Pərvanə Mustafayeva: “Qızlar bəzən həyat tərzlərinə diqqət etmədikdə onlarda infeksion və ya qeyri-infeksion xəstəliklər əmələ gəlir, bu da xroniki formaya keçəndə…”
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, son 12 ildə Azərbaycanda sonsuz qadınların sayı təqribən iki dəfə artıb. 2005-ci ildə Azərbaycanda 1 117 nəfər qadın ilk dəfə qadın sonsuzluğu diaqnozu ilə qeydə alınıb. 2011-ci ildə bu rəqəm 1 776, 2014-cü ildə 2 294, 2015-ci ildə 2 314, 2016-cı ildə 2 208, 2017-ci ildə 2 097 olub.
Hər 100 000 nəfər qadın arasında sonsuzluq diaqnozu ilə qeydiyyata alınan qadınların sayı 2011-ci ildə 26,3 nəfər, 2014-cü ildə 48,5 nəfər, 2015-ci ildə 48,4, 2016-cı ildə 45,7, 2017-ci ildə 43 nəfər olub.
Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutundan media nümayəndələrinə verilən məlumata görə, Azərbaycanda son zamanlar süni mayalanma halları artıb. Bunun səbəbi sonsuzluğun çoxalması ilə izah edilir.
Qadınlar arasında sonsuzluq hallarının artması səbəbləri barədə danışan həkim-ginekoloq Pərvanə Mustafayeva bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, qadınlar daha çox müayinədən keçdiyindən, onlarla bağlı statistik rəqəmlər açıqlanır: “Kişilər müayinədən keçsəydi, sonsuz kişilərin sayı bir neçə dəfə yüksək olardı. Sonsuz qadınlarla bağlı rəqəmlər adətən süni mayalanmaya müraciət edən qadınlar əsasında hazırlanır. Onlara qadın məsləhətxanalarında sonsuzluq diaqnozu qoyurlar. Səbəblərindən asılı olaraq, biz qadınlara əksər hallarda kömək edə bilirik. Müalicə üsulu effekt vermədikdə, süni mayalanmaya üz tuturlar”.
Həkimin sözlərinə görə, sonsuzluğu aşkar olunan qadın vaxtında müalicə üçün həkimə müraciət etsə, qadın sonsuz olmaz: “Burada birinci hal hormonal disbalansdır ki, bəzi qızlarda stress nəticəsində, düzgün işləmək, yuxu və qidalanma rejimini qorumayanda bu problem aşkarlanır. Nisbi aradan qaldırılacaq sonsuzluq səbəblərindən biri də infeksion xəstəliklərdir. Qızlar bəzən həyat tərzlərinə diqqət etmədikdə onlarda infeksion və ya qeyri-infeksion xəstəliklər əmələ gəlir. Bu da xroniki formaya keçəndə daxili cinsiyyət üzvlərində anotomik dəyişikliklərə səbəb olur. Borularda keçməzlik, uşaqlığın daxili endometrium qatında patoloji hallar yaradır. Nəticədə isə bunlar normal yumurtanın mayalanması və inkişafına mane olur. Çox zaman qızlarımız məhz formada qalmaq üçün səhər yemək yemir, yağlı, heyvan mənşəli qidalardan imtina edirlər. Amma unutmaq olmaz ki, reproduktiv funksiyalara səbəb olan qadın hormonları təbii heyvan piyi və xolestoroldan əmələ gəlir. Xolestorol da kərə yağı, qoyun əti kimi qidalarda daha çox olur. Gündəlik qidada həm şəkər, həm də karbohidrat olmalıdır. Yağlı qidalardan qaçmaqla bədənlərində ana olmaq üçün lazım olan hormonların inkişafından uzaqlaşırlar. Həmçinin, qızlarımız axşam saat 23:00-dan sonra yuxuya diqqət etməlidirlər. Bu saatda qadın yuxuda olanda hormonlar bərpa edilir, baş-beyində bütün orqanizmi tənzimləyən xüsusi maddələr əmələ gəlir. Çox zaman dərslər və digər səbəbləri əsas gətirərək yuxu rejimlərini pozurlar. Gündə 3-4 saat yatan, gün ərzində daim aktiv olan qadınlarda xroniki stress əmələ gəlir. Bu da normal yumurta hüceyrəsi ifraz edib, normal hamilə qalmağa imkan vermir”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, bəzən cütlüklər eyni problemlə bir neçə klinikaya müraciət edə bilər. Hər bir klinika pasiyenti sonsuzluq diaqnozu ilə qeydiyyata alır və nəticədə eyni pasiyent bir neçə müəssisənin statistik hesabatında göstərilir.
P.Mustafayevanin dediyinə görə, ikincili sonsuzluğa abortlar və infeksiyalar səbəb olur: “Çoxsaylı abortlar keçirən qadınlarda ikincili sonsuzluğa daha çox rast gəlinir. Artıq arzuolunan hamiləliyi əldə etmək mümkün olmur. Çünki uşaqlığın daxili zədələnir. Bu da hamiləliyin normal gedişatının qarşısını alır. İkincili sonsuzluğun digər səbəbi infeksiyalardır. Xlamidiya infeksiyası borularda iltihabı proses yaradır. İltihabı proses nəticəsində normal, fizioloji mayalanma prosesinə nail omaq mümkün olmur”.
Günel CƏLİLOVA
