Tanrı öz bəndələrini eyni yaratmır, səs, görkəm, fikir və düşüncələrinə görə bir-birindən seçilən insanlar talelərinə görə də fərqlənirlər. Kimisi həyatın bütün gözəlliklərindən zövq alaraq sağlam bir həyat sürür, kimisi də əksinə, hansısa bir səbəb üzündən sağlamlığını itirir. Nə yazıqlar ki, bəzən onların bir qisminin taleyi daha acı olur. Təəssüf ki, əlil dediyimiz bu insanlara cəmiyyətin özündə də münasibət fərqlidir: kimisi kinayə edir, kimisi isə şəfqət və mərhəmət göstərir, dərdinə şərik olub könlünü ovudur, bir anlığa hər şeyi unutdurmağa çalışır. Əslində, bizim gözümüzdə fərqli görünür onlar. Lakin yaratdığı bütün bəndələr Tanrı qarşısında eynidir.
İnkişaf etmiş ölkələrdə sosial müdafiəyə ehtiyacı olan insanlara xüsusi qayğı və diqqətlə yanaşılır. Belə bir fikir var ki, güclü dövlər sosial qayğıya ehtiyacı olan insana hörmətlə yanaşır, onlara daha çox diqqət və qayğı göstərir.
Sevindirici haldır ki, bu gün Azərbaycan dövləti dünyanın bir çox inkişaf etmiş dövlətləri ilə müqayisə olunur. Bəllidir ki, dövlətimiz sosial qayğıya ehtiyacı olan insanlara daim dəstək göstərir. Eynilə əlilliyi olan insanlara həm maddi, həm də mənəvi köməklik göstərilir. Onların işlə təmin olunması, əlilliyi olan bütün insanların hüquqlarının qorunması, sosial həyatı, təhsili ilə bağlı məsələlər dövlət tərəfindən həll olunur.
Məlumdur ki, qarşıdan Beynəlxalq Əlilliyi Olan Şəxslər Günü gəlir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təşəbbüsü ilə dünya miqyasında keçirilən 3 dekabr - Beynəlxalq Əlilliyi Olan Şəxslər Günü Heydər Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə 1994-cü ildən etibarən Azərbaycanda da qeyd olunmağa başlayıb.
Azərbaycanda dövlət tərəfindən bu qəbildən olan vətəndaşların sosial rifahının yüksəldilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılır, bu insanların sosial təminatı ildən-ilə daha da yaxşılaşdırılır. Azərbaycan BMT Baş Məclisi tərəfindən 2006-cı ildə qəbul edilmiş "Əlillərin hüquqları haqqında” Konvensiyaya qoşulub. Ölkəmizdə əlillərin sosial müdafiəsi ilə bağlı genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilib. Ölkə qanunvericiliyində əlilliyin qarşısının alınması, əlillərin reabilitasiyası və sosial müdafiəsi öz əksini tapıb. Bakıda və regionlarda əlillər üçün reabilitasiya mərkəzləri, protez-ortopedik müəssisələr yaradılıb. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olanların ailələrinə, fiziki sağlamlığını itirən insanlara, onların problemlərinə də böyük həssaslıqla yanaşılıb, əlillərin, müharibə veteranlarının, şəhid ailələrinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində əhəmiyyətli işlər görülüb. Əlillər mənzillə və fərdi evlə təmin olunublar. Yüzlərlə əlilə minik avtomobili verilib.
Onu da bildirək ki, Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən "2017-ci ildən əlilliyi olan şəxslərin və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların sosial müdafiəsi və reabilitasiyası Proqramı” icra olunur. Bu proqramda əlilliyi olan şəxslərin və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların reabilitasiyasına şərait yaradılması, respublika daxilində bərpa-müalicə olunmalarına köməkliyin göstərilməsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası məqsədilə təbliğat kampaniyasının təşkil olunması nəzərdə tutulur.
Əlillərə qayğı dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biridir
Müstəqillik yolunda qətiyyətlə irəliləyən Azərbaycan Höküməti ölkəmizin ərazi bütövlüyü uğrunda döyüşlərdə iştirak edərək əlil olan insanların sosial-məişət qayğılarının həllini xüsusilə diqqət mərkəzində saxlayır. Məhz Prezident İlham Əliyevin imzaladığı fərman və sərəncamlar, verdiyi tapşırıqlara əsasən, bu kateqoriyadan olan insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün ardıcıl tədbirlər görülür. Bunun nəticəsidir ki, əlillərə qayğı ölkəmizdə dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib. İcra olunan layihələr nəticəsində həmin qəbildən olan minlərlə insanın sosial vəziyyəti gündən-günə daha da yaxşılaşır, mənzil-məişət şəraiti məsələləri öz həllini tapır. Dövlətin bu sahədə gördüyü işlərə Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondu da mühüm töhfələr verir.
Ümumilikdə, bu ilin 6 ayı ərzində isə əlilliyi olan 645 nəfər özünüməşğulluq proqramına cəlb olunub. Əlillərin minik avtomobilləri ilə təmin olunması istiqamətində də mühüm işlər görülür. Təkcə 1998-2018 illər ərzində 6019 ədəd avtomobil paylanıb. Həmçinin, Qarabağ müharibəsi və 20 Yanvar hadisələri ilə əlaqədar əlil olan şəxslərə isə əlillik qrupundan asılı olaraq 121-182 manat məbləğində təqaüd və müavinətlər verilir. Bütün bunlar bir daha onu göstərir ki, dövlət başçısı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin əsas istiqamətlərindən birini müharibə veteranları, əlillər, şəhid ailələrinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, onların problemlərinin vaxtında həll olunması təşkil edir.
Əlil vətəndaşlar arasında elələri var ki, onlar yüksək potensiala malikdirlər. Bəziləri kitab yazır, bəzisi yaradıcılıqla məşğuldur, hətta onlar arasında idmanla məşğul olanlar da var.
Fiziki məhdudiyyət ona arzularını həyata keçirməyə mane olmayıb
O gənclərdən biri də Vüsalə Kərimovadır. Vüsalə Kərimova gənc, idman rəqsi üzrə paralimpiyaçı, enerjili bir xanımdır. 15 yaşında olarkən onurğa sütunundan aldığı zədə nəticəsində əlil arabası istifadəçisi olub. V.Kərimova mediaya özü haqqında verdiyi açıqlamada qeyd edib ki, fiziki məhdudiyyət onun arzu və istəklərini yerinə yetirməyə mane olmayıb: “İndi əlillərin cəmiyyətə inteqrasiyasını görürük, müşahidə edirik. Düzdür, Avropadakı qədər deyil, amma aktivləşmə var. Əlil insanların cəmiyyətə inteqrasiyası üçün onlar ətrafla daha çox ünsiyyətdə olmalıdırlar. Biz cəmiyyətə çıxdıqca, şəhərdə, obyektlərdə əlil arabaları ilə hərəkət edən şəxslər üçün infrastruktur da düzəlir. Çünki biz getdiyimiz yerlərdə - idarələrdə, inzibati binalarda əlillər üçün şərait olmadığını görən müəssisə rəhbərləri artıq şərait yaratmağa çalışırlar. Cəmiyyətdə olmağımızın müsbət tərəfləri çoxdur. Həm də gözləri öyrəşdikcə, bizi özləri kimi qəbul edirlər”.
Birinci qrup gözdən əlil Mehriban Əmirova bizimlə söhbətində bildirib ki, əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyası sürətləndirilməlidir. Bu məqsədlə bu təbəqədən olan şəxslərin sosial müdafiəsi gücləndirilməli, cəmiyyətin digər üzvləri ilə bərabər imkanlara malik olmaları üçün işlər davam etdirilməlidir: “Əlilliyi olan insanların sosial həyata inteqrasiya olunmasına dövlət tərəfindən dəstək göstərilir. O cümlədən, məndə dövlətin bu dəstəyini hiss edirəm. Əlillərə ödənilən pensiya və müavinətlərin məbləği də mütəmadi olaraq artırılır. Bütün bunlar isə ölkə əhalisinin, xüsusilə köməyə daha çox ehtiyacı olan insanların dövlətin diqqət və qayğısı ilə əhatə olunduğunu göstərir. Bu yaxşı haldır”.
M.Əmirova onu da vurğuladı ki, xüsusi istedada malik əlil şəxslərə dövlət tərəfindən dəstək və qayğı göstərilir: “Azərbaycanda yaşayan bütün əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətdə fəal olması üçün lazımi şərait yaradılıb. Əlilliyi olan şəxslərin istedadları, bacarıq və qabiliyyətləri aşkara çıxarılaraq dəstəklənir və cəmiyyətə tanıdılır. Mütəmadi olaraq onların əl işlərindən ibarət sərgilər təşkil olunur”
Əlilliyi olan vətəndaşların cəmiyyətə inteqrasiyası
Əlil Təşkilatları İttifaqının prezidenti Davud Rəhimli bizimlə söhbətində bildirib ki, əlillər cəmiyyətin bərabərhüquqlu üzvüdürlər və onların ölkədə gedən bütün poseslərdə fəal iştirakı təmin olunub: "Əlil vətəndaşlarımız cəmiyyətin ən çox qayğıya ehtiyacı olan təbəqələrindən biri olduğuna görə onlara diqqətin artırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Belə şəxslərin əksəriyyəti özlərini cəmiyyətdən təcrid olunmuş kimi görmək istəmir, müxtəlif tədbir və görüşlərdə fiziki imkanları çərçivəsində iştirak etməyə can atırlar. Buna görə də əlillərin sosial vəziyyətinin və maddi durumunun yaxşılaşdırılması, onların cəmiyyətimizdə bərabərhüquqlu üzv kimi yaşamasını təmin etməkdən ötrü dövlət tərəfindən bir sıra tədbirlər həyata keçirilir. Əlilliyi olan şəxslərin sosial təminatı, onların tibbi-sosial reabilitasiyası və cəmiyyətə inteqrasiyası sahəsində dövlət siyasəti ildən-ilə güclənir. Dövlət əlil vətəndaşların çoxsaylı sosial proqramlara, o cümlədən sağlamlıq, reabilitasiya, pulsuz istirahət, texniki bərpa və nəqliyyat vasitələri ilə təminat proqramlarına cəlb olunmasını həyata keçirir. Amma hələ də əlilliyi olan şəxslərin təhsil və məşğuliyyət problemi mövcuddur. Yaxşı olardı ki, bu təbəqədən olan vətəndaşların təhsil və məşğuliyyət probleminin həlli üçün işlər sürətləndirilsin. Belə olan halda, onlar problemlərinin bir hissəsini özləri həll etmiş olarlar. Nəticədə sosial müavinətdən asılı vəziyyətə qalmazlar”.
“Sosial Hüquqların Araşdırılması” İctimai Birliyinin rəhbəri Mayis Əliyev bizimlə söhbətində bildirdi ki, əlillərin cəmiyyətə inteqrasiyası üçün ilk növbədə həmin kateqoriyadan olan insanlara cəmiyyətdə sosial baxış təmin olunmalıdır: “Son illər cəmiyyətdə əlillərə sosial baxışın təmin olunması istiqamətində fəaliyyət hiss olunur. Əlillərə dövlət tərəfindən həm maddi, həm də mənəvi dəstək göstərilir. Fiziki məhdudiyyətli insanların müalicəsi üçün hər bir şərait yaradılıb. Ölkə daxilində və xarici ölkələrdə əlillərin müalicəsinə şərait yaradılıb. Həmçinin, onların məşğuliyyəti üçün də şərait yaradılır”.
Günel CƏLİLOVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim olunur.
