İlqar Orucov: “Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrini xarici təhsil müəssisələri ilə müqayisə etsək görərik ki...”
Son illər Azərbaycanda beynəlxalq səviyyəli müxtəlif tədbirlərin, sərgilərin keçirilməsi ənənə halını alıb. Uzun illərdir respublikamızda ənənəvi keçirilən tədbirlərdən biri də Beynəlxalq Təhsil Sərgisidir. Artıq XII Beynəlxalq Təhsil Sərgisi öz işinə başlayıb. 12 xarici dövlətin adlı-sanlı ali məktəblərinin və ölkəmizin universitetlərinin təmsil olunduğu sərgi diqqəti cəlb etməkdədir.
Onu da bildirək ki, bu sərgilərdə iştirak edən ali məktəblər öz üstünlüklərinin mümkün qədər daha artıq olduğunu qeyd edirlər. Bu gün sərgidə iştirak edən ölkələrin ali məktəbləri öz proqramlarını, eləcə də tədris planlarını, bu ali məktəblərdə dərs deyən görkəmli müəllimlərin adlarını qeyd edir və universitetlərinin əldə etdiyi uğurları reklam edirlər. Bu da faktdır ki, xarici ölkələrdə təhsil almaq istəyən gənclərin sırası günü-gündən genişlənir və gənclərimiz müxtəlif nüfuzlu ali məktəblərdə təhsil alıb, beynəlxalq əmək bazarında özlərinə iş tapmağı arzu edirlər.
Məlum olduğu kimi, Beynəlxalq Təhsil Sərgisində Azərbaycan universitetləri də iştirak edirlər. Azərbaycan universitetləri də abituriyent cəlb etmək istiqamətində işlər görür və öz xidmət göstəricilərini sərgidə təqdim edirlər.
Azərbaycanın ali məktəbləri xarici ali məktəblərlə rəqabətə davam gətirə bilirmi?
Fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bütövlükdə, Azərbaycanda Beynəlxalq Təhsil Sərgisinin keçirilməsi çox müsbət haldır. O hesab edir ki, bu sərgilərdə xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəbləri ilə paralel olaraq Azərbaycan universitetlərinin də iştirakı təqdirəlayiqdir. İ.Orucovun sözlərinə görə, bu gün Azərbaycan ali məktəbləri təəssüf ki, xarici ali məktəblərlə heç bir baxımdan rəqabət apara bilməz. Ölkəmizdə ali təhsil sahəsində ciddi islahatlara ehtiyac olduğunu deyən İ.Orucovun fikrincə, universitetlərdə islahatlar həyata keçirilməsə və təhsilin səviyyəsi düzəlməsə, bizim ali məktəblər heç bir xarici ali məktəblə rəqabət apara bilməyəcək. “Bütövlükdə, Beynəlxalq Təhsil Sərgisinin ölkəmizdə keçirilməsi Azərbaycanın dünyada tanıdılması üçün çox müsbət haldır. Diqqətçəkən məsələlərdən biri odur ki, bu sərgidə iştirak edən xarici ölkə universitetlərinin sayı ilbəil artır. Bu da həm abituriyentlər, həm də onların valideynləri üçün xeyli yeni imkanlar açır. Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrini xarici təhsil müəssisələri ilə müqayisə etsək görərik ki, bizim universitetlər onlardan xeyli zəifdir və geridə qalırlar. Son illər bu sahədə müəyyən irəliləyişlər olsa da, Azərbaycan ali təhsil müəssisələrinin dünya reytinqində yeri kifayət qədər aşağıdır. Hətta bizim universitetlər ilk minliyə belə düşə bilmirlər. Bu da narahatlıq doğuran bir məqamdır. Belə vəziyyət onu göstərir ki, elə bu sərgidə iştirak edən xarici ölkələrin universitetləri ilə müqayisədə ölkəmizin ali təhsili dünya təhsilindən xeyli geridə qalır. Əlbəttə, buna adekvat olaraq Azərbaycan insanı gələcəkdə dünyanın əmək bazarında özünə iş tapmaq üçün normal təhsil verən ali məktəbləri axtarır. Diqqətçəkən məqamlardan biri də odur ki, son dövrlər Azərbaycandan xaricə təhsil almaq üçün gedən gənclərin sayı kifayıt qədər artıb və bu da artan templə davam edir. Nə qədər ki, Azərbaycanda ali təhsil sistemində mövcud problemlər var, bizim ali məktəblər xarici ali məktəblərlə rəqabət apara bilməyəcəklər. Bu gün bizim savadlı gənclərimiz var ki, onlar Avropanın ən populyar, yüksək səviyyədə təhsil verən ali məktəblərində təhsil alırlar. Azərbaycan universitetlərinin əksəriyyəti yüksək təhsil verə bilmir. Xarici ali məktəblərin qatıldığı Beynəlxalq Təhsil Sərgisində ölkəmizin də ali məktəbləri iştirak edirlər. Ancaq açığı, düşünürəm ki, bizim ali məktəblər o sərgidə nə ilə təmsil olunurlar? Onlar 30-40 il bundan əvvəlki proqramlarınmı, təhsilinmi təqdimatını edəcəklər? O sərgiyə gələnlərin 90 faizi xarici ali məktəblərlə maraqlanırlar. Bizim ali təhsil müəssisələrinin vəziyyəti göz önündədir. Bir neçə ilə qədər Azərbaycanda ali məktəblərdə islahatlar keçirilməsə, nəticələr pis olacaq. Ali məktəblərin idarə olunmasından yeni sistemlərin oturuşmasına qədər xeyli iş görülməlidir. Heç olmasa xarici təcrübənin öyrənilməsi həyata keçirilməlidir ki, onlar dünya reytinqinə hansı yollarla çıxa bilirlər. Bizim ali məktəblər isə çıxa bilmirlər. Bu gün dünyada inkişaf o səviyyədədir ki, dəyişikliklər dinamik sürətlə baş verir”-deyə bildirən İ.Orucovun sözlərinə görə, dövlətin təhsil siyasəti kifayət qədər müsbətdir və mütərəqqidir. Onun bildirdiyinə görə, dövlətdən fərqli olaraq, ali məktəblərin bir çoxu özləri ortaya konkret iradə qoymurlar. Ali məktəblərimizin öz üzərilərində çalışmalı olduğunu və xaricdə təhsil alımış gəncləri müəllim kimi cəlb etməsinin vacibliyini deyən İ.Orucovun qeyd etdiyinə görə, 2007-2015-ci illərdə dövlət hesabına xaricdə təhsil alan gənclərlə bağlı proqram həyata keçirilib. “Azərbaycanda elə bir ali təhsil müəssisəsi yoxdur ki, o, yüksək səviyyədə təhsil verə bilsin. Sözsüz ki, burada Azərbaycan Diplomatik Akademiyası istisnadır. Orada həm xaricdə təhsil almış gənc azərbaycanlı mütəxəssislər dərs deyir, həm də ki, ADA-da təhsilin keyfiyyəti yüksəkdir. Bilirsiniz, Azərbaycanda təhsil almağa gələn ölkələrin vətəndaşlarına nəzər salsaq görərik ki, bura təhsil almağa gələnlər öz ölkəsində təhsilin səviyyəsi həddən artıq aşağı olanlardır. Nə üçün hansısa bir ingilis bizim ölkədə təhsil almaq istəməsin? Təbii ki, bunun da səbəbləri var. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda ali təhsil müəssisələri yüksək standartlara cavab vermir. Bizim ali məktəblərin maddi-texniki bazası, bütövlükdə, sistem dəyişməlidir” - deyə bildirən İ.Orucovun sözlərinə görə, Azərbaycanda təhsil haqqı həddən artıq baha olsa da, bu qiymətə uyğun ali təhsil verilmir. O hesab edir ki, yüksək təhsil haqqı tələb edən ali məktəblər tələbələrə yüksək təhsil verməli və onları müasir əmək bazarının tələblərinə cavab verən mütəxəssis kimi yetişdirməlidirlər.
İradə SARIYEVA
