“Budaq müəllim belə adam idi, ürəyi saf, səmimi, sözünü açıq deyən...” “Ümumiyyətlə, insanlara münasibətdə ədalətli idi”
Azərbaycan coğrafiya elminin zirvələrindən olan akademik Budaq Budaqov onu tanıyanların yaddaşında həlim, mehriban, səmimi, insanlardan öz köməyini əsirgəməyən, milli və dövlətçilik məsələsində isə prinsipial, dönməz bir şəxsiyyət, elm xadimi kimi yaşayır.
Budaq müəllim 6 ildir həyatda yoxdur. 1 noyabr 2012-ci ildə bu işıqlı dünyaya gözlərini əbədi yuman akademik B.Budaqov 28 fevral 1928-ci ildə Qərbi Azərbaycanda, Zəngibasar bölgəsinin Çobankərə kəndində anadan olub. Azərbaycan Respublikasının Əməkdar elm xadimi, akademik B.Budaqov sağlığında yalnız Azərbaycanın görkəmli alimi kimi tanınmayıb. O, ictimai-siyasi xadim olaraq Respublika Ağsaqqallar Şurasına, Azərbaycan Milli Məclisinin "Toponimika" Komissiyasına, Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinə və s. rəhbərlik edib və onun rəhbərliyi dövründə bu qurumların fəaliyyətində aktivlik müşahidə edilib.
1978-ci ildə SSRİ Coğrafiya Cəmiyyətinin N.A.Prjevalski adına qızıl medalına, SSRİ Dövlət Mükafatına, 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeninə və Azərbaycan Respublikasının "Şərəf" ordeninə, Yusif Məmmədəliyev, akademik Həsən Əliyev, şair Məmməd Araz, mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına mükafatlara layiq görülən B.Budaqov 1968-ci ildə coğrafiya elmləri doktoru, 1969-cu ildə professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir, sonra isə həqiqi üzvü seçilib, uzun müddət AMEA-nın akademik Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutuna rəhbərlik edib.
B.Budaqovun vəfatının 6-cı ildönümünü AMEA-nın akademik Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun direktoru, akademik Ramiz Məmmədovla birgə xatırladıq.
B.Budaqovu görkəmli alim, Azərbaycan coğrafiya elmində bir sıra ilklər müəllifi, o cümlədən də gözəl şəxsiyyət kimi xarakterizə edən R.Məmmədovun sözlərinə görə, o, bu gün də coğrafiya elminin patriarxlarından biri kimi xatırlanır: “O, coğrafiya elminin bir çox sahələrində birinci olub və çox ilklərə imza atıb. Məsələn, o, landşaft tədqiqatları sahəsində təkcə Azərbaycanda deyil, SSRİ-də birincilərdən idi. Geomorfologiya sahəsində böyük işlər görmüşdü. Azərbaycanda Böyük Qafqazın relyefinin, geomorfoloji şəraitin tədqiqi ilk dəfə B.Budaqov tərəfindən aparılıb, bu ona məxsusdur. Toponimika sahəsində də onun çox böyük nəticələri olub ki, heç kəs ona qədər o işləri görməmişdi. Ölkəmizin ekocoğrafiyası ilə bağlı böyük nəticələri vardı. Budaq müəllim bir çox sahələrdə dəyərli nəticələr əldə etməyə nail olub. O, Azərbaycan coğrafiya elminə çox böyük töhfələr verib”.
Budaq müəllimin insanlara yaxşılıq etməyi hədsiz sevdiyini deyən R.Məmmədovun sözlərinə görə, o bu yaxşılıqları təmənnasız edərdi. Bəzən B.Budaqovun şəxsən tanımadığı bir alimin, şairin, rəssamın, bəstəkarın əsərləri haqqında məqalələr yazıb çap etdirdiyini deyən R.Məmmədovun bildirdiyinə görə, o heç zaman qiymətli ədəbi-mədəni, elmi hadisələrə reaksiya verməkdən çəkinməyib.
“Budaq müəllim insanlara dayaq durmağı, onlara kömək etməyi çox sevirdi. Bir də görürdün ki, hansısa bir şairin, rəssamın, alimin, bəstəkarın əsəri haqqında məqalə yazıb çap etdirib. Soruşanda ki, Budaq müəllim, siz onu tanıyırsınızmı? Deyirdi ki, xeyr, ancaq filan əsərləri ilə tanışam, xoşuma gəldiyi üçün yazıram. Yəni o, yaxşılıq edərkən qətiyyən təmənna güdmürdü. Həlim, mehriban, səmimi insan idi Budaq müəllim. O, ümumiyyətlə, faydalı olmağı çox xoşlayırdı. Ona müraciət edən adama dəstək göstərməkdən çəkinmirdi. Ümumiyyətlə, insanlara münasibətdə ədalətli idi. Bir dəfə məni çağırıb dedi ki, istəyirəm məndən sonra Coğrafiya İnstitutunun direktoru sən olasan. Etiraz edib dedim ki, Budaq müəllim, mən elmlə məşğul olmaq istəyirəm, inzibati işə marağım yoxdur. Etiraz edib dedi ki, sən bu vəzifəyə layiqsən. Onunla mənim tədqiqat sahələrimiz tamamilə fərqli olub. Mən Xəzər dənizi üzrə mütəxəssisəm. O isə tamamilə başqa sahələri araşdırıb. Budaq müəllim o qədər xeyirsevər idi ki, hər zaman elmlə məşğul olanlara, xüsusən də gənclərə dayaq olurdu. O, mənim akademik olmağımı çox istəyirdi. Deyirdi ki, sən bu titula layiq olduğun üçün sənin akademik seçilməyini istəyirəm. Budaq müəllim belə adam idi, ürəyi saf, səmimi, sözünü açıq deyən...
Həmişə xeyirxahlıq edən, insanlardan səmimiyyətini, xoş münasibətini əsirgəməyən Budaq Budaqov həm bir şəxsiyyət, həm də elm xadimi kimi ürəklərimizdə dərin, silinməz izlər qoyub”.
Uzun illər Azərbaycan coğrafiya elminin bayraqdarı, ustadlarından biri olan B.Budaqov elm yolunda, sözün əsl mənasında, fədakarlıqla çalışıb.
İradə SARIYEVA
