Tahir Əmiraslanov: “İstehlakçılar qida seçimində diqqətli olmalıdırlar ki, belə mənfi hallarla rastlaşıb, sağlamlıqlarına zərər vurmasınlar” Eyyub Hüseynov: “...arzuolunmaz qida olması haqqında məlumatlara malikik”
Sağlam qidalanma insanın gümrah olmasını, sağlamlığını şərtləndirən amillərdən biridir. İnsan nə qədər təbii qidalardan istifadə etsə, bir o qədər sağlam və uzunömürlü olar. Təəssüf ki, həmişə təbiətin bizə bəxş etdiyi qidalardan istifadə edə bilmirik. Bunun müxtəlif səbəbləri var.
Son illər qida rasionumuza daxil olan müxtəlif qida əlavələri, qablaşdırılmış bulyonlar və s. demə ki, sağlamlığımıza əməlli-başlı zərər vurur. Çoxlarımız yerli supermarketlərdə satılan bəzi sup əlavələri, qatqılar və bulyonları alıb istifadə edirik. Gizlin deyil ki, bu əlavələr xörəklərimizə dad-tam qatır. Çoxlarımız onların yaratdığı dada həvəs göstərib o bulyonları alıb istifadə edirik. Mütəxəssislər bildirirlər ki, sağlam həyat tərzi keçirmək istəyiriksə, bəzi qatqı və bulyonlardan uzaq olmalıyıq.
Onlar qeyd edirlər ki, ətsiz yeməklər və ya şorbaların içinə mağazalarda satılan hazır ət bulyonları alıb qatmaq olmaz. Mütəxəssislərin fikrincə, bunun xeyrindən çox, ziyanı var.
Kulinarlar bildirirlər ki, bu bulyonlar yeməklərimizə ətir və dad qatsa da, sağlamlıq baxımından zərərsiz deyil. O da vurğulanır ki, ət bulyonlarının səbəb olduğu xəstəliklər arasında parkinson, epilepsiya, köklük və alzheimer kimi ciddi sağlamlıq problemləri var. Ət və toyuq bulyonlarının bu qədər çox zərərli olmasının səbəbi isə tərkibində yer alan mono sodium qluatamat (MSG) maddəsidir.
MSG haqqında fikir bildirən mütəxəssislər bildirirlər ki, bu, ləzzətartırıcı təsiri olan bir məhsuldur və Çin duzu olaraq tanınan həmin məhsul çox istifadə edildiyi təqdirdə sinir hüceyrələrinə zərər verir, qara ciyəri zədələyir.
Qeyd edilənə görə, MSG, həmçinin, bir sıra xəstəliklərin yaranmasına gətirib çıxarır. Belə ki, mütəxəssislərə görə, MSG sinir hüceyrələrinə zərər verir, yağ yığıntısı ilə birlikdə köklük, qara ciyər zədəsi, diabet, insulin artımı kimi fəsadlar yaradır, epilepsiya (sara) xəstəliyinə səbəb olur.
Bu məhsuldan hamilələrin istifadə etməsinin də zərərli olduğunu deyən mütəxəssilər bildirirlər ki, tərkibində MSG olan məhsullar arasında çips, ət bulyonları, dondurma, hazır şorba və rəngli yoqurtlar yer alır. Bu məhsulların xüsusilə hamiləlik dövründə istifadəsi çox təhlükəlidir. Hamiləlkdə bu məhsuldan istifadənin ən böyük zərəri plasentanı keçərək, birbaşa uşağa zərər verməsidir.
Tərəvəz, mal və toyuq əti bulyonları əsasən zərərli qidalar sırasında yer tutur. Ancaq buna baxmayaraq, biz ondan istifadə edirik.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu məhsul həm də uşaqlar üçün zərərlidir. Onlar hesab edirlər ki, uşaqların xörəklərində bu cür bulyonlardan istifadə etmək olmaz.
Milli Kulinariya Mərkəzinin rəhbəri Tahir Əmiraslanov mövzu ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, insanların təbii qidalardan istifadə etməsinin tərəfdarıdır: “Mən uzun illərdir insanların zərərli qidalardan uzaq durması haqqında danışıram. Həmişə də deyirəm ki, insanlar təbii qidalardan istifadə etməlidirlər. İnsanlar süni qidalardan istifadə etməsinlər, o qidaların zərəri çox böyükdür. Ümumiyyətlə, insanlar mağazadan hansısa sup əlavəsi, qatqı, konservləşdirilmiş məhsul alarkən mütləq onların üzərinindəki göstəriciləri oxumalı, bilməlidirlər ki, aldıqları məhsulun içində nə kimi maddələr var. Bu mütləqdir. Demək olar ki, hamı oxuyub yazmağı bacarır. Burada günah istehsalçıda yox, istehlakçıdadır. İstehsalçı görür ki, onun istehsal etdi məhsula tələbat var, onu alırlar, o da onu istehsal edib satışa buraxır. İnsanlar özləri diqqətli olmalıdırlar. Hesab edirəm ki, istehlakçılar qida seçimində diqqətli olmalıdırlar ki, belə mənfi hallarla rastlaşıb, sağlamlıqlarına zərər vurmasınlar. Onlar bu cür süni qidalardan qaçmalı, təbii qidalara üstünlük verməlidirlər”.
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov da bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu sahədə rəhbərlik etdiyi qurum maarifləndirmə işi aparır. O hesab edir ki, istehlakçılar diqqətli olmalı və bu cür bulyonlardan, qatqılardan qidalanmada istifadə etməməlidirlər: “İstehlakçı hüquqlarını qoruyan beynəlxalq təşkilatın üzvüyük. Hər 3 ildən bir dünyanın müxtəlif ölkələrində dünya konqresi keçirilir. Azad İstehlakçılar Birliyi də daxil olmaqla, 120 ölkə bu qurumun üzvüdür. Biz müxtəlif bulyonların və bu qəbildən olan digər qidaların arzuolunmaz qida olması haqqında məlumatlara malikik. Əlbəttə, konservləşdirilmiş, eləcə də bulyon kimi paketləşdirilmiş qidalar arzuolunmaz qidalardır. Lakin insanların buna tələbatı var və bu da o məhsulların təkrar bazara çıxmasına səbəb olur. Deyim ki, o cür zərərli məhsullar insanlara birdən-birə mənfi təsir göstərmir, onların vurduğu ziyan tədricən özünü göstərməyə başlayır. Bu məhsullar insan orqanizmində öz izlərini qoyur. Energetik içkilər, o cümlədən də tez hazırlanan yeməklər, çubuqlar, çipsilər insanlara zərər verir. Həmçinin də sup əlavələri də bu kateqoriyaya aiddir. Paketləşmiş supların da zərəri var”.
İradə SARIYEVA
