Könül Vaqifqızı: “Erkən yaşlarda dərslə çox yüklənən uşaqda dərs oxumağa qarşı neqativ düşüncə yaranır, dərs öyrənmək onun üçün sıxıcı bir məşğuliyyətə çevrilir”
Əvvəllər məktəbəqədər hazırlıq məsələləri olmadığından, uşaqların birinci sinfə qəbul olunmaları üçün sadə bilgiləri bilməsi yetərli olurdu. İndi isə uşaqlar birinci sinfə qədər hərfləri tanıyır, yazıb-oxumağı öyrənirlər. Hətta bəzi hallarda tələbkar valideynlər uşaqların nitq və zehni inkişafını nəzərə almadan onları yükləyirlər. Bu bilgilərə sahib olmaq üçün uşaqlar mütləq məktəbəqədər hazırlıq qruplarında təhsil almalıdırlar.
Məlumdur ki, Azərbaycanda hər tədris ilində məktəbə hazırlıq proqramı bütün 5 yaşlıları əhatə edir. Oktyabrın 1-də Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin (BŞTİ) tabeliyindəki ümumtəhsil müəssisələrinin məktəbə hazırlıq qruplarında 2018-2019-cu dərs ili üzrə ilk məşğələlərə start verilib. İdarənin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, 2018-2019-cu tədris ilində paytaxtın ümumtəhsil müəssisələrindəki məktəbə hazırlıq qruplarına ümumilikdə 5 yaşlıların 75 faizi həddində uşağın cəlb olunması nəzərdə tutulur. Bu, məktəbə hazırlığa cəlbolunma səviyyəsinin yüksəldilməsi, uşaqların birinci sinfə daha hazırlıqlı başlamasının təmin olunması və tədris göstəricilərinin yaxşılaşdırılması məqsədlərinə xidmət edir.
Ekspertlər 5 yaşlı uşaqların məktəbəqədər təhsilə cəlb olunmasına birmənalı yanaşmırlar. Onların fikrincə, hər uşağın tam olaraq formalaşması eyni vaxtda baş vermir. Elə uşaq var ki, onda inkişaf gec gedir və o, hərf tanımaqda, söz yazmaq və ya oxumaqda çətinlik çəkir. Hətta o uşaqlar məktəbəqədər hazırlığa getməyə maraqlı olmurlar. 5 yaşlı uşaqlar əsasən oyun oynamağa daha çox maraq göstərirlər.
Psixoloq Könül Vaqifqızı bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, hər bir insanın özünəməxsus psixologiyası var: “Yaş dövrü ilə yanaşı, uşağın psixoloji durumu da əsas götürülməlidir. Elə valideyn var ki, övladının götürmə qabiliyyətinin aşağı olmasına baxmayaraq, uşağı dərslərlə çox yükləyir. Uşaq anlamır ki, bunu nə üçün oxuyur və öyrənir. Erkən yaşlarda dərslə çox yüklənən uşaqda dərs oxumağa qarşı neqativ düşüncə yaranır. Dərs öyrənmək onun üçün sıxıcı bir məşğuliyyətə çevrilir. Ona görə ki, o, uşaqlığını normal yaşayıb başa vurmur, artıq valideynlərin ondan yüksək gözləntisi var.
Uşaq dərsi qavraya bilmədikdə onun üstünə qışqırır, döyürlər. Uşaqların yaşa və götürmə qabiliyyətinə görə dərslə yüklənməsi fərqli olmalıdır. Gec qavrayan uşağı yükləmək olmaz. Elə uşaq var ki, məktəbəqədər hazırlığa gəlir, ancaq onun nitqində qüsur yaşanır, sözləri deməkdə çətinlik çəkir. Valideynlər ən kiçik yaşlardan nitq inkişafına fikir verməlidirlər”.
Psixoloqun sözlərinə görə, uşaqların məktəbəqədər hazırlıq qruplarına yazılması normaldır. Ancaq bu qayda bütün uşaqlara şamil olunmamalıdır: “Uşaqlara uşaqlığını yaşatmaq lazımdır. Valideynlər bunun üçün mücadilə etməlidirlər. Erkən yaşdan uşaqları dərslə yükləmək düzgün deyil”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, 3-5 yaşında götürmə qabiliyyəti yüksək olan uşaqlar olur: “Amma uşağın zehni və nitq inkişafı geridə qalırsa, onun üzərində işləyib çalışmaq lazımdır ki, inkişafdan qalmasın”.
Günel CƏLİLOVA
