“Ali məktəblərə öz büdcəsini müəyyən etmək, abituriyent cəlb etmək müstəqilliyi verilərsə, Azərbaycan universitetləri dünyanın istənilən universiteti ilə rəqabət apara bilər”
Dünyanın ən yaxşı ali məktəblərinin reytinqi dərc olunub. Reytinq cədvəlində bir neçə qonşu ölkənin ali məktəblərinin adları yer alsa da, Azərbaycan ali məktəbləri bu siyahıya düşməyib.
Söhbət “Academic Ranking of World Universities 2018”-in bu il üçün açıqladığı dünyanın ən yaxşı universitetlərinin reytinq cədvəlindən gedir.
Məlumata görə, siyahıya ABŞ-ın Harvard Universiteti başçılıq edir. Reytinqdə ikinci Stenford Universitetidir, 3-cü isə Böyük Britaniyanın Kembric Universitetidir.
İlk beşlikdə növbəti yerləri də ABŞ ali təhsil müəssisələri tutur: Massaçusets Texnologiya İnstitutu və Kaliforniya Universiteti. Məlumata görə, reytinqdə 1 Türkiyə, 4 Rusiya və 2 İran universiteti də yer alıb.
Reytinqin təhsilin keyfiyyəti, professor-müəllim heyətinin keyfiyyəti, elmi fəaliyyət, işçinin orta məhsuldarlığı kimi meyarlar əsasında tərtib edildiyi bildirilir. Eyni zamanda, təhsilin keyfiyyəti qiymətləndirilərkən məzunları Nobel mükafatına, Filds medalına layiq görülən universitetlər nəzərdən keçirilir.
Ölkəmizin nüfuzlu ali məktəbləri bu reytinqdə hansı səbəbdən yer ala bilməyib?
Tanınmış təhsil eksperti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, tədqiqatçı Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, burada söhbət ali məktəblərimizə qarşı hər hansı bir ayrıseçkilik münasibətindən getmir. Ali məktəblərimizin sözügedən reytinqə düşməməsi universitetlərimizin müstəqil tələbə qəbulu həyata keçirməməsi ilə bağlıdır:”Bizim ali məktəblərin o reytinqdə yer almamasının səbəbi Azərbaycandakı ali təhsil sistemi ilə bağlıdır. Bizim ali təhsil sistemimiz universitetlərə müstəqillik vermir, xüsusən də maliyyə məsələlərində. Tələbə qəbulunu ali məktəblər deyil, Dövlət İmtahan Mərkəzi həyata keçirir. Universitetlər müstəqil olarsa, azad rəqabət formalaşar. Ali məktəblər, belə deyək, abituriyent cəlb etmək uğrunda mübarizə aparar, təbliğatlarını qurarlar. İmtahanlar Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən keçirilir və yuxarı bal toplayanların hansı ali məktəbə, az bal toplayanların hansı ali məktəbə daxil olmasını bu qurum müəyyən edir. Azad rəqabət şəraitinin olmaması Azərbaycan universitetlərinin işinə mane olur. Yeganə ali təhsil müəssisəsi ADA-dır ki, orada fərqlilik var. Bu ali məktəbdə əməkhaqqı da yüksəkdir. Digər universitetlərin də müəllimlərin əməkhaqqını artırmaq imkanları olarsa müsbət olar. Ali məktəblər özləri öz büdcəsini müəyyən etsə, öz abituriyentlərini, gələcək tələbələrini yığa bilsələr, biz də dünyanın o ali məktəbləri ilə rəqabət apara, hətta onları üstələyə bilərik. Ancaq çox təəssüf ki, indiki məqamda bu mümkün deyil. Bizdə professor 1000 manata qədər, adları reytinqə düşən ali məktəblərdə professor 10 min manat maaş alır. Bu halda, əlbəttə ki, rəqabətdə onlar bizi üstələyəcək. Bizim ali məktəblərə öz büdcəsini müəyyən etmək, abituriyent cəlb etmək müstəqilliyi verilərsə, Azərbaycan universitetləri dünyanın istənilən universiteti ilə rəqabət apara bilər”.
Azərbaycanın ali məktəblərində kifayət qədər bilikli, savadlı kadrların olduğunu vurğulayan M.Zülfüqarlı hesab edir ki, ali məktəblərə müstəqillik verilərsə, biz daha üstün nailiyyətlər əldə edə bilərik.
İradə SARIYEVA
