Qəşəm İsabəyli: “Poliqrafiya baxımından kitablarımız rəqabətə dözə bilir, ancaq…” Aydın Xan Əbilov: “Bu gün Azərbaycan kitabı dünya kitabı ilə rəqabət aparmaq iqtidarındadır”
Son illər Azərbaycanda kitab sənayesinin inkişafı diqqətimizi cəlb edir. Ölkəmizdə bu sahədə mövcud olan münbit şərait yeni-yeni nəşriyyat və poliqrafiya mərkəzlərinin yaradılmasına səbəb olur. Azərbaycanda nəşr edilən kitablar, eləcə də çap məhsulları vaxtaşırı olaraq xarici ölkələrdə keçirilən beynəlxalq kitab sərgi-yarmarkalarında iştirak edir.
Son günlər Azərbaycan kitabı Rusiyanın paytaxtı Moskvada 31-ci Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında iştirak edib. Qeyd edək ki, sərgidə 30-dan çox ölkədən 150-ə yaxın nəşriyyat-poliqrafiya müəssisəsi, eləcə də digər aidiyyəti qurumlar təmsil olunur.
Son illər davamlı olaraq beynəlxalq kitab sərgi-yarmarkalarında iştirak edən müasir Azərbaycan kitabı, bizim nəşriyyatların ərsəyə gətirdiyi çap məhsulları beynəlxalq kitab bazarında, kitab aləmində başqa ölkələrin çap məhsulları ilə rəqabət apara bilirmi?
“Şirvannəşr”in direktoru, tanınmış şair Qəşəm İsabəyli bizimlə söhbətində bildirdi ki, kitablarımız poliqrafik cəhətdən rəqabətə davamlı olsa da, məzmun və mövzu baxımından başqa ölkələrdə nəşr edilən kitablarla müqayisədə çox zəifdir: “Müasir Azərbaycan kitabı poliqarfik cəhətdən, tərtibat baxımından inkişaf edib. Bu sahədə nəşriyyatlarımızın, mətbəələrimizin böyük uğurları var. Poliqrafiya baxımından kitablarımız rəqabətə dözə bilir, ancaq nəşrlərimizin məzmunu, mövzusu, yazılma texnikası qətiyyən çağdaş dünya kitabları ilə rəqabətə davam gətirə bilmir. Kitablar arasında rəqabət prinsipi kitabların bədii məzmunu ilə yaranır, əsərlərin bədii keyfiyyəti ilə olur. Bu gün hələ də ədəbiyyatımız sovet təsirindən çıxa bilməyib. İndinin özündə də sovet şeiri yazırıq, sovet nəsri yazırıq. Mən “İnostrannaya literatura” alıram, uzun illərdir ona abunəyəm. Baxıb görürəm ki, dünya ədəbiyyatında müasir dedektiv də, macəra ədəbiyyatı da keçmişdəki kimi yazılmır. Amma bizdə hələ də dedektiv də, macəra ədəbiyyatı da keçmiş dövrlərdəki kimi yaradılır. Yəni bu əsərlər dünya ədəbiyyatı nümunələri ilə rəqabətə dözəcək səviyyədə deyil. Qeyd etdiyim kimi, nəşriyyatlarımız var ki, poliqrafiya, kitab nəşri sahəsində böyük nailiyyətləri var, amma bizə kitabın bədii dəyəri də lazımdır. Görək xarici ölkələrdə keçirilən kitab sərgi-yarmarkalarına gedən romanlarımız, povestlərimiz, şeirlərimiz nə səviyyədədir? Düzdür, bu gün kitabların poliqrafik həllinə fikir verilir, ancaq xaricə çıxarılan kitabın məzmunu yüksək səviyyədə olmalıdır ki, o kitab bazarında kitablarımızı alıb nəşr etmək istəyənlər olsun. Bu bizim əsas nailiyyətimiz olardı”.
Yeni Yazarlar və Sənətçilər Qurumunun rəhbəri, kulturoloq Aydın Xan Əbilov isə hesab edir ki, bu gün Azərbaycan nəşriyyatlarında çap olunan kitablar əvvəlki illərdə nəşr edilən kitablarla müqayisəyəgəlməz dərəcədə inkişaf edib. Onun fikrincə, çağdaş Azərbaycan kitabı indiyə qədər iştirak etdiyi bütün sərgi-yarmarkalarda həm öz poliqrafik həllinə, həm də digər məziyyətlərinə görə müsbət mənada seçilib. “Azərbaycan indiyə qədər saysız beynəlxalq kitab satış-yarmarkada iştirak edib. Bu satış yarmarkalarının əhəmiyyəti olduqca böyükdür. Satış-yarmarkaların içində kitab müsabiqələri də keçirilir. Azərbaycan Tehran Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında, İstanbul Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında, Frankfurt Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında, London Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında və digərlərində uğurla iştirak edib. Lakin bizə hərtərəfli yaxın olan, xüsusi mədəni əlaqələrimiz olan Rusiyanın bizim üçün əhəmiyyəti daha böyükdür. Rusiya mədəni mühitinin daxilində keçirilən kitab sərgi-yarmarkaları, kitab işinin təbliği ilə bağlı baş verən hadisələr çox maraqlıdır. Azərbaycan Moskva Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında, demək olar ki, hər il iştirak edir. Bu sərgi-yarmarkanın içində də “İlin ən yaxşı kitabı” müsabiqəsi keçirilir. Belə bir sərgidə iştirak etmək Azərbaycan üçün bir prestijdir. Çünki bu, ən azından, bizim mədəni, sivil bir dövlət olaraq kitab irsinə, eləcə də mətbuat və digər çap məhsulları daşıyıcılarına verdiyimiz önəmi ortaya çıxarır. Bu həm də xalqımızın, dövlətimizin mütaliəyə, elmə, biliyə verdiyi dəyəri bütün beynəlxalq aləmə tanıdır. Bu kitab sərgilərində poliqrafik cəhətdən mükəmməl işlənmiş, bəzən sırf əl işi olan kitabların da müsabiqəsi təşkil edilir. Bütün bunlar da çox əhəmiyyətlidir. Hesab edirəm ki, bu gün Azərbaycan kitabı öz səviyyəsi, məzmunu, poliqrafiyasına görə heç də dünyanın digər ölkələrində nəşr edilən kitablardan zəif deyil. Bu gün Azərbaycan kitabı dünya kitabı ilə rəqabət aparmaq iqtidarındadır”.
İradə SARIYEVA
