Nərgiz Allahverdiyeva: “İntellektual bir cəmiyyətə cadugəri “qüdrət sahibi” kimi təqdim etməyin özü anormallıqdır” Aydın Xan Əbilov: “Falçı və cadugərlərə qanun çərçivəsində xüsusi qadağalar tətbiq edilməlidir”
Cəmiyyət onu düşündürən, qayğılandıran məsələlərin ekranda işıqlandırılmasını istəyir. Ancaq çox zaman bunun əksini görür. Bəzi televiziyalar insanların qayğılarına fərqli yanaşır və elə hesab edirlər ki, təqdim etdikləri hər bir mövzu onların ürəyincədir.
Son vaxtlar bəzi televiziyalar cəmiyyətin, ictimaiyyətin marağına zidd olan proqramlar hazırlamaqda davam edir və o proqramlara müxtəlif insanları çıxarırlar. Məsələn, axır aylar verilişlərə ən çox dəvət edilənlər sırasında falçılar, cadugərlər üstünlük təşkil edir. Bu azmış kimi, efirlərdə cadugərlərlə ziyalılar arasında qarşıdurma yaradılır ki, veriliş daha baxımlı olsun.
Cadugərlərin, falçıların, cindarların efirlərdə meydan açması, keyfi istəyən sözü səsləndirməsi, hətta ziyalıları təhqir etməsi üçün münbit şərait yaradılıb.
Qeyd edək ki, illər əvvəl də bəzi televiziya kanallarında mövcud vəziyyət vardı və falçılar, cadugərlər, qara magiya ilə məşğul olanlar verilişlərin davamlı qonağı olurdular. Falçılığa, cadugərliyə “elm” donu geydirib onları “hikmət” sahibi kimi təqdim etməyin özü yaxşı hal deyil.
Bəzi efirlərə cadugərlərin yenidən ayaq açmasının neqativ hal olduğunu deyən ziyalıların fikrincə, bu qəbildən olan insanları geniş təbliğ etmək olmaz.
Televiziyalarda falçı və cadugərlərə geniş meydan verilməsinin əleyhinə olan ziyalılar qeyd edirlər ki, bu cür insanların cəmiyyətə söz deməsinə şərait yaradılmamalıdır. Bu gün falçılıqla, cadugərliklə məşğul olan şəxslərin özlərini cəmiyyətə tanıtmaq istədiyini deyən psixoloq Nərgiz Allahverdiyevanın sözlərinə görə, onlar tanınmaq yolu ilə özlərinə daha çox müştəri toplaya bilirlər. “Bir vaxtlar müxtəlif falçılar, ekstrasenslər, cadugərlər, qara magiya ilə məşğul olanlar, demək olar ki, hər gün efirlərə dəvət edilirdilər. Belə deyək, onlar bir verilişdən çıxıb o biri verilişə gedirdilər. Lakin sonradan onların çoxunun fırıldaqçı, yalançı, dələduz olduğu məlum oldu, hətta bəziləri haqqında cinayət işi də qaldırıldı, onlar həbs edildilər. Bu adamların külli miqdarda pul alıb aldatdığı insanlar onları ifşa etdilər. Bir müddət falçılar, cadugərlər, ekstrasenslər efirdə görünmədilər. Ancaq son vaxtlar onlar yenidən efirə ayaq açıblar. Bu da olduqca mənfi haldır. Bəzi televiziyalar efirə intellektli adamları, ziyalıları dəvət etmirlər ki, onların söhbəti xalq üçün maraqlı deyil, xalqın tələbatı cadugərlərədir və s. Bu cür yanlış rəy yaratmaq olmaz. Azərbaycan cəmiyyəti get-gedə daha da savadlanır, biliklərə yiyələnir, texnologiya yeniliklərini tətbiq etməyi bacarır. İntellektual bir cəmiyyətə cadugəri “qüdrət sahibi” kimi təqdim etməyin özü anormallıqdır. Bizim buna ehtiyacımız yoxdur. Cadugərlər danışanda açıq görürsən ki, onların böyük əksəriyyəti savadsız, biliksiz, eyni zamanda da psixi cəhətdən sağlam olmayan adamlardır. Savadı, biliyi, dünyagörüşü olan adam çıxıb efirdə tərbiyəsizlik edərmi? Sözsüz ki, etməz.
Çox təəssüf edirəm ki, bəzi televiziyalar cadugərlərə bu cür meydan verir. Sözsüz ki, indi proqramların çoxu ödənişlidir. Olsun. Ancaq bu o demək deyil ki, falçılar pulunu ödəyib efirə çıxmalı və cəmiyyətə mənfi enerji, neqativ fikirlər ötürməlidirlər. Efirə səviyyəli insanlar çıxarılmalıdır. Unutmayaq ki, televiziyalar cəmiyyəti başqa cəmiyyətlərdə, ölkələrdə tanıdan mühüm vasitədir. Televiziyalar mənəvi-əxlaqi məsələdə həssas olmalı olduqlarını unutmamalıdırlar” - deyə bildirən N.Allahverdiyeva qeyd etdi ki, bəzi falçılar efirdə özlərini Tanrının nümayəndəsi kimi aparmaq iddiasını göstərirlər.
Onun sözlərinə görə, cadugərlərdənsə efirlərə elm adamları dəvət edilsə, daha yaxşı olar. Ekspert onu da bildirdi ki, efirlər maarifçilik missiyasını layiqincə yerinə yetirməlidirlər, lakin onlar bunu etmək istəmirlər: “Bəzən deyirlər ki, filan falçını efirə çağırdım ki, onun saxtakarlığını ifşa edim. Sən onu ifşa etmirsən, əksinə, reklam edib daha çox adama tanıdırsan”.
N.Allahverdiyeva, həmçinin, onu da qeyd etdi ki, televiziya proqramlarının reytinqi heç bir real rəy sorğusu nəticəsində formalaşmadığı üçün, onlar cadugərləri efirə dəvət etməklə reytinq qazanmaq istəyirlər: “Cadugərə isə baxanlar çox azdır və onlar heç vaxt kütləvi tamaşaçı cəlb edə bilməzlər”.
Kulturoloq Aydın Xan Əbilov da bizimlə söhbətində bəzi TV-lərin cadugərləri, falçıları geniş reklam etməsindən narahat olduğunu dedi. Onun sözlərinə görə, bəzən ziyalılarla onların arasında qarşıdurmalar da yaradırlar. Hər bir intellektual adamın falçıları, cadugərləri ifşa etməli olduğunu deyən müsahibimiz bildirdi ki, o, mütəmadi olaraq onları ifşa edir: “Mən özüm də verilişlərdə cadugərlərlə, falçılarla rastlaşıram və dərhal da onları ifşa edirəm. Xalq bilməlidir ki, onlar fırıldaqçılardır və xalqın cibini soymaqla məşğuldurlar. Hesab edirəm ki, onlara inanmaq lazım deyil. Nə qədər ki, cəmiyyət elmə, təhsilə maraq göstərmir, bir o qədər belə fırıldaqçılar meydan sulayacaq. Bilirsiniz, bu məsələni taleyin ümidinə buraxmaq olmaz. Falçılarla, parapsixilogiya ilə məşğul olan adamların fəaliyyətinə nəzrət edilməlidir. Mənə belə gəlir ki, falçı və cadugərlərə qanun çərçivəsində xüsusi qadağalar tətbiq edilməlidir. Bu insanlar fırıldaqçıdırlar. Düzdür, onların bəziləri dələduzluq maddəsi ilə həbs ediliblər. Ancaq bununla belə, yenə də cəmiyyətdə o cür fırıldaqçılar fəaliyyət göstərirlər. Onların efirlərə dəvət edilməsinə də qadağalar olmalıdır ki, camaatı aldatmasınlar. Ziyalılar falçılara qarşı həmişə mübarizə aparmalıdırlar”.
İradə SARIYEVA
