Şaiq Muradov: “Valideynlər, müəllimlər, məktəb psixoloqları bu oyunların təhlükəsi ilə bağlı uşaqlarla maarifləndirici söhbətlər aparmalıdırlar” “Uşaqlar bilməlidirlər ki, bu, sadəcə, bir oyundur və ona inanmaq lazım deyil”
İnternet üzərindən gələn təhlükələrin çeşidi günü-gündən artır, miqyası genişlənir. Bu da internet istifadəçiləri olan övladlarımız üçün, sözün əsl mənasında, böyük təhlükəyə çevrilir. Yalnız Azərbaycanda deyil, bütün dünyada təhlükəli internet oyunları qarşısıalınmaz bəlaya çevrilib. Məlum olduğu kimi, indiyə qədər xarici virtual oyun proqramçıları tərəfindən müxtəlif təhlükəli oyunlar hazırlanaraq istifadəyə verilib. Uşaqlar valideyn nəzarətindən kənar olan kimi həmin oyunlara qoşulur və oyunlar da onların psixikasına ciddi zərər vurur.
Bildiyimiz kimi, son aylara qədər dünyada ən təhlükəli oyunlardan sayılan “Mavi balina” kabusu uşaqlara mənfi təsir göstərirdi. Hətta bu oyunları oynayıb psixoloji zədə alan, intihara əl atan uşaqlar da az olmayıb. İndi isə yeni bir qorxulu oyun gündəmə gəlib. “Mariam” adlı oyun əsasən qız uşaqları üçün nəzərdə tutulub. Məlumatlara görə, bu təhlükəli oyun qorxunc səs effektləri, ruhlarla bağlı suallarla və gecə 3-də zəng kimi qəribə tapşırıqları ilə diqqət çəkir. Bəzi ölkələrdə qadağan edilsə də, hazırda bu təhlükəli oyun Azərbaycanda məktəblilər arasında sürətlə yayılır.
Oyunda “ətrafımızda bir ruh var, yatağın altına bax, açarı götürüb qapını aç, sonra evdən çıx meşəyə gedək” - tipli çağırışlar uşaqları narahat edir.
Mətbuatın yazdığına görə, bu qəribə və tükürpədici tapşırıqlar hər hansı qorxu filmindən deyil, son zamanlar məktəblilər arasında geniş yayılan “Mariam” adlı oyundandır. Apardığımız araşdırma göstərdi ki, oyun ölkəmizdə məktəblilər arasında da geniş yayılmaqdadır.
Araşdırmalara görə, Səudiyyə Ərəbistanından olan bir gənc tərəfindən hazırlanan “Mariam” oyununun saçdığı təhlükə “Mavi balina” oyunundan da təhlükəlidir. Oyunda “Mariam” adlı 9 yaşındakı qız yolda itdiyini qeyd edərək, evə dönmək üçün oyunçudan yardım istəyir. Oyun başlamadan öncə oyunçunun ev adresi və yaxın çevrəsi haqqında məlumatlar tələb edilir. Daha sonra “Facebook” və “VhatsApp” bilgilərini paylaşmaq tələb olunur.
Psioxoloqlar Xəzərxəbər.az-a bildiriblər ki, şiddət, ölüm qorxusu və öldürməyə təşviq edən belə təhlükəli oyunlar uşaqların emosional və sosial inkişafına mənfi təsir göstərir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, valideynlər övladlarını həyatı təhdid edən bu tip oyunlardan uzaq tutmalıdırlar. Qeyd edək ki, sözügedən oyun Türkiyədə 12 yaşlı yeniyetmənin intiharına səbəb olub.
Məsələ ilə bağlı Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin Elekton Təhlükəsizlik Xidmətindən mətbuata bildirilib ki, hazırda bu məsələ araşdırılır, araşdırmanın nəticələrinə uyğun olaraq müvafiq tədbir görüləcək və bununla bağlı ictimaiyyət məlumatlandırılacaq.
İKT üzrə mütəxəssis Şaiq Muradov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bu oyunun həqiqətən də təhlükəli olduğunu vurğuladı. Onun sözlərinə görə, valideynlər, müəllimlər və məktəb psixoloqları bu təhlükəli oyunla bağlı uşaqları maarifləndirməlidirlər. O hesab edir ki, uşaqlarımızın “Mariam”ın toruna düşməməsi üçün onlara ciddi nəzarət etməliyik. Bu oyunun uşaqların psixikasına mənfi təsir etdiyini deyən Ş.Muradov hesab edir ki, belə qorxulu oyunların qarşısını almaq mümkünsüzdür: “Ümumiyyətlə, istər belə təhlükəli oyunlar, istərsə də digər oyunlarla bağlı uşaqlara ciddi nəzarət etmək lazımdır. Uşaqların istifadə etdiyi cihazlara nəzarət olunmalıdır ki, onlar bu oyunlara daxil olmasınlar. Əslində, uşaqları bu oyunlardan texnoloji həll olaraq qorumaq yolu yoxdur. Bu sahədə maarifçilik işi aparılmalıdır. Yəni valideyn evdə uşağın istifadə etdiyi cihaza nəzarət edə bilər, ancaq uşaq evdən çölə çıxdıqda dostunun, sinif yoldaşının cihazından istifadə edə bilər, yaxud internet klublarda o oyunu oynaya bilər. Bildiyim qədər, bu oyunu oynayanlar kiçik yaşlı uşaqlar yox, artıq məktəbə gedən, oxuyub yazmağı bacaran uşaqlardır. Uşaqları bu oyundan yayındırmaq üçün onların psixoloji cəhətdən maariflənməsinə ehtiyac var. Valideynlər, müəllimlər, məktəb psixoloqları bu oyunların təhlükəsi ilə bağlı uşaqlarla maarifləndirici söhbətlər aparmalıdırlar. Uşaqlara təlqin etmək lazımdır ki, o oyunlara inanmasınlar. O oyunlar əvvəlcə uşaqlar barədə bütün məlumatları istəyir və məlumatları cəmləyəndən sonra isə oyunçuların əleyhinə istifadə edir. Yəni onlar uşaqlara qarşı “Siz dediklərimizi etməsəniz, yaxınlarınızı məhv edərik” kimi təhdidlər edirlər. Uşaqlar da şübhəsiz ki, bundan qorxur və depressiyaya düşürlər. Onlar bu halla qarşılaşanda valideynlərinə, müəllimlərinə məlumat verməlidirlər. Uşaqlar bilməlidirlər ki, bu, sadəcə, bir oyundur və ona inanmaq lazım deyil. Yenə də deyirəm, bu sahədə maarifçiliyə böyük ehtiyac var”.
İradə SARIYEVA
