Aynur Əliyeva: “Ana südü ilə qidalana bilməyən uşaqlar…”
Azərbaycanda ana südü ilə qidalandırılan körpələrin sayı azalıb. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, ana südü ilə qidalanan körpələrin sayı ildən-ildən azalır.
Bu günlərdə Bakıda “Ana südü ilə qidalandırma” həftəsinin başlanması ilə əlaqədar Səhiyyə Nazirliyinin İctimai Səhiyyə və İslahatlar Mərkəzində (İSİM) pediatr və mütəxəssislərin iştirakı ilə brifinq təşkil edilib.
UNICEF-in Azərbaycandakı nümayəndəsi Edvard Karvardin körpələrin inkişafında ana südü ilə qidalanmanın əvəzsiz rolundan danışıb. Ana südü uşaqların sağlamlığını ən yüksək səviyyədə təmin edir və xarici mühitin xoşagəlməz təsirlərinə qarşı orqanizmin davamlılığını artırır. Eyni zamanda, körpələri ana südü ilə qidalandırmağın ən mühüm üstünlüklərindən biri də ana ilə uşaq arasında emosional və fiziki əlaqəni təmin etməkdir.
Dünyanın ən məşhur həkimləri, həmçinin, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və UNICEF analara körpələrini əmizdirməyi məsləhət görür. Amma həm Azərbaycanda, həm də dünyada ana südü ilə qidalanma son illərin ən aktual problemidir.
BMT-nin Uşaq Fondunun (UNICEF) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) son hesabatında qeyd edilib ki, Azərbaycan körpələrin 20%-dən az bir hissəsinə həyatlarının ilk saatında ana südü verilməsinə başlanması göstəricisi ilə azsaylı ölkələr qrupuna daxildir. Bu göstərici 20%-dən aşağıdır. Bu da onu göstərir ki, Azərbaycanda hər 10 yeni doğulan körpədən yalnız ikisinə həyatlarının ilk saatında ana südü verilir.
Qeyd edək ki, Azərbaycanda həm "Reklam haqqında" Qanuna, həm də "Körpələrin və erkən yaşlı uşaqların qidalanması haqqında" Qanuna əsasən, süni qida məhsullarının reklamına müəyyən məhdudiyyətlər qoyulur. Buna baxmayaraq, ana südü ilə qidalanan körpələrin sayı azalır. Azalmanın səbəbini öyrənmək məqsədilə pediatr Aynur Əliyevaya müraciət etdik.
O bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, əmizdirmə son dərəcədə güvənli və təbii bir üsuldur. Hər məməli canlı kimi, insanlar da balasını doğuşdan dərhal sonra əmizdirməlidirlər. Ananın körpəyə süd verməsi körpəyə inanılmaz dərəcədə güc-qüvvət, sağlamlıq və enerji verir: “Amma süd verən qadının özü də bu prosesdə daha tez sağalır. Çünki doğuşdan dərhal sonra qadın körpəsini əmizdirməyə başlasa, doğuşdan sonra çox vaxt baş verən təhlükəli qanaxmalar heç vaxt olmur. Bütün hamilə qadınların orqanizmində hamiləlik müddətində gələcək körpəsini əmizdirə bilməsi üçün proseslər gedir. Buna görə də hər bir ana əmizdirmə qabiliyyətinə malikdir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, süni yollarla südün kəsilməsinə cəhd etmək orqanizmdə qarşısıalınmaz fəsadlar yarada bilər: “Körpəsini əmizdirən qadınlar daha tez arıqlamaq imkanı əldə edə bilirlər. Çünki süd verən analar gündə 500 kalori xərcləyirlər. Əmizdirmə anada yumurtalıq xərçəngi risqini xeyli azaldır. Üstəlik, əmizdirmə arzuolunmaz hamiləlikdən qoruyur”.
A.Əliyeva qeyd etdi ki, ana südü körpə üçün çox əhəmiyyətlidir: "Tibbi cəhətdən sübut olunub ki, təbii qidalanma ilə böyüyən uşaqlar süni qidalanan uşaqlara nisbətən raxit, anemiya, disbakterioz, ağciyər iltihabı, kəskin respirator xəstəliklər və digər infeksion xəstəliklərə daha az hallarda yoluxurlar. Ana südü ilə qidalana bilməyən uşaqlar süni qidadan immunoqlobulinlər ala bilmədikləri üçün xəstəliklərə qarşı daha həssas olurlar və peyvəndləri bir qədər çətin keçirirlər".
Həkim onu da əlavə etdi ki, anaların bir qismi südvermə dövründə zəngin qidalanıb çəkilərinin artmasından çox qorxur: “Eyni zamanda, ilkin dövrdə süd vəzisindən öz-özünə südün axaraq paltarlarını bulaşdırmasını da istəmirlər. Həmçinin, ana psixoloji səbəblərə görə də əmizdirməkdən imtina edir, yəni ana özünü uşaqdan asılı hala salmaq, öz fəaliyyətini məhdudlaşdırmaq istəmir.
Danılmaz faktdır ki, son illər qeysəriyyə kəsikləri ilə olan əməliyyatlar da artıb. Bunların nəticəsində uşağı döşə qoymalar da azalır. Səbəbi də odur ki, uşaq əmizdirmə zamanı uşaqlıq yığılması baş verir, həmin yara toxuması da ağrıyır deyə, qeysəriyyə kəsiyi olduğu üçün, analar bir az gec əmizdirmək istəyirlər. Təbii ki, bu da südün azalmasına səbəb olur”.
Günel CƏLİLOVA
