalar, bu bütün nəşriyyatlara kömək olar. Düzdür, burada ikinci bir motiv də var ki, hazır kitab idxalı da 18 faiz ƏDV-dən azad olundu. Azərbaycanda mətbəələrin vəziyyəti bir az yaxşı olmaya bilər. O baxımdan ki, uzağa getməyək, yaxın Türkiyədə kitabın əmələ gəlməsi nisbətən bizdən bir qədər ucuzdur. Sadəcə, onun yol xərci, gətizdirilməsi, ƏDV-si, idxal rüsumunu da onun üzərinə gələndə ora heç kəs getmirdi. Amma bu gün Azərbaycanda süni şəkildə kitab kağızının dəyəri qalxacaqsa hamı gedib kitabları Türkiyədə çap etdirib ölkəyə gətirəcək. Bilmirəm, qiymətlər süni şəkildə artacaq, ya artmayacaq, amma artacaqsa nəşriyyatların yox, mətbəələrin vəziyyəti pisləşəcək... Əslində bir kitabın dəyərinin azalması üçün çap üçün bütün materialların qiyməti düşərsə daha yaxşı olardı. Çünki kitab nəşrində kağızdan başqa da çeşidli materiallardan istifadə olunur. Kağızın qiyməti ƏDV-dən azad olsa da, Azərbaycanda işbazlar, kağız gətirənlər süni şəkildə qiyməti yenidən qaldırmasalar, həqiqətən də qiymətdən 18 faizi çıxsalar bunun yaxşı təsiri olacaq. Yox, əgər bunu etməsələr olmayacaq. Bununla bağlı bazarda da sorğu keçirə bilərsiniz. Azərbaycanda 3-4 nəfər topdansatış kağız satan var. Qiymətləri aşağı salsalar əladır, bahalaşma olarsa heç bir müsbət təsiri olmayacaq. Hər şey olduğu kimi qalacaq”.
“Bu, Azərbaycanda kitab, nəşriyyat işini iqtisadi və digər baxımlardan daha yüksək səviyyəyə qaldırmağımız üçün bir stumuldur, səbəbdir”
“Şərq-Qərb” nəşriyyatının Baş redaktoru Nərgiz Cabbarlı da bizimlə söhbətində bildirdi ki, əslində bu çoxdan qaldırılan məsələdir. “Bilirsiz ki, uzun illərdir nəşriyyatlar arasında müxtəlif müzakirələrdə bu barədə məsələ qaldırılırdı, aktuallaşdırılırdı, müzakirələr aparılırdı, çox fikir ayrılıqları olurdu. Amma ümumi olaraq nəşr işi ilə məşğul oldu olmadı hər kəsin, hətta adi oxucunbun belə düşüncəsi, istəyi bu idi ki, ƏDV ləğv olunsun. Hamımız belə ümid edirik ki, kağız üzərindən ƏDV-nin 18 faiz götürülməsi kitab nəşrini daha yaxşı vəziyyətə gətirəcək, daha üstün müstəviyə daşıyacaq. Eyni zamanda kitabın qiyməti daha da ucuzlaşacaq, kitab oxucuya daha da yaxınlaşacaq, kitab naşirləri və kitab nəşr etmək istəyənlər daha asanlıqla öz istəklərinə nail olacaq. Bu Azərbaycanda kitab, nəşriyyat işini iqtisadi və digər baxımlardan daha yüksək səviyyəyə qaldırmağımız üçün bir stumuldur, səbəbdir. Amma bunun əks tərəfləri də olacaq. Nəşr prosesi prosesi başqadır, çap prosesi başqadır. Kağız qiyməti daha çox çapla bağlı məsələdir. Amma bütövlükdə götürdükdə yenə də bu bizim sifarişçi ilə olan işimizdə öz təsirini göstərir. Yəni sifarişçidən sifarişi qəbul etməyimizdən, onun istəyinə uyğun olaraq hər hansı prosesləri yerinə yetirməyimiz qiymətdən çox asılıdır. Bunla bağlı düşünürəm ki, kağızın qiymətinin qaldırılması məsələsi də var. Bir tərəfdən 18 faiz ƏDV götürüldü, o biri tərəfdən kağızın qiyməti yüksəlməkdədir. Bunu çap işi ilə məşğul olanlar çox yaxşı bilirlər. Bir tərəfdən ƏDV götürülüb o biri tərəfdən kağızın qiyməti qalxacaqsa bununla hansı nəticəyə nail olacağıq? Bu cür problemlər var”.
Kitab çap etmək istəyənlərin çox olduğunu deyən N.Cabbarlının sözlərinə görə, yaza bildi-bilmədi, çoxları kitab çap edir və nəticədə də, təəssüf ki, lazımsız kitablar bazarda yer alır. Baş redaktor hesab edir ki, bazarda təsadüfi kitablar həddən artıq çoxdur, çünki bir az pulu olan və bir az cızma-qara edən kitab çap etdirir. “Əgər həqiqətən də qiymət 18 faiz aşağı düşəcəksə və kağızın qiymətində artım olmayacaqsa, bu bir tərəfdən də kitab nəşrini əlçatan edəcək. Bu da bir başqa cür problem olacaq. Mən bu məsələnin nəşriyyatlar üçün müsbət tərəflərini azaltmağa çalışmıram, əksinə, mən də hamı kimi sevinirəm ki, belə bir qərar verildi. Çünki dünya ölkələrində belə bir şey yox idi və kitab üzərində ƏDV tətbiq edilmirdi. Bu təbii ki, sevindirici haldır və biz hamımız buna sevinirik. Çünki bu kitabı oxucuya daha da yaxınlaşdıraq, alıcılıq imkanlarına daha da genişlik verəcək addımdır. Alqışlayıram, sevinirəm. Hamını da, nəşriyyatla bağlı bütün insanları, oxucuları təbrik edirəm. Ümid etdiyimiz, arzuladığımız, gözlədiyimiz o nəticə olacaq. Sevindirici haldır ki, son dövrlər Azərbaycanda kitab sferasında çox mühüm işlər görülür...” – deyə N.Cabbarlı bildirdi.
İradə SARIYEVA
