Eyvaz Borçalı: “Borçalı əsilli iş adamlarına səslənirəm ki, X.Borçalıya abidə ucaldılması üçün maliyyə dəstəyi göstərsinlər” Kamran Ramazanlı: “Ümid edirəm ki, X.Borçalının heykəlinin qoyulması üçün tez bir zamanda lazım olan vəsait tapılacaq”
Borçalı türkləri, Qarapapaq igidləri hər zaman öz comərdliyi, igidliyi ilə tarixdə öz sözünü deyib, izlərini qoyublar. Gürcüstanda aborigen xalq olan Azərbaycan türkləri zaman-zaman bu dövlətin həyatında, onun yadellilərdən qorunmasında mühüm rol oynayıblar. Gürcüstanda azərbaycanlı xalq qəhrəmanları öz fəaliyyəti, şücaəti ilə dillərdə dastana çevriliblər. O igidlərdən biri də Gürcüstanın azərbaycanlı xalq qəhrəmanı, sərkərdə Xudu Borçalıdır.
Uzun illərdir Gürcüstanda Xudu Borçalıya abidə ucaldılması aktual olaraq qalır. Nəinki azərbaycanlılar, eləcə də gürcülər belə, bu xalq qəhrəmanına adına layiq heykəl qoyulmasına tərəfdardırlar. Gürcüstan hökuməti özü də Xudu Borçalıya heykəl qoyulmasını istəyir.
Məlumatlara görə, Xudu Borçalıya abidə qoyulmasının reallaşdırılmasına maliyyə problemi əngəl olur. Hazırda xalq qəhrəmanının xatirəsinə həsr olunmuş abidənin ucaldılması üçün maliyyə vəsaiti axtarılır.
Mətbuatın yazdığına görə, Gürcüstanın təhsil, elm, mədəniyyət və idman nazirinin müşaviri Giorgi Gegeçkori bildirib ki, hazırda abidənin harada qoyulması və bunun üçün tələb olunan maliyyə vəsaiti ilə bağlı müzakirələr aparılır: “Abidə layihəsi hazırdır. Layihənin maliyyə hesabatı da hazırlanıb və məbləğ elə də böyük deyil. Abidənin ucaldılmasını maliyyələşdirəcək sponsor tapmaq istəyirik. Çalışacağıq ki, Xudu Borçalıya həsr olunmuş abidənin ucaldılması məsələsi tezliklə həllini tapsın”.
Tarixi mənbələrdən məlumdur ki, Xudu Borçalı gürcü çarı II İraklinin yaxın dostu və silahdaşı olub və o, Gürcüstanın yadellilərdən azad olunmasında böyük xidmətlər göstərib.
Onu da vurğulayaq ki, Xudu Borçalıya həsr olunmuş abidənin müəllifi tanınmış gürcü heykəltəraş Giorgi Jqentidir. Abidənin Tiflis və ya Marneulidə qoyulması nəzərdə tutulub. Layihəyə əsasən, xalq qəhrəmanının heykəlinin arxa hissəsində Gürcüstan uğrunda canlarından keçmiş azərbaycanlıların soyadlarının əks olunduğu lövhə yerləşdiriləcək. Tiflisin Qldani rayonunda və azərbaycanlıların sıx yaşadığı Marneulidə Xudu Borçalının adını daşıyan küçə var.
Yazıçı-rejissor, əməkdar incəsənət xadimi Ağalar İdrisoğlu Xudu Borçalının qəhrəmanlığı, onun Gürcüstanın dövlətçilik tarixində oynadığı rol barədə danışarkən qeyd edir: “...Bax belə əfsanəvi qəhrəmanlardan, böyük şəxsiyyətlərdən, xalqın igid oğullarından, haqqında çoxlu maraqlı faktlar, fikirlər danışılan və XVIII əsrdə Borçalı çökəyində yaşamış 2 dəfə xalq qəhrəmanı Xudu kişi Borçalıdır. Gürcülər ona Xudu Borçalinski, azərbaycanlılar Xudu Xuduoğlu, çar II İrakli isə ona Xudiya deyiblər. Hətta gürcülər öz xalqlarının tarixi haqqında çəkdikləri 5 seriyalı “And kitabı” adlı kinofilmdə Xudu Borçalı haqqında maraqlı epizodlar çəkib, onu gürcülərə çar II İraklinin dostu və gürcü xalqının bu gün yaşamasında əvəzsiz xidməti olan böyük səbəbkarlardan biri kimi təqdim ediblər. Amma əfsus ki, çar II İrakli tərəfindən general rütbəsi alan, gürcülərin 2 dəfə xalq qəhrəmanı kimi tanınan, gürcü ordusunda əsas vəzifələrdən birini tutan, süvari diviziyaya rəhbərlik edən, xalqımızın belə igid sərkərdəsi, əfsanəvi qəhrəmənı, böyük şəxsiyyəti haqqında, demək olar ki, biz heç nə bilmirik”.
Bu gün X.Borçalıya uğrunda şücaət, qəhrəmanlıq göstərdiyi Gürcüstanda heykəl qoyulması məsələsi gündəmdədir. Bilirik ki, artıq heykəlin müəllifi də var, onun layihəsi də hazırdır, lakin maliyyənin yoxluğu bu məsələnin həyata keçməsini ləngidir.
Tanınmış şair-tərcüməçi, Borçalı əsilli görkəmli ziyalı Eyvaz Borçalı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Gürcüstanın dövlətçilik tarixində əhəmiyyətli rol oynayan xalq qəhrəmanı Xudu Borçalı irsinə hər zaman yüksək dəyər vermək borcumuzdur. O, həmçinin, qeyd etdi ki, X.Borçalı kimi şöhrətli xalq qəhrəmanının heykəlinin ucaldılması bir ziyalı kimi onun arzusudur. E.Borçalının sözlərinə görə, X.Borçalıya heykəlin qoyulması təşəbbüsü Gürcüstan dövlətinin azərbaycanlı qəhrəmanın ruhuna ən böyük hörmətinin ifadəsi sayılır: “Gürcüstan müstəqillik əldə etdikdən sonra bu dövlətin tarixində mühüm rolu olmuş insanlar da yada salınmağa başlandı. Arxivlər açıldı, insanların xatirələrində yaşayan şəxsiyyətlər haqqında məlumatlar üzə çıxarıldı. Xudu Borçalı da bu gün ən çox xatırlanan xalq qəhrəmanıdır ki, onun bu dövlətin yadellilərdən qorunması uğrunda apardığı mübarizə dillərdə dastandır. Sevindirici haldır ki, Gürcüstan dövləti Xudu Borçalını unutmur və onun xatirəsinə heykəl ucaltmağı planlaşdırır. Bilirsiniz ki, Gürcüstanda Xudu Borçalının adına küçə var, onun xatirəsi əbədiləşdirilib. İndi ona heykəl qoyularsa, bu daha müsbət bir iş olar. Hesab edirəm ki, heykəlin ərsəyə gəlməsi, ucaldılması üçün gərək olan maliyyənin tapılması istiqamətində işlər aparılmalıdır. Mən bir ağsaqqal kimi, ziyalı kimi Borçalı əsilli iş adamlarına səslənirəm ki, Xudu Borçalıya abidə ucaldılması üçün maliyyə dəstəyi göstərsinlər. Bu bizim xalqımızın tarixində çox mühüm bir hadisə olar. Tiflisdə, yaxud Marneulidə Xudu Borçalıya heykəl qoyularsa, bu, Borçalı qəhrəmanlarının gənc nəslə tanıdılması üçün çox mühüm addımlardan biri olar. Gürcüstan hökuməti heykəl qoymaq istəyir, lakin ona maliyyə dəstəyi göstərilməlidir”.
Qafqazşünas Kamran Ramazanlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, Gürcüstan dövlətinin tarixində əhəmiyyətli dərəcədə rol oynayan və bu ölkənin xalq qəhrəmanı statusu daşıyan X.Borçalının heykəlinin qoyulması üçün Gürcüstan əsilli imkanlı şəxslər, eləcə də SOCAR və digər qurumlar Gürcüstan hökumətinə dəstək verərsə, işin nəticəsi çox müsbət olar. O hesab edir ki, Borçalı türkləri tarixən Gürcüstan dövlətinin çiçəklənməsinə, onun rifahına böyük töhfələr veriblər: “Xudu Borçalı həm Azərbaycan, həm də gürcü xalqının fəxr etdiyi, tanıdığı xalq qəhrəmanıdır. Bu gün Gürcüstan hökumətinin X.Borçalıya heykəl qoyması təşəbbüsü müsbət qarşılanmalıdır. Bu o deməkdir ki, Vətən uğrunda mücadilələr verən azərbaycanlı qəhrəman unudulmur, yaddan çıxmır. Düşünürəm ki, X.Borçalıya heykəl qoyulması üçün Borçalı əsilli iş adamları öz dəstəyini əsirgəməməlidir. Bu abidənin mümkün qədər tez qoyulması üçün Azərbaycan tərəfi də, SOCAR və digər əlaqədar qurumlar da Gürcüstana dəstək göstərməlidirlər. Çünki bu gün X.Borçalı kimi xalq qəhrəmanının heykəlinin ucaldılmasını bütün xalq gözləyir. Ümid edirəm ki, tez bir zamanda X.Borçalının heykəlinin qoyulması üçün lazım olan vəsait tapılacaq və bu heykəl Azərbaycan qəhrəmanlarının simvolu kimi əbədi şöhrət tapacaq”.
İradə SARIYEVA
