Polis ictimai asayişi qorumaq üzrə dövlət xidməti sistemidir. “Polis haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda polisə belə anlayış verilib: “Polis-Azərbaycan Respulikasının icra hakimiyyətinə mənsub olan vahid mərkəzləşdirilmiş hüquq mühafizə orqanıdır”. Əvvəlcə polis sözünün lüğəti mənasını aydınlaşdırmağa çalışaq.
Polis yunan sözüdür, mənası şəhər-dövlət deməkdir. Qədim Yunanıstanın hər şəhəri müstəqil dövlət idi. Bu dövlətlərin özünəməxsus sosial-iqtisadi və siyasi quruluşu vardı. Polis torpaq sahibləri ilə müxtəlif sənət və peşə sahiblərinin ittifaqından əmələ gəlmişdi, əkinçilər və tacirlər də buraya daxil idi. Qədim Yunanıstan heç vaxt mərkəzləşmiş vahid dövlət şəklində birləşə bilmədi. Əvvəl Makedoniyalı İsgəndər, sonra isə Romalılar Yunanıstanı işğal edib polislərin -şəhər-dövlətlərin varlığına son qoydular. Lakin şəhər-dövlətlərin yaratdığı Yunan sivilizasiyası əbədi yaşadı. O cümlədən polis termini də yaşadı, amma başqa mənada, dövlətin ictimai asayişə nəzarət etmək üçün yaratdığı hərbi dəstələr Avropa ölkələrində və ABŞ-da polis adlandı.
Göründüyü kimi, polis sözünün lüğəti mənasında dövlət anlamı var. Bu da polisin dövlətlə nə dərəcədə dərindən bağlı olduğunu, dövlət üçün nə dərəcədə böyük əhəmiyyət daşıdığını göstərir. Qədim Yunan filosofu Demokrit hesab edirdi ki, dövlətin vəzifəsi hamının rifahını və ölkədə ədaləti təmin etməkdir. Dövlət qorunub saxlananda hər şey tam halındadır, dövlət dağılsa onunla birlikdə hər şey məhv olar. Bu baxımdan dövlət daxilində ədalətin təmin edilməsi, dövlətin qorunub saxlanmasında polisin rolu çox böyükdür. Belə ki, ədalətin təmin edilməsi işi onu pozanların aşkar edilməsindən başlayır ki, bunu da polis həyata keçirir. Həmçinin dövlətin qorunub saxlanması üçün ilk növbədə daxili sabitliyin, nizam-intizamın və bütövlükdə ictimai asayişin qorunması zəruridir ki, bunu da polis orqanları həyata keçirir. Ona görə də polislə dövlətin vahidliyi onların lüğəti mənaları qədər eynilik təşkil edir. Ulu ödər Heydər Əliyevin bu sözləri polisin dövlətimiz üçün əhəmiyyətini bir daha təsdiq edir: “ Daxili İşlər orqanları Azərbaycan dövlətinin əsas sütunlarından, dayaqlarından biridir. Polis Azərbaycan dövlətinə, dövlətçiliyinə xidmət edir. Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinə xidmət edir. Hər bir Azərbaycan vətəndaşına xidmət edir.”
Bəs polis əməkdaşı kimdir? “Polis haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən, polis əməkdaşı polis orqanlarında müəyyən vəzifə tutan və Polis Haqqında Qanunla müəyyənləşdiriliş səlahiyyətləri həyata keçirən dövlət qulluqçusudur. Bu, polis əməkdaşına verilən elmi-hüquqi tərifdir. Faktiki olaraq polis əməkdaşının kim olduğunu qiymətləndirmək üçün onun gündəlik xidməti fəaliyyətinə və şəxsi həyatına kiçik bir ekskursiya etmək yetər. Ən əvvəl hər bir polis əməkdaşı xidməti fəaliyyətə başlamazdan öncə dövlətə və xalqa sədaqət andı içmiş şəxsdir. And içərkən qanunla müəyyən edilmiş vəzifələrin həyata keçirilməsi zamanı lazım gələrsə həyatını belə əsirgəməmək bəyan olunur. Bu hal vətənə xidmət yolunun müqəddəs bir başlanğıcıdır. İctimai asyişi mühafizə edərkən və hüquq pozuntularının qarşısını alarkən polis əməkdaşları hər gün risk altında fəaliyyət göstərirlər. Lakin hər hansı təhlükəyə baxmayaraq, daxili işlər orqanlarının əməkdaşları Vətənə sədaqət andına layiq xidmət edir.
Polis əməkdaşının qayğıları ən çox xidməti işlə bağlıdır, ailə-məişət qayğıları ikinci plandadır. Əməkdaşları daha çox cinayətin açılmaması, cinayət törədərək təhqiqatdan, istintaqdan, məhkəmədən yayınan şəxslərin, itkin düşənlərin yerinin müəyyən olunması və digər hallar daha çox qayğılandırır, narahat edir.
Polislərimiz çinayətlərin açılmasına, digər xidməti uğurlara daha çox sevinirlər. Bunun üçün o, yuxusuz gecələr, narahat günlər keçirir, bəzən yeməyini də yarımçıq qoyub iş dalınca getməli olur. Gecə yarısı evə qayıtdıqda övladlarını yatmış görüb, onların çöhrəsinə baxmaqla kifayətlənəcək, səhər sübhdən evdən getdikdə onlar yenə yatmış olacaqlar, qəlbində özü ilə hardasa pərişanlıq aparacaq. Ancaq eybi yox, axı onu qarşıda müqəddəs bir vəzifə - xalqın keşiyində durmaq məsuliyyəti gözləyir. O bu vəzifəni xalqına sədaqətlə xidmət üçün yerinə yetirəcək.
Mehman NOVRUZOV Sumqayıt ŞPİ-nin QŞVŞ-nin rəisi, polis polkovnik-leytenantı
