Akif Xalıqov vətəni üçün çalışan, xalqla birlikdə nəfəs alan əsl ziyalı, xoşbəxt şəxsiyyətdir. O, 43 ildir gənc nəslin təlim-tərbiyəsi ilə məşğuldur. Millətin zəngin mənəviyyatını, saf əxlaqını öz xarakterində cəm etməklə böyük inam və ehtiram sahibidir. Sadəliyi, təvazökarlığı, insanpərvərliyi, xeyirxahlığı yaşadığı Lənkəran torpağında hamı üçün həyat məktəbidir. Məhz bəşər övladına xas olan bu nəcib keyfiyyətlərinə görə onunla qürur duymaq, onu millətin milli-mənəvi sərvəti, dayağı saymaq olar.
1955-ci ildə odlar yurdumuzun cənub mirvarisi sayılan Lənkəran rayonunun mərd, yurd qədri bilən övladları sayəsində tanınan Əşlə kəndində bir oğlan uşağı dünyaya göz açır. Qohum-qonşu yığışıb ona Akif adını verirlər. El-obanın qeyrətli, çörəkli kişisi, atası Sahib yaxşı əməl sahibi olaraq həyatda insanları sədaqətə, müqəddəsliyə çağırmaqla zaman-zaman görünən yaxşı ad qoymuşdu. Belə halal ocaqda milli ruhda tərbiyə alan, saf arzularla boy atan Akif yetkin yaşa çatdıqda xalqına xidmət etməklə insanlar arasında layiqli mövqe tutmağı qarşısına məqsəd qoyur.
Orta məktəbdə oxuyan vaxt biliyinə, daxili zənginliyinə görə sevilir. Fitri istedadı onun parlaq gələcəyindən, doğma elinə layiqli oğul olacağından xəbər verir. Respublika üzrə fizika olimpiadasında qalib gəlməsi bu bilikli şagirdin nələrə qadir olduğunu göstərir. Böyüklərə xas işgüzarlığı, özünə qarşı tələbkarlığı da öz yerində. Orta məktəbi bitirəndə Akifin intellektual səviyyəsi, mənəvi mədəniyyəti onu cəmiyyətin gözündə bir pillə də ucaldır.
Məktəbdə oxuya-oxuya Akifin uşaq qəlbində qərar tutan müəllim olmaq istəyi də elə vətən, millət sevgisindən yaranır. Sevda yolçusuna dönən çiçək ətirli arzusu onu 1971-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutuna gətirib çıxarır. İmtahan verib institutun fizika fakültəsinə daxil olur. Ali məktəbdə oxuduğu ilk günlərdən bacarıqlı, savadlı tələbə kimi ona dərs deyən müəllimlərin, alimlərin diqqətində qalır. Qətiyyətlə oxuyur, öyrənir. Sevdiyi müəllimlik peşəsinin sirlərinə bələd olmaqla hörmət, rəğbət qazanır, adı sevimli tələbələr sırasına düşür. Bununla bərabər, həm də tez-tez imzası mətbuat səhifələrində görünür. Necə deyərlər, fizika elmində yüksək pillələr qət etmək arzusu onu daim arayıb-axtarmağa çəkir və institut alimlərin mütərəqqi təcrübələrdən ürəyincə bəhrələnir. Mükəmməl fizika elminə bələd müəllim kimi doğma Lənkərana qayıdır. Ümidlə yolunu gözləyən xalq onu böyük məhəbbətlə qarşılayır. Elə bu isti münasibətlə də bir vətən övladının səadətə doğru gedən günlərinin təməli qoyulur.
Akif Xalıqov 1975-ci ildə Lənkəran rayonunun Kərgəlan kənd orta məktəbində fizika müəllimi işləməyə başlayır. Qısa müddətdə dövrün sayılıb-seçilən, cəmiyyətdə müəllim peşəsinə şərəf gətirən insanlardan biri kimi özünü göstərir. Bütün fəaliyyətini pak, təmiz amallara kökləməklə sevib-seçdiyi fizika fənninin incəliyini şagirdlərinə həvəslə öyrədir. Dərsləri o qədər maraqlı keçir ki, onlar sənət əsərinə dönüb qəlblərə hopur. 7 il bu bilik ocağında fizika dərslərini tədris edir. Elmin işığında keçən ömründən şagirdlərinə nurlu pay verə-verə ucalır, məktəbin ən öncül müəllimi olur. Bacarığı, eləcə də başqa nəcib insani keyfiyyətləri onu cəmiyyətin gərəkli oğlu edir. Akif müəllim öz zəngin, hərtərəfli biliyini dövri mətbuatda da sınayır. Fizika elmi ilə bağlı diqqətçəkən yazılar qələmə alır.
Pedaqoji işin incəliyinə tam bələd olan, bu sahəni mükəmməl bilən, yeniliklərə meylli, qurucu, təşəbbüskar ziyalı tək Akif müəllim rayonda yaxşı tanınır. Rəhbərlik də öz növbəsində müdrik seçim edir, onu rayonda böyük təhsil ocaqlardan biri olan Hafthoni qəsəbə orta məktəbinə direktor seçir. Bu seçim yaradıcı müəllimin qarşısında fəaliyyəti üçün daha geniş meydan açır. Birinci xidməti vəzifəsinə vicdanla yanaşır. Xeyirxahlıq, müdriklik göstərməklə xalqına, millətinə sədaqətli xidməti kollektivin qarşısında əsas məqsəd qoyur. Özü nümunə olmaqla başına yüksək elmi biliyə malik, sənətinə qəlbən bağlı, işinə məsuliyyətlə yanaşan müəllim heyəti toplayır. Tükənməz həyat eşqi ilə çalışır, məktəbdə şagirdlərin milli zəmin əsasında vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsini öndə saxlayır. Müəllimlərə həssaslıq, qayğıkeşlik göstərməklə bərabər, eyni zamanda işində son dərəcədə tələbkar olur. Haqqın, düzlüyün, mənəvi idealların carçısı olmaqla yaratdığı sağlam mühit müəllimlərin təfəkkürünə təsir etməklə məktəbdə yaxşılığa doğru çox şey dəyişir. Başlıcası, kollektivdə hamı işinin məsuliyyətini bilir, onu ləyaqətlə görür, millətin sağlam, firavan gələcəyi naminə səylə çalışır. Nəticədə məktəbin ürəkaçan uğurları ilbəil artır, hətta respublikanın ən qabaqcıl tədris ocaqları kimi özünəməxsus yer tutur. Sözün qısası, Akif müəllimin məktəbə rəhbərlik etdiyi 30 ildə yüksək şəxsi mənəvi-əxlaqi keyfiyyətləri, nümunəvi, vicdanlı əməyi Azərbaycanda təhsilin inkişafına böyük fayda verir.
Onu da deyimi ki, görkəmli pedaqoq, nəcib insan Akif müəllim təcrübi fəaliyyətini də elmi yaradıcılıqla əlaqəli qura bilir. Yəni mühazirə mətnləri, metodik dərs vasitələri hazırlayır, pedaqoji mətbuatda məqalələr dərc etdirir. Azərbaycandan kənarda - Rusiyada, İsraildə, İranda keçirilən bir sıra beynəlxalq elmi konfransların iştirakçısı olmaqla, “ Təhsilin keyfiyyətinin müəyyənləşdirilməsi və demokratik idarə olunması “ mövzusunda çıxışı müxtəlif dünya alimləri tərəfindən rəğbətlə qarşılanır.
Akif müəllim dərin biliyi, gərgin əməyi, zəhmətsevərliyi sayəsində çox uğurlara imza atıb. 2000-ci ildə Lənkəran Universitetin fizika-riyaziyyat kafedrasının dissertantı olur. “ Orta ümumtəhsil məktəblərində fizikanın tədrisi prosesində şagirdlərdə marağın artırılması yolları” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək alimlik dərəcəsi alır. Bu dövrdə onun elmi məqalələri, kitabları, metodik tövsiyələri işıq üzü görür və onların təhsildə tətbiqi üçün təkliflər verilir. Elmi-pedaqoji fəaliyyətinin ən kamil, səmərəli dövrü başlanır.
2003-cü ildə pedaqoji mühazirələrin respublika və “ Qəlbimi uşaqlara verirəm” nümunəvi tərbiyə proqramı müsabiqələrin birinci dərəcəli diplomuna layiq görülür. Ayrı-ayrı vaxtlarda müxtəlif seminar, böyük əhəmiyyətli layihələrdə öz zəngin yaradıcılıq imkanlarını üzə çıxarır. İsrail dövlətinin Qaliley kollecində “ Cəmiyyətinin demokratikləşdirilməsi şəraitində məktəbin idarə olmasının müasir metodlarına dair”, Açıq Cəmiyyət İnstitutu yardım fondunun “Demokratiyanın məktəbdə tədrisinə giriş”, “ Fəal təlim və məktəb rəhbərliyi üzrə tədris çərçivəsində” Təhsil Nazirliyinin, eləcə də UNİSEF tərəfindən keçirilən seminarlarda fərqlənir. “ Addım-addım proqramı” üzrə tədris kursunu uğurla bitirir.
Böyük yaradıcılıq təfəkkürə malik Akif müəllim tələsmədən, təmkinlə, ləyaqətlə dəyərli işlər görür, fəaliyyətinə yeniliklər gətirir, ilhamla arayıb-axtarmaq həvəsi qaynar bulaq tək çağlayır. Bilik, ziya ocağı olaraq rayonda təhsillə bağlı bütün tədbirlərdə seçilir. Respublikanın ayrı-ayrı regionlarda ilk dəfə keçirdiyi təlim kursları sanbalı ilə yaddaşlara yazılır. Tövsiyələri bir qayda olaraq sağlam, savadlı, vətənpərvər gənclər yetişdirmək məramı daşıyır. Lənkəran Dövlət Universitetində apardığı on beş günlük inandırıcı dəlil və sübutlara əsaslanan seminarlar Akif müəllimin özünəməxsus biliyini, illərlə topladığı zəngin təcrübəsini aydın şəkildə göstərdi.
Akif müəllim fizika elminin inkişafına sanballı töhfələr verməklə yüksək pillələr qət edir. Tanınmış pedaqoqun yaradıcılığı özünün ictimai dəyəri, aktuallığı ilə diqqət çəkir. O, 100-dək elmi məqalənin müəllifidir. 4 kitab yazıb, onun üçü elm aləmində yüksək səviyyədə qarşılanan, Təhsil Nazirliyinin elmi-metodik şurasının fizika bölməsi tərəfindən qəbul olunmuş metodik vəsaitdir. “Fizikanın tədris prosesində şagirdlərdə təlimə marağın və yaradıcı təfəkkürün formalaşması” (Bakı, 2001), Ⅷ-Ⅷ siniflər üçün nəzərdə tutulmuş, T. Əzizovla birgə yazdığı “Fəal təlim metodları və onların fizikanın tədrisi prosesındə tətbiqi” ( Bakı, 2002), “Fizikanın tədrisində fəal və interaktiv təlim metodların tətbiqi “( Ⅶ sinif, Bakı, 2007), A. Mehrabovla birgə qələmə alınmış, Bakıda nəşr olunmuş “Azərbaycan Memarlıq Akademiyasının inkişafı” kitabları gərgin əməyin məhsuludur. Akif müəllimin maraqlı tədqiqatlara əsaslanan çoxsaylı yazılarına “Azərbaycan məktəbi”, “Fizika, Riyaziyyat və İnformatika” jurnalları, respublikanın digər mətbu orqanları öz səhifələrində geniş yer verir. “Fizikanın tədrisi zamanı şagirdlərdə təlimə marağın artmasında fənlərarası əlaqənin rolu”, “Elektrik sahəsinin kənd təsərrüfatı və təbiətlə əlaqəli tədrisinə dair”, “Fizikanın tədris prosesində fəal təlim metodlardan istifadə təcrübəsindən”, “Elektroliz qanunlarının doğruluğunun nümayişi”, “Fizikanın tədrisində folklor nümunələrdən istifadə təcrübəsindən”, “Kompton effekti mövzusunun tədris metodikası”, “Nəsirəddin Tusinin həyatı və elmi fəaliyyəti haqqında”, “Təlimə marağın artmasında fəal təlim metodlardan istifadə”, “Təhsil və mədəni strukturun inkişafı dinamikası”, “Təhsilin keyfiyyətinin müəyyənləşdirilməsi və demokratik idarə olunması” elmi, metodik məqalələri Akif müəllimin yüksək erudisiyasını, dərin analitik qabiliyyətini göstərməklə fizika elminin mükəmməl öyrənilməsində, ən yeni qabaqcıl texnologiyalara yiyələnməkdə, təhsil sahəsində bir çox vacib addımlar atmaqda müstəsna rol oynayar. Onun qələmindən çıxanlar gənc tədqiqatçılar tərəfindən genış istifadə olunur.
Akif müəllim yaxşı başa düşür ki, millətin gələcək taleyi ilk növbədə məktəbdən asılıdır. Bu saf amalla həyatının mənasını gənc nəslin təlim-tərbiyəsində görür, ürəyinin hərarətini onlardan əsirgəmir. Ömrünü kitabların işığında, günlərini şagirdlərin arasında keçirməklə özünü dünyanın ən xoşbəxt adamı bilir. Hazırda Lənkəran şəhər 6 saylı orta məktəb-liseyinin direktorudur. Müəllim peşəsinə halal sevgisi, mənəvi mənəvi saflığı, ədəb-ərkanı onu insanlığın ən uca zirvəsinə qaldırıb. Məktəbə daxil olmaqla xoş təəssürat yaradır, peşəkarlığı bütün müəllim kollektivinə qol-qanad verir. Hər kəslə öz dilində danışır, ilk baxışdan ürəklərə nüfuz etməyi bacarır. Yüksək nizam-intizamı, bacarıqlı bir təşkilatçı kimi tədris metodları rayonun təhsil işçilərinə örnəkdir. Rayonun başqa təhsil ocaqlardan onun təcrübəsini öyrənməyə gəlirlər. Məsləhətindən faydalanan yalnız uğur qazanır. Bunlara görə Akif müəllim bir daha sevilir.
Liman 1saylı tam orta məktəbinin direktoru Əlövsət Qurbanov həmkarı haqqında belə deyir:- Akif müəllim seçdiyi yolunu şərəflə, ləyaqətlə gedir. O, əsl yaradıcı pedaqoqdur. Onu xalq tərəfindən böyük hörmətlə qarşılamağın səbəbi özünü elmə, sənətə həsr etməsidir. Vətənə, millətə sədaqəti, məhəbbəti ondan öyrənməyə dəyər. Elm sahəsində yaradıcılığı, direktorluq işi el-obanın inkişafında əvəzsizdir. Həmkarım təhsildə qazandığı uğurlara görə dəfələrlə Respublika Müəllimlər Qurultayına nümayəndə seçilib. Bu il Respublika üzrə keçirilən pedaqoji mühazirələrində qalib olmaqla Respublika Təhsil Nazirliyinin fəxri fərmanına və qiymətli hədiyyələrə layiq görüldü. Aldığı “ Əməkdar müəllim” fəxri adını da əməli fəaliyyətində doğruldur...
Akif müəllim kimi şəxsiyyətləri olan yerdə odlar yurdu Azərbaycanımız heç vaxt öz qürurunu itirməz. Yaxşı insanların yaratdıqları əbədidir.
Zəfər ORUCOĞLU Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
