Telman Zeynalov: “Bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi ətraf mühitin mühafizəsi, insanların sağlamlığı və ekoloji vəziyyətin normal səviyyədə olmasına səbəb olacaq” Rəşad Həsənov: “Tullantıların emalı enerjinin əldə olunması və istehsalına müəyyən mənada təsir göstərəcək”
Xəbər verildiyi kimi, Prezident İlham Əliyev “Azərbaycan Respublikasında bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsinə dair 2018-2022-ci illər üçün Milli Strategiya”nın təsdiq edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Sərəncamla “Azərbaycan Respublikasında bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsinə dair 2018-2022-ci illər üçün Milli Strategiya” təsdiq edilib. Bu sərəncamla təsdiq edilmiş Milli Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə əlaqələndirici orqan İqtisadiyyat Nazirliyi müəyyən edilib.
Straregiyada bildirilir ki, Bakı ərazisində fəaliyyət göstərən yeni sistemlər istisna olmaqla, regionlarda əksər hallarda tullantıların açıq zibilxanalarda toplanması, bu məqsədlə ayrılmış sahələrin hasarlanmaması, həmin sahələrdə basdırılan tullantılardan əmələ gələn çirkləndirici maddələrin qrunt sularına qarışması, bəzi tullantı poliqonlarının birbaşa olaraq çayların sahili boyunca və subasar düzənliklərdə yerləşdirilməsi bu sahəyə xüsusi diqqət yetirilməsi zərurətini yaradır.
Milli Strategiyanın prioritet istiqamətləri bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinə dövlət büdcəsindən ayrılan subsidiyaların tədricən azaldılması, yeni tarif sisteminin və yığım mexanizmlərinin tətbiq edilməsi, müasir üsullar tətbiq edilməklə, bərk məişət tullantılarından enerji alınması üçün müvafiq tədbirlər görülməsidir.
Milli Strategiyanın icrasından gözlənilən nəticələr sırasında ölkənin bütün şəhər və kəndlərinin ərazilərində bərk tullantıların yığılmasını, təkrar emalını və zərərsizləşdirilməsini təkmilləşdirəcək investisiyaların və inkişaf sxemlərinin qurulmasında mövcud ehtiyatlardan səmərəli istifadənin təmin edilməsi, respublikanın bütün ərazisini əhatə edəcək bərk məişət tullantılarının regional sanitariya poliqonlarının və ötürücü məntəqələrin yaradılması, bu xidmətin bütün yaşayış məntəqələrinə doğru genişləndirilməsi, bərk məişət tullantılarının idarə edilməsi sahəsində göstərilən xidmətlər müqabilində alınan ödənişlərin yığım səviyyəsinin artırılması və tarif cədvəllərinin təkmilləşdirilməsi, ictimai sağlamlığın təmin edilməsi, əhalinin məşğulluq səviyyəsinin artırılması, kommunal xidmətlər sahəsində yeni iş yerlərinin açılması və səmərəliliyin yüksəldilməsi və digər məsələlər var.
Bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsinə dair strategiyanın imzalanması haqqında fikir bildirən ekoloq Telman Zeynalov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, təbiəti əsas bərk məişət tullantıları çirkləndirir: “Prezident İlham Əliyev bərk məişət tullantılarının idarə olunması ilə bağlı ilk dəfə 2008-ci ildə sərəncam imzalayıb. İlk sərəncam imzalanandan sonra “Təmiz Şəhər” yarandı. İkinci sərəncam isə bu günlərdə imzalandı. Bu sərəncamın imzalanmasında məqsəd tullantıları idarə etmək, ölkəni tullantısız məkana çevirməkdir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, bərk məişət tullantılarının idarə olunması ilə bağlı işlərə dekabrın 1-dən start veriləcək. Tullantıların idarə olunması, onların yığılması, xammal kimi istifadə olunması, maarifləndirmə işinin aparılması istiqamətində işlər görüləcək. Həmçinin, tullantıları yığıb anbarlaşdıraraq kiməsə satmaq olar. Eyni zamanda, kənd təsərrüfatı və məişət tullantılarını emal edib ondan enerji əldə oluna bilər. Tullantıları çürütməklə qaz əldə etmək olar”.
Ekoloq tullantıların yandırılmasının əleyhinə olduğunu vurğuladı: “2008-ci ildə sərəncam imzalanan zaman bildirmişdim ki, məişət tullantılarının yandırılmasının müsbət və mənfi tərəfi var. Tullantıların yandırılmasının mənfi cəhəti daha çoxdur. Atmosferə zərərli maddələr daxil olacaq, ekologiyaya zərər dəyəcək”.
T.Zeynalov onu da əlavə etdi ki, “Bərk məişət tullantılarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsinə dair 2018-2022-ci illər üçün Milli Strategiya”nın təsdiq edilməsi təqdirəlayiqdir: “Bu sərəncamın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, ətraf mühitin mühafizəsi, insanların sağlamlığı və ekoloji vəziyyət normal səviyyədə olacaq. Həmçinin, bu sərəncam sayəsində çoxlu sayda iş yeri açılacaq”.
İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov qəzetimizə açıqlamasında qeyd etdi ki, bərk məişət tullantılarının idarə edilməsi dünya təcrübəsində geniş istifadə olunan təcrübələrdən biridir: “Azərbaycanda da məişət tullantılarının istifadəsi, toplanması, dövriyyədən kənarlaşdırılması ilə bağlı müəyyən təcrübə var idi. Son zamanlar Bakıda bu istiqamətdə inkişafa doğru addımlar atıldı. Bəllidir ki, Balaxanıda zavod tikildi. Həmin zavod artıq istismara verilib. Ancaq onu da nəzərə almaq lazımdır ki, ölkə boyunca bu siyasətin genişləndirilməsinə ehtiyac var. Prezident tərəfindən imzalanan sərəncam da bu istiqamətdə görülən işlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsini, müasir standartlara uyğun mexanizmlərin formalaşdırılmasını hədəf olaraq müəyyənləşdirib. Təbii olaraq tullantıların emal olunması zamanı enerjinin alınması bu emal prosesi üzrə yaranmış xərclərin kompensasiyası baxımından əhəmiyyətlidir. Eyni zamanda, tullantıların emalı enerjinin əldə olunması və istehsalına müəyyən mənada təsir göstərəcək. Emal müəssisələrinin bu istiqamətə investisiya yatırması şirkətlərin mənfəət normasının artmasına səbəb olacaq. Əsasən əridilmə və emal olunma zamanı istifadə olunan istilik enerjisi sonradan digər enerji növlərinə çevriləcək. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu təcrübə dünyada geniş yayılmış təcrübələrdən biridir”.
Günel CƏLİLOVA
