Buludxan Xəlilov: “Gürcüstanda Azərbaycan dilində təhsili gücləndirmək üçün ora kadrlar göndərmək vacibdir”
Bu gün Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımızın ana dilində təhsil almaq məsələsi ciddi problem kimi qarşıda durur. Məsələ burasındadır ki, bu ölkədə ilbəil Azbaycandilli orta məktəblərin sayı azalır. Məktəblərin azalması ilə yanaşı, burada ən həssas məsələlərdən biri Azərbaycan məktəblərində müxtəlif ixtisalar üzrə müəllimlərin sayının azalmasıdır. Elə fənlər var ki, ümumiyyətlə, onu tədris etməsi üçün azərbaycanlı müəllim yoxdur. Bu da, sözsüz ki, yeni müəllim kadrlarının yetişdirilməsini zərurətə çevirib.
Ekspertlər bildirirlər ki, müəllim kadrlarının hazırlanması Gürcüstanda həyata keçirilməlidir. Hətta bəziləri təklif edirlər ki, Gürcüstanda Azərbaycan Pedaqoji Universiteti yaradılsın və Azərbaycan məktəbləri üçün kadrlar burada yetişdirilsin.
Müəyyən təkliflərə görə isə, orada ayrıca Pedaqoji Universitetin yaradılması, açılması xeyli vaxt itkisi ola bilər. Ümumiyyətlə, Gürcüstanda ya Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin, ya Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun, ya da digər müvafiq ali məktəblərin filiallarının açılması məqsədəuyğun olar. Bu məsələnin problemin həllində mühüm rol oynayacağını düşünən ekspertlər hesab edirlər ki, Gürcüstanda adları çəkilən ali məktəblərin filialları açılarsa, bunun çox böyük nəticələri ola bilər.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsinin dekanı, professor Buludxan Xəlilov da hesab edir ki, Gürcüstanda fəaliyyət göstərən Azərbaycan məktəbləri üçün kadrların yetişdirilməsi vacibdir. O bildirdi ki, vaxtilə Gürcüstanın müvafiq ali məktəblərində Azərbaycan məktəbləri üçün kadrlar yetişdirilirdi: “Ümumiyyətlə, Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların o bölgəyə bağlılığını artırmaq üçün onların dilinin, ədəbiyyatının, mədəniyyətinin, etnoqrafiyasının, adət-ənənəsinin inkişafına geniş şərait yaratmaq lazımdır. Bunun üçün də Azərbaycan dilində təhsilin gücləndirilməsinə ehtiyac var. Ana dilimizdə təhsilin gücləndirilməsi üçün milli kadrlar yetişdirilməlidir. Bu kadrların yetişdirilməsi üçün isə universitet olmalıdır. Azərbaycan Pedaqoji Universiteti və eləcə də digər universitetlərin orta məktəblər üçün hazırladığı müəllim kadrlarını ora göndərmək lazımdır. Gürcüstanda Azərbaycan dilində təhsili gücləndirmək üçün ora kadrlar göndərmək vacibdir. Özü də o kadrların əməyi stimullaşdırılmalıdır. Orada onlara əlavə maaşlar, imtiyazlar, eləcə də torpaq sahələri və s. verilməlidir ki, öz yaşayışlarını təmin edə bilsinlər. Bu amillər gənclərin Gürcüstana getməsinə böyük stimul verə bilər. Gənclərin orada işləməsi və orta məktəblərə bağlanması Gürcüstan vətəndaşlarının orada yaşamasına daha geniş imkan yaradacaq. Əks təqdirdə milli kadrların olmaması Gürcüstandakı soydaşlarımızın oradan uzaqlaşmasına gətirib çıxaracaq. Digər tərəfdən, işin keyfiyyətini artırmaq üçün Gürcüstanın özündə vaxtilə fəaliyyət göstərən Puşkin adına Gürcüstan Pedaqoji İnstitutunun fəaliyyətini gücləndirmək lazımdır. Orada Azərbaycan bölməsi mövcud idi. Bu gün nəinki o bölməni dirçəltmək lazımdır, hətta Gürcüstan və Azərbaycan dövlətləri arasındakı isti münasibətlərdən istifadə edərək Gürcüstanda Azərbaycan Pedaqoji Universiteti yaratmaq lazımdır. Həmçinin, o ali məktəbdə dərs deyəcək milli kadrlar təmin edilməlidir ki, onlar azərbaycanlılar yaşayan yerlərdə müxtəlif fənlər üzrə dərslər keçən kadrlar, müəllimlər hazırlasınlar”.
B.Xəlilovun sözlərinə görə, milli dildə tədrisin olmaması dilin işləkliyinin azalmasına, hətta ölməsinə gətirib çıxarır. O vurğuladı ki, dil işləmirsə, həmin ərazidə gürcü dilində danışmaqla artıq insanların özü ora bağlanmır, oradan uzaqlaşmağa çalışırlar: “Bu səbəbdən də tarixi tale göstərdi ki, soydaşlarımızın yaşadıqları ərazilərə onları daha da bağlamaq üçün burada həm orta, həm də ali məktəblərdə milli dildə təhsilə üstünlük verilməlidir. Eyni zamanda, milli dildə ədəbiyyatın inkişafına, orada yaşayan xalqların etnoqrafiyasına, adət-ənənəsinə ciddi önəm vermək lazımdır. Bunlar hamısı da milli dildə təhsillə bağlıdır.
Hesab edirəm ki, Gürcüstanda azərbaycanlı müəllim kadrların yetişdirilməsi üçün müstəqil universitet yaratmaq mümkün olmasa, orada Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filialını yaratmaq lazımdır. Bu filial Gürcüstanda müəllim kadrlarının hazırlanmasında müstəsna rol oynaya bilər”.
B.Xəlilovun fikrincə, bu ideya reallaşarsa, nəinki Gürcüstanda yaşayan soydaşlarımız, eləcə də Gürcüstanla sərhəd rayonlarında yaşayan Azərbaycan vətəndaşları da gedib orada təhsil ala bilərlər.
İradə SARIYEVA
