Məlum olduğu kimi, Tarif Şurasının qərarına əsasən, işığın və qazın qiymətlərində dəyişiklik oldu. Ekspertlərə görə, yeni diferensiasiya sosial cəhətdən aztəminatlı ailələr üçün güzəştli tarif siyasətini qoruyub saxlamış olur. Heç şübhəsiz, bu artımın kompensasiya edilməsi üçün hökümət tərəfindən müvafiq tədbirlər həyata keçirilir. Əhalinin bütün təbəqələrinin sosial rifahının yüksəldilməsi dövlətin əsas prioritet istiqamətlərindən biridir.
16 oktyabr 2021-ci il tarixində Prezident İlham Əliyevin imzaladığı “Əhalinin sosial rifahının qorunması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncam əhalinin, xüsusilə həssas qruplardan olan vətəndaşların sosial rifahının qorunmasını təmin edir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyindən verilən məlumata görə, Sərəncam beynəlxalq bazarlardakı proseslərin ölkədaxili qiymətlərə sirayət etməsinin ölkə əhalisinə, xüsusilə həssas əhali qruplarına mənfi fəsadlarının yumşaldılması və əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır. Beləliklə, aztəminatlı əhali təbəqəsi üçün kommunal tariflərin dəyişdirilməsi onların gəlirlərinin artırılması istiqamətində atılan addımlarla uzlaşdırılır.
“Əhalinin sosial rifahının qorunması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” yeni Sərəncam ölkəmizdə sosial inkişafın davamlı xarakter almasını, sosial ödənişlərdə ciddi artımları təmin edən islahatların növbəti mərhələsinə keçidi təmin edir və ümumilikdə 1 milyon 800 min nəfərədək vətəndaşımızın rifahının daha da yaxşılaşmasına xidmət edəcək.
Prezident İlham Əliyev Nazirlər Kabinetinə əməkhaqlarının, əmək pensiyalarının və sosial müavinətlərin, təqaüdlərin və digər sosial ödənişlərin məbləğlərinin artırılmasının təmin edilməsi ilə bağlı Azərbaycan Respublikasının 2022-ci il dövlət büdcəsi layihəsində müvafiq tədbirlərin əks etdirilməsi üçün təkliflər hazırlamasını tapşırıb.
Ekspetlər qeyd edir ki, Prezident İlham Əliyevin yeni Sərəncamı 1 milyon 800 min nəfərədək vətəndaşımızın rifahının daha da yaxşılaşmasına xidmət edəcək. Bu isə olduqca böyük rəqəmdir və ölkə əhalisinin xeyli hissəsinin təminatında mühüm rol oynayacaq.
Aztəminatlı əhali təbəqəsi üçün kommunal tariflərin dəyişdirilməsi onların gəlirlərinin artırılması istiqamətində atılan addımlarla uzlaşdırılır. Təbii qaz və elektrik enerjisi üzrə tarif tənzimlənməsi ilə paralel olaraq maaşların yüksəldilməsi istiqamətində atılan addımlar tariflərdəki artımları kompensasiya etmək baxımından ciddi addımdır, dövlət siyasətinin mərkəzində vətəndaşın, onun rifahının durduğunu nümayiş etdirən amildir.
Millət vəkili Musa Quliyev baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan höküməti mütəmadi olaraq əhalinin sosial rifah halının yüksəldilməsi üçün fəaliyyət həyata keçirir. Prezidentin imzaladığı “Əhalinin sosial rifahının qorunması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” sərəncamın ölkə əhalisinin böyük bir hissəsini əhatə etdiyini deyən M.Quliyev hesab edir ki, 2022-ci ilin ilk aylarından biz bunun müsbət təzahürlərini görəcəyik. “Tarif Şurasının qərarına əsasən işığın və qazın qiyməti cüzi olaraq artırılıb. Bu artımın fərqi bir ailə üçün iki manatdan yuxarı çıxmayacaq.
Prezident sərəncam verib və Nazirlər Kabinetinə tapşırıq verilib ki, gələn ilin əvvəlindən pensiyalar, müavinətlər, əməkhaqqlar artırılacaq. Bu olduqca ciddi bir addımdır. Bu, vətəndaşlarımızın sosial rifahına çox əsaslı şəkildə təsir edəcək. Artımla bağlı rəqəm haqda hələ bir fikir söyləyə bilmərik. Çünki Nazirlər Kabinetinə tapşırıq dünən verilib, yəqin bu rəqəmin üstündə işləyirlər ki, neçə faiz artırılacaq. Sosial müavinətlər, pensiyalar, əməkhaqqı və sair istiqamətibdə baş verəcək bu artım kifayət qədər önəmli bir faiz olacaq. Qazın, işığın qiyməti bir neçə qəpik artırılıbsa, pensiyalar, müavinətlər, təqaüdlər, əməkhaqqları bir xeyli artırılacaqdır. Artımın məbləği, yəqin ki, Milli Məsclisə təqdim ediləndə bilinəcək. Amma xeyli artım olacaq. Çünki belə artımlar vaxtaşırı olaraq cənab Prezidentin tapşırığı ilə həyata keçirilir. 2019-cu ilin əvvəlində böyük bir addım atılmışdı, onda təxminən 4 milyard 500 milyon manatı əhatə edən sosial müdafiə paketi elan olunmuşdu. Onun da nəticəsində Azərbaycanda əməkhaqqları təxminən 60, pensiyalar 80 faizə qədər, müavinətlərin və təqaüdlərin məbləği iki dəfə artırılmışdı”.
Hökümətin pandemiya dövründə yenə də sosial müdafiə paketləri həyata keçirdiyini xatırladan M.Quliyevin sözlərinə görə, birbaşa vətəndaşılarımızın sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi üçün təxminən 1 milyard 500 milyon manat vəsait xərclənib: “Keçən il post müharibə dövründə şəhid ailələri, Vətən müharibəsi qaziləri, əlilləri və Ermənistanın terroru nəticəsində Gəncədə, Tərtərdə, Bərdədə, Ağdamda zərər çəkmiş vətəndaşlarımız üçün də cənab Prezidentin tapşırığı ilə təqaüdlər müəyyən olundu, verilən təqaüdün məbləği artırıldı, onlara dəyən zərərin hamısı ödənildi. Əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi Azərbaycan dövlətinin daxili sosial siyasətində həmişə prioritet olub. Pandemiya ilə əlaqədar bir az iqtisadiyyatın zəifləməsi sosial müdafiəyə ehtiyacı olan vətəndaşların da problemlərini artırıb. Cənab Prezident də bunu nəzərə alaraq gələn ilin əvvəlindən pensiyaların, sosial müavinətlərin, təqaüdlərin artırılması ilə bağlı müfaviq tapşırıq verib”-deyə M.Quliyev qeyd etdi.
“Sosial müdafiə sahəsində yeni addımlar növbəti sosial paketin hazırlanması üçün fundamental dövlət sənədi hesab oluna bilər”
Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Aydın Hüseynov da qeyd etdi ki, dövlətin sosial müdafiə tədbirləri qiymət artımlarının təsirlərini minimallaşdıracaq: “Məlum olduğu kimi, Tarif Şurasının sentyabrın 16-da keçirilən iclasında təbii qazın və elektrik enerjisinin yeni tarifləri müəyyən edilib. Yeni tarif dəyişiklikləri əsas etibarilə yanacaq-enerji sektorunda liberal bazar prinsiplərinin təmin edilməsi və müasir bazar qaydaları əsasında xidmətlərin səmərəliliyinin təşkili ilə bağlı aparılan islahatların tərkib hissəsi hesab edilə bilər. Azad bazar iqtisadiyyatının əsas tələblərindən biri mal və xidmətlərin satışı ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərinin liberallığıdır. Uzun illərdir ki, təbii qaz, elektrik enerjisi, yaxud su satışı xidmətlərini göstərən dövlət kommersiya şirkətləri satdıqları mal, göstərdikləri xidmətlərdən əldə etdikləri gəlirlərlə öz xərclərini təmin edə bilmirlər. Bunun əsas səbəblərindən biri istehsal və tədarük etdikləri malın maya dəyəri ilə satış tarifi arasındakı tərs mütənasiblikdir. Məsələn, qaz tədarükçüsü olan SOCAR (“Azəriqaz” İb bu qurumun tabeliyindədir) təbii qazın maya dəyərinin daxili bazardakı satış qiymətlərindən aşağı olması səbəbindən zərərlə işləyir, yaxud topdansatış və pərakəndə satış əmsalları real xərc dəyərlərini ödəyə bilmir. Nəticədə zərəri örtmək üçün dövlətdən dotasiya alır. Bu digər dövlət şirkətlərində də xarakterik hallardan biridir. Məsələn, “Azərişıq” elektrik enerjisi üzrə mövcud tariflər əsasında işləyə bilmirdi”.
A.Hüseynovun sözlərinə görə, bazar iqtisadiyyatı subsidiyalaşmanın azalmasını, minimallaşmasını tələb edir. O, vurğuladı ki, büdcə subsidiyası hesabına heç bir şirkət dayanıqlı fəaliyyət göstərə bilməz, özünün investisiya siyasətini yürüdə bilməz: “Beləliklə, yanacaq-energetika sektorunda aparılan infrastruktur işlərinin genişləndirilməsi, əhalinin və abonentlərin keyfiyyətli, fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təmin edilməsi zərurəti, habelə enerjinin istehsalı üçün istifadə edilən təbii qazın qiymətlərində mövcud dəyişiklik nəticəsində yaranan əlavə xərcləri qarşılamaq məqsədilə enerjinin tarif tənzimlənməsi qaçılmaz idi. Ona görə də, bu qurumların satdığı mal və xidmətlərin özünütənzimləmə prinsipləri əsasında nizamlanmasına ehtiyac var idi, TŞ-nin bu qərarı da məhz həmin siyasətə xidmət edir.
Yeni tarif siyasəti qaz və elektrik enerjisi istehsalı və təchizatı ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərinin fəaliyyətinin optimallaşdırılmasına imkan yaradacaq, onların liberal bazar prinsipləri əsasında qarşılıqlı tənzimləmə siyasəti həyata keçirməsini stimullaşdıracaq. Beləliklə, dövlət yanacaq-enerji sektoruna büdcədən il ərzində xərclədiyi 100 milyonlarla manat həcmində subsidiyanı büdcənin əsas xərc bölmələrindən biri olan sosial sahəyə istiqamətləndirəcək. Büdcənin sosialyönümlü tədbirlərinin maliyyələşdirmə əhatəsi genişlənəcək, bu vəsaitlər isə ilk növbədə əhalinin aztəminatlı təbəqəsinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsinə yönəldiləcək. Prezident İlham Əliyevin imzaladığı “Əhalinin sosial rifahının qorunması sahəsində əlavə tədbirlər haqqında” Sərəncam əməkhaqlarının, sosial müavinət və təqaüdlərin, digər sosial ödənişlərin əhəmiyyətli dərəcədə artırılması məhz bu baxımından büdcənin artan imkanları hesabına sosial siyasətin gücləndirilməsinə xidmət edir. Büdcəmizdə subsidiyaların azalması sayəsində yaranan maliyyə vəsaitləri, eyni zamanda iqtisadi artım nəticəsində büdcənin gəlirlərinin yüksəlməsi sosial müdafiə sahəsinə daha böyük həcmdə maliyyə ayrılmasına əlverişli təminat verir.
Sosial müdafiə sahəsində yeni addımlar növbəti sosial paketin hazırlanması üçün fundamental dövlət sənədi hesab oluna bilər. Bu addım ölkə əhalisinin rifah halının yaxşılaşdırılması üçün aparılan sosial-iqtisadi siyasətin mühüm tərkib hissəsidir və bir daha təsdiləyir ki, ölkəmizdə yürüdülən sosial rifah strategiyası davamlı xarakter daşıyır. Qeyd edək ki, ölkəmizdə pandemiyadan əvvəl güclü iqtisadi artım meylləri və büdcənin artan imkanları nəticəsində 2019-cu ildə əhalinin 3 milyon nəfərini əhatə edən 2 sosial paket qəbul olunmuşdu. Bu siyasət davamlı olduğundan, növbəti illərdə də nəzərdə tutulmuşdu. COVİD-19 pandemiyası səbəbindən bu sosial tədbirlər yubandı. Hazırda isə real maliyyə imkanlarının artması hesabına həmin sosial siyasətin davam etdirilməsi üçün əsaslı zəmin yaranıb.
Beləliklə, dövlət başçısının yeni Sərəncamı beynəlxalq bazarlardakı proseslərin ölkədaxili qiymətlərə sirayət etməsinin ölkə əhalisinə, xüsusilə həssas əhali qruplarına mənfi fəsadlarının yumşaldılması və əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır. Yəni aztəminatlı əhali təbəqəsi üçün kommunal tariflərin dəyişdirilməsi onların gəlirlərinin artırılması istiqamətində atılan addımlarla uzlaşdırılır. Bu məqsədlə Nazirlər Kabinetinə əməkhaqlarının, pensiya və sosial müavinətlərin, təqaüdlərin və digər sosial ödənişlərin məbləğlərinin artırılması ilə bağlı 2022-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsində müvafiq tədbirlərin əks etdirilməsi üçün təkliflər hazırlanması və dövlət başçısına təqdim edilməsi tapşırılır. Beləliklə, 2022-ci il yanvarın 1-dən ölkə üzrə 1 milyon 800 min nəfərədək vətəndaşın rifahının daha da yaxşılaşdırılması, xüsusilə həssas qruplardan olan vətəndaşların sosial rifahının qorunması təmin ediləcək”.
İradə SARIYEVA
