Müharibə hər bir xalq üçün öz mövcudiyyətini, yaşadığı ərazini qoruya bilmək və düşmənin təcavüzünü dəf etmək sınağı ilə üz-üzə qalması deməkdir. Bu sınağın əsas ağırlığı Vətənin müdafiəçisi olan hərbi qulluqçuların üzərinə düşür. Qarabağ müharibəsində Vətən torpağını müqəddəs səcdəgahı bilib, qeyrətlə, cəsarətlə, ölüm xofu qarşısında büdrəmədən düşmənlə vuruşan Daxili İşlər Nazirliyi Daxili Qoşunlarının yüzlərlə hərbi qulluqçusu şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Onlardan biri - igid hərbi qulluqçu gizir Maşıyev Nemət Mütəllim oğlunun döyüş yolu hərbi hünər və ləyaqət nümunəsidir.
N.Maşıyev 26 sentyabr 1972-ci ildə Vətənimizin dilbər guşəsi olan Lerik rayonunun Şinəband kəndində dünyaya göz açıb. Mütəllim Maşıyev və Balabəyim Musayevanın qurduğu xoşbəxt ailədə 8 oğul və 1 qız övladı doğulub. Bu övladlar öz halal zəhməti, xeyirxahlığı ilə el-oba arasında hörmət qazanmış valideynlərindən əxz etdikləri müsbət keyfiyyətlərlə vətənpərvər ruhda böyüyərək formalaşıblar. Ailədə hər bir övladın öz xarakteri olduğu kimi, Nemət də özünəməxsus fərdi cəhətləri ilə fərqlənib. O, yeniyetməlik çağlarından cəsarətli və qətiyyətli olub. İdmana maraq göstərib, fiziki hazırlığına ciddi diqqət yetirib, həmişə öz gücünə güvənib. Yoldaşlıq etməyi bacaran və yoldaşlarına dəyər verən gənc kimi tanınıb.
Nemət 8 il Bakının Mərdəkan qəsəbəsindəki 3 saylı internat məktəbində, 2 il isə Lerik rayonunun Nuravud kəndindəki orta məktəbdə təhsil alıb. Müəllim peşəsinə rəğbətlə yanaşan Nemət təəssüf ki, ali təhsil almaq arzusuna qovuşa bilməyib.
Onu da qeyd etməyi vacib bilirəm ki, Nemətin babası, atasının əmisi, anasının əmiləri II Dünya Müharibəsində faşistlərə qarşı vuruşublar, onlar ön cəbhədən geri qayıtmayıblar. Ailədə o müharibədən geri dönməyənlər həmişə ehtiramla anılıb. Bu amil də Nemətin mənəvi tərbiyəsinə təsirsiz qalmayıb.
1990-cı ilin oktyabr ayında N.Maşıyev Lerik Rayon Hərbi Komissarlığı (hazırda Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Lerik Rayon Şöbəsi) tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. SSRİ Silahlı Qüvvələrinin Ukrayna Respublikasının tərkibindəki Krımın Aluşta şəhərində yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində hərbi xidmətə başlayıb. Bu hərbi hissədən Simferopoldakı çavuşlar məktəbinə göndərilib. Oranı bitirdikdən sonra ona “mladşiy serjant” (kiçik çavuş) hərbi rütbəsi verilib. O, Ukraynada hərbi xidmətinin sonunadək “serjant” (çavuş) hərbi rütbəsinədək yüksəlib. Hərbi inşaat təyinatlı həmin hərbi hissədə fərdi keyfiyyətləri nəzərə alınaraq, Nemətə bölüyün starşinası (bölüyün başçavuşu) vəzifəsini icra etmək də həvalə olunub. Bu vəzifənin öhdəsindən bacarıqla gəlib.
Ermənistanın respublikamıza hərbi təcavüzü nəticəsində başlayan Qarabağ müharibəsi 1990-cı illərin əvvəllərində daha da qaynar mərhələyə qədəm qoymuşdu. Həmvətənlərimizin doğma yurdlarından didərgin salınması, yaşayış məntəqələrimizin işğala məruz qalması gerçəkliyində Nemət xalqımızın fədakar oğlu kimi respublikamızdan uzaqda rahat qala bilməzdi. 1992-ci ilin fevral ayının 26-da baş vermiş Xocalı soyqırımı onu da dərindən sarsıtmışdı. Beləliklə, 1992-ci ilin mart ayında birdəfəlik Azərbaycana qayıtmağı, torpaqlarımızın müdafiəsində iştirak etməyi qəti qərarlaşdırıb. Həmin ay respublikamıza qayıtmış Nemət burada vəziyyətin nə qədər gərgin olduğunun, hərbi kadrlara ehtiyac yarandığının şahidi olur. O, hərbi xidmətə çağırılması üçün hərbi komissarlığa yazılı müraciət edir. Bir müddət gözləməli olur. Çünki o vaxt respublikada qarışıqlıq idi, hərbi qurumlar yeni formalaşırdı. Ailəsinin və döyüşçü yoldaşlarının verdikləri məlumata görə, 1992-ci ilin may ayında Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının sıralarına qəbul olunub. Bakının Biləcəri qəsəbəsində yerləşən “N” saylı hərbi hissənin tərkibində hərbi xidmətini davam etdirməsi onun həyatında yeni bir səhifə açdı. Belə ki, Nemət öz respublikamızda, üçrəngli bayrağımız altında, müstəqil dövlətimizə sadiq olacağına and içərək hərbi xidmət keçməsinə böyük qürur hissi ilə yanaşırdı.
“N” saylı hərbi hissənin tərkibində Zəngilan rayonu ərazisində erməni işğalçılarına qarşı döyüşlərə atılan Nemət ön cəbhəyə qədəm basdığı ilk gündən çətin sınaqlara mənən hazır idi. Bu, onun möhkəm iradəsindən, şəxsi ləyaqət hissindən irəli gəlirdi. Nemət Zəngilanın müdafiəsi uğrunda döyüşlərdə şücaət nümunələri göstərib. Onun döyüş yolu Zəngilanın Günqışlaq, Ağkənd, Seyidlər, Dərəli, Canbar, Nəcəflər, Bürünlü, Qazançı, Şayıflı, Qaragöl və digər kəndlərindən, habelə bir sıra yüksəkliklərdən (Ayı daşı, Nəbi daşı, Şişqaya) keçib. Həmin döyüşlərdə o, igidlik göstərərək ön cəbhənin təmas xəttində düşmənin onlarla hərbçisini, müdafiə postları və atəş nöqtələrini məhv edib. Döyüşçü yoldaşlarını döyüşlərin gedişində çətin vəziyyətlərdən çıxarmağı da bacarıb.
Nemətlə birgə döyüş yolu keçmiş Daxili Qoşunların veteranı, ehtiyatda olan zabit Əhməd Novruzov mənimlə söhbətində onu ehtiramla xatırladı: “Daxili Qoşunların Zəngilanda erməni işğalçılarına qarşı vuruşmuş hərbi qulluqçularının hər biri, sözün əsl mənasında, cəngavər idi. O vaxt Zəngilanda yerləşmiş hərbi hissəmizin şəxsi heyəti düşmənə sarsıdıcı zərbələr vurub.
N.Maşıyev çətin döyüş sınaqlarından keçmiş, ölümdən qorxmayan, öz cəsurluğu ilə döyüşçü yoldaşlarına örnək olan, onlara gərgin anlarda ürək-dirək verən, qeyrətli bir hərbi qulluqçu idi. Hərbi hissənin şəxsi heyətindən döyüşlərə cəlb olunan müvafiq qruplardan birinə N.Maşıyev rəhbərlik edib. O, həmişə qətiyyətlə vuruşub, əraziyə yaxşı bələd olması, ağır vəziyyətdə belə özünü itirməməsi, döyüş ruhu sayəsində qarşıya qoyulmuş məqsədi reallaşdırmağı bacarıb. Nemət həmişə döyüşçü yoldaşlarını qorumağı, mümkün olduğu dərəcədə şəxsi heyət arasında itkiyə yol verilməməsini düşünüb. Təbii ki, müharibə itkisiz olmur və Nemət döyüşçü yoldaşlarının həlak olmasından çox sarsılırdı. O, fədakar hərbi qulluqçu kimi son nəfəsinədək vuruşdu və biz onu həmişə belə xatırlayacağıq”.
1993-cü ilin yanvar ayından Daxili Qoşunların Zəngilan rayonunda ayrıca hərbi hissəsi (1993-cü ilin oktyabr ayında Zəngilan rayonunun işğalından sonra fəaliyyəti dayandırılıb, şəxsi heyəti digər hərbi hissələrin tərkibində hərbi xidmətini davam etdirib) formalaşdırılıb. Biləcəridəki “N” saylı hərbi hissənin buraya göndərilərək döyüşlərdə iştirak edən şəxsi heyəti yeni hərbi hissənin tərkibinə daxil olub. Fədakar zabit Əkbər Hüsüyevin o vaxt komandir olduğu bu hərbi hissə qarşıya qoyulan döyüş tapşırıqlarını mətinliklə yerinə yetirib.
Daxili Qoşunlar Komandanının 1993-cü il 1 mart tarixli, 171 nömrəli əmri ilə N.Maşıyevə “gizir” hərbi rütbəsi verilib. O, “N” saylı hərbi hissədə məsul vəzifəni yerinə yetirməklə yanaşı, həmişə döyüş tapşırıqlarının yerinə yetirilməsinə can atıb.
Daxili Qoşunların veteranı, ehtiyatda olan gizir Seymur Qurbanov döyüşçü yoldaşı olmuş N.Maşıyev haqqında xatirələrində maraqlı məqamlara toxunub: “Zəngilan xatirimdə dərin iz buraxıb. Bu gün qismətimə yazılmış xoşbəxt bir ailəmin təməli də məhz bu müqəddəs Vətən torpağında qoyulub.
Bir əhvalatı qeyd etmək istəyirəm. Qoy indiki gənclər əsl dostluğun necə olduğunu bilsinlər. Döyüşçü yoldaşım N.Maşıyev o vaxt mənimlə birgə Biləsuvara gəlib, burada mənə sevdiyim qızı qaçırtmaqda kömək etdikdən və Zəngilana yola saldıqdan sonra doğma rayonu Lerikə gedəcəkdi. Zəngilanda olanda işlərimizi belə planlaşdırmışdıq. Lakin qızı qaçırtdıqdan sonra mənim üçün yolda hər hansı bir problem yarana biləcəyindən ehtiyat edib, Lerikə getməkdən imtina etdi və “... Seymur, qoy gedək Zəngilana, sənin məsələni problemsiz həll edək, mən sonra, başqa bir zamanda Lerikə gedərəm...” - dedi. Mən razılaşmayıb, nə qədər çalışdımsa da, onu inadından döndərə bilmədim. Biz birlikdə Zəngilana gəldik. Lakin təəssüflər olsun ki, Lerikə qayıtmaq Nemətə qismət olmadı... Mənim toy mərasimimdən bir müddət sonra lənətə gəlmiş ermənilərin Qaragöl kəndinə hücumu zamanı Nemət qəhrəmancasına şəhid oldu. Nemət əsl dost idi”.
İgid hərbi qulluqçunun xatirəsini qəlblərində yaşadan digər döyüşçü yoldaşları: ehtiyatda olan baş gizir Elçin Cəfərov və ehtiyatda olan gizir Sərvər Cəfərov da onun vətənsevərliyini, döyüşkənliyini, hərbçi dəyanətini xüsusi vurğuladılar. Belə oğulların döyüş yolunun bugünkü gənclərə dəyərli nümunə olduğunu qeyd etdilər.
Nemətin son döyüşü 15 may 1993-cü ildə Zəngilanın Qaragöl kəndi ərazisində olub. Həmin gün erməni işğalçıları tərəfindən hərbi hissənin şəxsi heyəti, avtomobil texnikası, yerləşdiyi şəhərcik artilleriya və zirehli texnikalardan şiddətli atəşə məruz qalıb. Hərbi hissəyə məxsus yanacaq daşıyan avtomobilin alışıb yandığını görən Nemət bir neçə hərbi qulluqçu ilə cəld onu söndürməyə atılıb. Həmin avtomobilin dayandığı yerin yaxınlığında silah anbarı yerləşirdi. O, yanğını söndürməklə böyük təhlükənin qarşısını alıb, lakin əraziyə aramsız atılan mərmilərdən birinin qəlpələrinə tuş gələrək bədəninin müxtəlif nahiyələrindən ağır yaralanıb və yerindəcə həlak olub. Həmin anda daha bir döyüşçümüz şəhid olub, hərbi hissə komandiri Ə.Hüsüyev isə yaralanıb.
21 may 1993-cü ildə tərtib edilmiş IV-JQ 365194 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamədə də gizir N.Maşıyevin 15.05.1993-cü il tarixdə Zəngilan rayonunun Qaragöl kəndi ərazisində tank mərmisinin partlayışından bədənin çoxsaylı qəlpə yaraları, aşağı ətrafların magistral qan damarlarının zədələnməsi, vətərlərin qırılması nəticəsində həlak olduğu barədə qeydlər öz əksini tapıb.
Gizir N.Maşıyev doğma yurdu Şinəband kəndində dəfn olunub. Kənd orta məktəbinə şəhidin adı verilib. Dövlətimiz tərəfindən şəhidin ailəsinə müavinət təyin edilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 mart 2008-ci il tarixli, 2727 nömrəli Sərəncamı ilə gizir N.Maşıyev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda gedən döyüşlərdə göstərdiyi şücaət və igidliyə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissənin qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə ölümündən sonra “İgidliyə görə” medalı ilə təltif olunub.
Bu medal Daxili Qoşunların Baş İdarəsində keçirilən mərasimdə şəhidin qardaşı Əhməd Maşıyevə təqdim edilib. Ə.Maşıyev veterandır, Əfqanıstan müharibəsinin iştirakçısıdır.
Şəhid hərbi qulluqçumuz haqqında bu günədək ayrı-ayrı kitab (A.Kərimli, “Zəngilan şəhidləri”, 1994-cü il, İ.Şükürlü, “Ölsəm inanma”, 1996-cı il) və qəzetlərdə (“Cümhuriyyət” qəzeti, №24, 11.06.1993-cü il, “Lerik” qəzeti, №26, 17.07.1993-cü il, “Səhər” qəzeti, №60, 26.05.1994-cü il və s.) məqalələr dərc edilib.
Nemətin atası Mütəllim Maşıyev ömrünün son gününədək həm onun, həm də Bakı Metrosunda 1995-ci ildə baş vermiş faciəvi hadisə zamanı həlak olmuş oğlu Mahirin itkisinin ağrı-acısı ilə yaşayıb.
Nemət ailə üzvlərinin, döyüşçü yoldaşlarının, bütün onu tanıyanların xatirəsində yaşayacaq və ehtiramla anılacaq. İgid oğullar heç vaxt unudulmur.
Allah rəhmət eləsin!
Yalçın QAYA
