“Rus bölməsini ləğv etmək, yaxud rus bölməsində təhsili pullu etmək Azərbaycan vətəndaşına qarşı ən ağır cinayətdir”
Bu gün Azərbaycanda övladlarının rus dilində təhsil almasını istəyən valideynlərin sayı çoxdur. Orta ümumtəhsil məktəblərinin rus bölmələrinə kütləvi axının olması bir faktdır. Hətta övladlarının rus sektoruna daxil olması üçün valideynlər müxtəlif rus dili kurslarına, eləcə də repetitorlara müraciət edirlər.
Orta ümumtəhsil məktəblərinin rus bölməsinə olan kütləvi axın müxtəlif mübahisəli fikirlər meydana gətirib. Bəzi millət vəkilləri hesab edir ki, azərbaycanlı uşaqların rus bölmələrinə meyl etməsinin qarşısı alınmalıdır. Bunun üçün də təklif edirlər ki, orta ümumtəhsil məktəblərində rus bölmələri ödənişli olsun. Bu təklifə isə ziyalılar, ictimaiyyət nümayəndələri, eləcə də ekspertlər mənfi reaksiya verir. Onların fikrincə, Azərbaycan demokratik dünyəvi dövlətdir və ölkəmizdə ana dili ilə yanaşı xarici dillərdə də tədrisin həyata keçirilməsi vacibdir. Özəl liseylərdə hətta rus, ingilis və digər dillərdə təhsilin mövcud olduğunu deyən ekspetlərin sözlərinə görə, dövlət orta məktəblərində də rus sektorunun olması, özü də ödənişsiz fəaliyyət göstərməsi vacibdir.
Tanınmış təhsil eksperti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bəzilərinin orta ümumtəhsil məktəblərində rus bölmələrinin pullu olmasını təklif etməsi mənfi haldır. O, qeyd edir ki, Azərbaycan məktəblərində indiyə qədər rus bölmələri ödənişsiz fəaliyyət göstərib, bundan sonra da pulsuz fəaliyyət göstərməlidir. O, bildirir ki, hazırda Azərbaycanda rus dilli əhali çoxdur və orta ümumtəhsil məktəblərində onların övladlarının rus bölmələrində təhsil alması üçün dövlət tərəfindən hərtərəfli şərait yaradılıb. Rusiya ilə əlaqələrimizin istiləşməsi dövründə belə çağırışların edilməsinin yolverilməz olduğunu deyən K.Əsədov bildirir ki, “rus bölmələrində təhsil ödənişli olsun” deyən qüvvələr rus dilli əhalinin hüquqlarını tapdamış olur: “Orta ümumtəhsil məktəblərində rus bölmələrinin ödənişli olması təklifləri çox zərərlidir. Bu yolverilməzdir. Bilirsiz ki, Azərbaycanda dövlət orta ümumtəhsil məktəblərində təhsil pulsuzdur. Bu həm Konstitusiyamızda, həm də 2009-cu ildə qəbul edilən “Təhsil Haqqında” Qanunda öz əksini tapıb. Bu gün Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 4472 orta ümumtəhsil məktəbinin 353-də rus bölmələri fəaliyyət göstərir. Ümumilikdə 15 məktəb isə tamamilə rus bölməsindən ibarətdir. Bu da Azərbaycan məktəblərinin 8 faizini təşkil edir. Sözsüz ki, kiçik rəqəm deyil. Digər tərəfdən, hazırda ölkəmizdə 1,6 milyon şagird var və onun 450 min nəfəri xarici dil kimi rus dilini öyrənir. Bu da 30 faizdən çox şagird deməkdir. Bu gün orta məktəblərimizin 350, 360 rus bölməsində 90 min nəfər şagird təhsil alır. Bu nə deməkdir? Cəmiyyətdə müxtəlif kateqoriyalara mənsub olan şəxslər var ki, onlar rus dilini öyrənir və rus bölməsində təhsil alır”.
Azərbaycanda rus bölməsinə birdən-birə kütləvi meyl yaranmasının səbəbsiz olmadığını deyən ekspert bildirdi ki, Təhsil Nazirliyi və Bakı Şəhər Təhsil İdarəsi 1-ci sinifə qəbul qaydalarını dəyişərək elektron qaydalar tətbiq etdi. Ekspert bildirir ki, 1-ci sinifə qəbul elektron qaydada həyata keçirildikdən sonra valideynlər övladlarının rus bölməsində təhsil almasının mümkünlüyünü görüb seçimi rus bölmələrinə etməyə başladılar.
“Elektron qəbul qaydalarına qədər valideynlər övladlarının həm də rus bölməsində təhsil alması üçün imkan olduğunu bilmirdilər. Artıq elektron sənəd qəbulu qaydaları onların qarşısında imkanlar açdı. Valideynlər də əvvəllər uşaqlarına rus dili öyrətmək üçün kənarda repetitor tuturdu, bu da onlar üçün artıq xərc idi. Bu xərcin qarşısını almaq üçün övladlarının sənədlərini birbaşa rus sektoruna verməyə başladılar. Bu da istər-istəməz süni sıxlıq yaratmağa başladı. Biz bu süni sıxlığın qarşısını almaqdan ötrü iş görməliyik. Lakin Təhsil Nazirliyi rus bölmələrini ödənişli etməməlidir. Rus bölməsini ləğv etmək, rus bölməsində təhsili pullu etmək Azərbaycan vətəndaşına qarşı ən ağır cinayətdir. Çünki heç də hamının ödənişli təhsil almaq imkanı yoxdur. Bu gün ali məktəblərə ödənişli əsaslarla qəbul olan və təhsil haqqını ödəyə bilməyib ali təhsil almaqdan məhrum olan kifayət qədər insanlar var. “Azərbaycan məktəblərində rus bölmələri ləğv edilsin, yaxud pullu olsun” təklifini irəli sürmək Azərbaycan xalqına qarşı laqeyd olmaq deməkdir. Ümummilli lider Heydər Əliyev həmişə deyirdi ki, bir dil bilmək bir adam olmaq, iki dil bilmək iki adam olmaq deməkdir. Dövlət özü maliyyə resursları ayırır ki, vətəndaşlarımız bir neçə dil bilsinlər. Düzdür, rus dilində təhsil almaq üstünlük deyil, sadəcə o insanlar daha geniş auditoriyaya açıq olurlar, daha çox ədəbiyyat oxuya bilirlər. Əgər biz mövcud süni sıxlığı aradan qaldırmaq istəyiriksə problemdən iki çıxış yolu var. Bu nə rus dilndə təhsili pullu etməkdir, nə də rus sektorlarını bağlamaqdır. Birincisi, Təhsil Nazirliyi müəllimlərin işə qəbulu zamanı vakansiyaların sayını çoxaltmalıdır. İkincisi, orta ümumtəhsil məktəblərinin Azərbaycan bölmələrində təhsilin keyfiyyəti artırılmalıdır.
Valideynlər uşaqlarını niyə rus bölmələrinə qoyurlar? Çünki Azərbaycan bölmələrində təhsilin keyfiyyəti aşağıdır, dərsliklərdə ciddi qüsurlar var, müəllimlərin bilik və bacarıqları, intellektləri zəifdir, onlar dünya ədəbiyyatına, mədəniyyətinə elə də maraq göstərmirlər. Fakt budur ki, hazırda valideynlər uşaqlarını rus bölməsinə qoymaq üçün böyük maraq göstərirlər. Lakin onların əksəriyyəti evdə rus dilində danışmırlar, uşaqları rus dilindən minimum biliyə malikdir. Sinifdə 30 şagird varsa onun 15 nəfəri evdə rus dilində danışır, bu dildə bilik və bacarıqları var, ancaq 15 nəfəri danışmır, onların rus dilində bilikləri, bacarıqları zəifdir. Təbii ki, bu zaman keyfiyyət aşağı düşəcək. Təklif edirəm ki, rus bölmələrinə şagirdlərin qəbulu müsahibə yolu ilə həyata keçirilsin. Bu baxımdan ki, rus dilində heç bir anlayışı olmayan uşaqlar rus bölmələrinə qəbul edilməsinlər. “Bu gün elektron seçim imkan verir uşağımı rus bölməsinə qoyacağam” kimi seçimlərə imkan verilməməlidir. Hazırda rus dilində təhsil verən özəl liseylər var, kim istəyir gedib orada təhsil ala bilər. Ancaq orta ümumtəhsil məktəblərində rus bölməsinin pullu olması təklifini irəli sürmək çox gülüncdür” - deyə K.Əsədov bildirib.
İradə SARIYEVA
