Fatimə Hacıbəyli: “Nikahdankənar dünyaya gələn körpələr gələcək həyatlarında böyük zədələr yaşayırlar”
Əvvəllər nikahdankənar doğulan uşaqlar və onların anaları cəmiyyət arasında birmənalı qarşılanmırdı. İctimai qınaq elə anaları yaşayış yerini dəyişməyə belə məcbur edirdi. Bu gün isə nikahdankənar uşaq dünyaya gətirmək cəmiyyət tərəfindən normal qarşılanmasa da, artıq əvvəlki kimi reaksiya göstərilmir. Belə halların sayı da artıb.
Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, bütün dünyada olduğu kimi, elə Azərbaycanda da nikahdankənar dünyaya gələn uşaqların sayı artıb. Məlumat üçün bildirək ki, il ərzində Fransada doğulan körpələrin 59,7%-i qeyri-rəsmi nikahda olan qadınlar tərəfindən dünyaya gətirilib. Bu göstərici Bolqarıstanda 58,6%, İsveçdə 54,9%, Hollandiyada 50,4%, Böyük Britaniyada 47,9%, İspaniyada 45,9%, Almaniyada 35,5%, İtaliyada 28% olub. Qeyri-rəsmi nikahdan doğulan uşaqların sayı ən az Yunanıstanda qeydə alınır. Bu ölkədə il ərzində doğulan körpələrin 9,4%-i qeyri-rəsmi nikahda olan qadınlar tərəfindən dünyaya gətirilib.
Təəssüf ki, Azərbaycanda da qeyri-rəsmi nikahda olan qadınlar tərəfindən dünyaya gətirilən körpələrin sayı sürətlə artmaqdadır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, Azərbaycanın müstəqillik əldə etdiyi 1991-ci ildə qeyri-rəsmi nikahdan doğulan körpələrin sayı 7,1 min olub və bu, ölkədə il ərzində doğulan cəmi körpələrin 3,7%-nə bərabər olub. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədr müavini Sədaqət Qəhrəmanova “Azərbaycanda ailə modeli: müasirlik və dəyərlər” mövzusunda keçirilən konfransda çıxışı zamanı deyib ki, hər il Azərbaycanda nikahdankənar 2 minə yaxın uşaq doğulur: “10 il əvvəl bu rəqəmin sayı 3000-4000 idisə, bu gün rəqəm aşağı düşüb: “Bu, görülən tədbirlərin nəticəsində mümkün olub. Amma bu problem hələ də qarşımızda duran əsas məsələdir. Azərbaycanda ailə institutu olsa da, onu təkmilləşdirmək lazımdır. Bizim ailə institutu təcrübəsini öyrənmək istəyən ölkələr də var. Bizim milli mənsubiyyətimiz, milli dəyərlərimiz ailədir. Ona görə də biz hansı yol gedəcəyimizə diqqət yetirməliyik. Azərbaycanda ailə institutunu təkmilləşdirmək üçün mükəmməl hüququ bazamız var. Amma buna baxmayaraq, bu gün biz problemlərlə üzləşirik. Bu problemlər qeyri-rəsmi nikahlar, ailədə olan məişət zorakılıqları və s-dir”.
Qeyd etdiyimiz kimi, son zamanlar nikahdankənar dünyaya gələn uşaqların sayı artmaqda davam edir. Bunun qarşısını necə almağın yollarını öyrənmək məqsədilə “Vəfa” İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyliyə müraciət etdik. O bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, nikahdankənar dünyaya gələn uşaqların sayının artması acınacaqlıdır: “Təəssüf ki, bu hal getdikcə artır. Artıq Azərbaycan ailəsi müasirləşmək istəyir. Ancaq onlar unudurlar ki, Azərbaycan cəmiyyəti buna hazır deyil. Çünki bizim mentalitetimizdə rəsmi nikah olmadan münasibətin olması və üstəlik, uşağın dünyaya gətirilməsi xoş qarşılanmır. Təəssüf ki, bəzi gənclər bu addımı atırlar. Qadın rəsmi nikahda olmaya-olmaya dünyaya uşaq gətirir. Əksər hallarda ata körpəsindən imtina edir və qadını hədələyir ki, sən mənim atalığımı heç vaxt sübut edə bilməyəcəksən. Belə olan halda, qadın çarəsiz vəziyyətdə qalır. Təəssüf ki, qadınlarımız çox vaxt qanunları bilmədikləri üçün, bu addımı atmağa cürət etmirlər. Uzun müddət uşaqlar sənədsiz qalır, çətinliklə üzləşirlər”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, vətəndaş nikahına daha çox birinci nikahı uğursuz olan şəxslər meylli olur. Çünki onlar üçün ikinci dəfə normal şəkildə ailə həyatı qurmaq bir az çətin olur. Həm də insanlar düşünürlər ki, qeyri-rəsmi nikahda yaşasalar, daha sərbəst olarlar: “Ancaq bu, səhv fikirdir. Çünki qeyri-rəsmi nikah münasibətlərində olan məsuliyyəti itirir. Kişi istənilən an ayrıla bilir. Nikahdankənar dünyaya gələn körpələr isə gələcək həyatlarında böyük zədələr yaşayırlar. Onlara cəmiyyət arasında yaxşı baxmırlar, onlar cəmiyyətdən təcrid olunurlar”.
F.Hacıbəylinin fikrincə, qeyri-rəsmi nikahların qarşısının alınması üçün təbliğat kampaniyası aparılmalıdır: “Təbliğat işi əsasən yazılı medianın və televiziya kanallarının üzərinə düşməlidir. Təəssüf ki, bu gün kanalların əksəriyyəti bəzi müğənnilərin qeyri-rəsmi münasibətdə yaşadığı şəxslərdən bəh-bəhlə uşaq dünyaya gətirməsini təbliğ edir. Gənc nəsil o şəxslərə baxıb onlar kimi həyat sürmək istəyir. Ümumiyyətlə, kanallarda bu tip verilişlər və ya məlumatların verilməsi dayandırılmalıdır. Əksinə, bunun uşağın sosial-psixoloji həyatına mənfi təsiri haqqında məlumat verməlidirlər. Yoxsa, filan müğənninin nikahdankənar uşaq dünyaya gətirməsini göstərməməlidirlər. Telekanallarda ailə dəyərləri haqqında maarifləndirmə xarakterli verilişlər yayımlanarsa, bu, gənclərin düşüncəsinə də təsir göstərər”.
Günel CƏLİLOVA
