AMEA-nın Mərkəzi Nəbatat Bağının laboratoriya müdiri Yusif Zeynalov xaricdən gətirilən meyvə ağaclarının və dekorativ bitkilərin zərərverici yaydığını deyir Şükufə Əliyeva: “Çox ehtimal ki, xəstəliklər və zərərvericilər bəzi özəl şirkətlərin gətirdikləri ağaclarda, kol bitkilərində müşahidə edilir” Orxan Məmmədov: “Bizim təsərrüfat xaricdən heç bir ağac, dekorativ bitki gətirmir”
Son illər respublikamızın hər yerində genişmiqyaslı yaşıllaşdırma işləri həyata keçirilir. Boş sahələrdə, park və yol kənarlarında əkilən ağacların bir qismi yerli olsa da, xeyli qismi müxtəlif xarici ölkələrdən gətirilir. Bu gün paytaxtda və bölgələrdə ağac tinglərinin, bitkilərin, eləcə də bu qəbildən olan digər məhsulların satışı mövcuddur. Bunun üçün xüsusi yerlər ayrılıb və orada yerli, eləcə də xaricdən gətirilən yaşıllaşdırma bitkiləri satılır.
Məlumatlara görə, son zamanlar kütləvi olaraq meyvə ağacları və dekorativ bitkilərin ölkəmizə gətirilməsi daha çox müşahidə edilir. Ekspertlər bildirirlər ki, xaricdən gətirilən meyvə ağacları və dekorativ bitkilərin heç də hamısı ekspertizadan keçirilmir. Bu da, sözsüz ki, bitki aləminə ciddi zərər verir. Ekspertlər onu da qeyd edirlər ki, son illər ölkəmizdə meyvə ağacları və dekorativ bitkilər arasında zərərvericilər çoxalıb.
AMEA-nın Mərkəzi Nəbatat Bağının laboratoriya müdiri Yusif Zeynalov mətbauta bildirib ki, bu daha çox ölkəyə xaricdən kütləvi şəkildə meyvə ağaclarının tinglərinin və bəzək kollarının gətirilməsi ilə əlaqədardır. Yusif Zeynalovun sözlərinə görə, meyvə ağacları tingləri və dekorativ kollar ölkəmizə gətirilərkən ciddi şəkildə yoxlanılmır. Bunun da nəticəsində belə problemlər yaşanır. Laboratoriya müdirinin qeyd etdiyinə görə, ölkəmizin torpaq-iqlim şəraitinə uyğun olaraq xaricdən meyvə tingləri və dekorativ bitkilərin gətirilməsi pis hal deyil, lakin fikir vermək lazımdır ki, o məhsullar sağlam olsun. “Azərbaycan sərhədlərini keçən bu bitkilərin hamısı ciddi yoxlanılmalıdır. Çünki hər bir ölkədə xəstəliklər, zərərvericilər ola bilər. Əgər bitkilərdə zərərverici və xəstəliklər varsa, bura gətiriləndən sonra o zərərvericilər Azərbaycanda sürətlə yayılır. Bu sahədə nəzarət var, ancaq çox da ciddi deyil. Xaricdən gətirilən bitkilərin 100-də 95-i Azərbaycanda rahatçılıqla çoxaldıla, yerli şəraitə uyğunlaşa bilər” - deyə Y.Zeynalov bildirib.
Qeyd edək ki, ölkəyə idxal edilən bitkiçilk və heyvandarlıq məhsullarına nəzarəti həyata keçirən Fitosanitar Nəzarəti Xidmətindən mövzu ilə əlaqdar mətbuata bildirilib ki, bu sahəyə ciddi nəzarət var və ölkəyə idxal edilən meyvə ağacları tingləri, dekorativ kollar bütün prosedurlardan keçərək yoxlanılır.
Xarici ölkələrdən respublikamıza gətirilən meyvə ağacları və dekorativ bitkilərin xeyli hissəsinin ekspertizadan keçirilməməsi həqiqətən də zərərli bir haldır.
Ekoloqların sözlərinə görə, ölkəyə gətirilən ağaclar, bəzək bitkiləri, toxumlar ciddi ekspertizadan keçirilməlidir. Onlar bildirirlər ki, bu gün Azərbaycanda xaricdən gətirilən bitkilərə qulluq etməyi bacaran çox az sayda mütəxəssis var.
Botanika alimlərinin bildirdiyinə görə isə bu məsələ ciddi nəzarət altında həyata keçirilməlidir. Qeyd olunur ki, xaricdən meyvə ağacları, dekorativ bitkilər gətirilərkən onu gətirən şirkətlər o bitkilərin tam sağlam, zərərvericilərsiz məhsullar olduğunu təsdiqləyən sənəd təqdim etməlidirlər.
Xaricdən ölkəmizə gətirilən ağac və bəzək bitkilərinin ekspertizadan keçməməsinin mənfi nəticələrinin olduğunu deyən ekoloq Şükufə Əliyevanın sözlərinə görə, ağac canlı olduğundan, onda olan xəstəlik digər ağaclara da keçə bilir: “Son vaxtlar respublikamızın hər bir yerində həyata keçirilən yaşıllaşdırma işləri təqdirəlayiqdir. Ərazilərdə yerli ağaclarla yanaşı, xarici ölkələrdən gətirilən ağaclar da, bəzək kolları da, dibçəklər də, digər bitkilər də əkilir. Düzdür, onlar ilk baxışdan gözəllikləri ilə göz oxşayır. Lakin çox zaman o bitkilərin xəstə olduqlarını bilmirik. Bitkilər, ağaclar canlı olduqları üçün, onlar gerçək xəstəlik daşıyıcıları ola bilirlər. Bir ağac xəstədirsə, onda zərərvericilər çoxdursa, bu, digər ağaclara da keçir. Deyirlər ki, axır zamanlar meyvə ağacları, bitkilər arasında zərərvericilər çoxalıb. Bu da, təbii ki, yerli şəraitə uyğun olmayan bitkilərin ekspertizadan keçirilmədən ölkəmizə gətirilməsi ilə bağlıdır. İnanmıram ki, dövlət qurumları belə bir iş etsinlər. Çox ehtimal ki, xəstəliklər və zərərvericilər bəzi özəl şirkətlərin gətirdikləri ağaclarda, kol bitkilərində müşahidə edilir. Ancaq, bütövlükdə, xaricdən ölkəyə gətirilən hər bir ağac, dekorativ bitki, dibçəklər, yaşıllaşdırma məhsulları ekspertizadan keçirilməlidir”.
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Yaşıllaşdırma Təsərrüfatı Birliyinin Bitkilərin Mühafizəsi Şöbəsinin rəisi Orxan Məmmədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, rəhbərlik etdiyi qurum xaricdən heç bir meyvə ağacı, dekorativ bitki almır: “Biz xaricdən heç bir ağac, dekorativ bitki gətirmirik. Bizim özümüzün sahələrimiz var və orada özümüz tinglər yetişdiririk. Bunlar da yerli ağaclar və bitkilərdir. Xaricdən gətirilən ağacları, bitkiləri Bakı mühitinə uyğunlaşdırmaq çətindir. Demək olar ki, xaricdən gətirilən ağacların təxminən 40 faizi quruyur. Biz öz sahələrimizdə ağacların toxumlarını əkirik, tingləri böyüdürük və sonra şəhərimizdə öz xidməti ərazilərimizdə əkirik. Bilmirəm, o bitkiləri xaricdən kimlər gətirir? Bu, özəl şirkətlər də ola bilər, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi də. Ancaq biz xarici məhsullardan istifadə etmirik, yerli məhsullardan istifadə edirik. Bəzən xarici birtkilər də əkirik, ancaq onların tinglərini xaricdən gətirmirik, toxumlarını burada inkişaf etdiririk”.
İradə SARIYEVA
