Tural İrfan: “Bir dinin mənsubu olan ruhanilər ayrıseçkilik edilərək ya axund, ya da imam adlandırılırdı”
Xəbər verildiyi kimi, Azərbaycan məscidlərində axund vəzifəsi ləğv edilir. Bu barədə qərar Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) Qazilər Şurasının keçirilən iclasında qəbul edilib.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Allahşükür Paşazadə Qazilər Şurasının toplantısında deyib ki, bunun müəyyən səbəbləri var. QMİ sədri bildirib ki, axund sözü dünyada, məsələn, Türkiyədə işlədilmir: “İstəyirik ki, bu “İslam Həmrəyliyi İli” çərçivəsində belə bir qərar qəbul edək ki, axund sözü yığışdırılsın, onun yerinə ancaq imam sözü işlədilsin".
Toplantıda QMİ sədrinin bu təklifi səsə qoyulub və axund sözü yığışdırılaraq onun yerinə məscidlərdə ancaq imam vəzifəsinin olması qəbul olunub.
Beləliklə, bundan sonra məscidlərdə axund vəzifəsi olmayacaq, yalnız imam vəzifəsi olacaq. Qərara əsasən, məscidlərdə vahid idarəçilik sisteminə keçilir və bütün məscidləri idarə edənlər imam statusu alacaqlar.
Azərbaycanda bəzi ilahiyyatçıların fikrincə, imam və xətiblərin də hər hansı bir dini mədrəsənin təhsilini almış olması daha yaxşıdır. Çünki Azərbaycan cəmiyyəti arasında belə bir fikir formalaşıb, yəni axund sıravi bir insan yanında təhsil almış şəxsdirsə, bu, ictimaiyyətdə insanlar arasında yaxşı qarşılanmır.
Bütün hallarda, məscidlərdə axund vəzifəsinin ləğv edilərək imamla əvəzlənməsi nəyi dəyişəcək?
Məsələyə münasibət bildirən ilahiyyatçı Tural İrfanın fikrincə, bu gecikmiş qərardır. Onun sözlərinə görə islam aləmində Peyğəmbər dönəmindən imam sözü işlənib: “Dünyada axund sözünün olmaması baxımından bu addım atılıb. İmam, yəni məsciddə ayinlərə rəhbərlik edən dini rəhbər. Hesab edirəm ki, bu lazımlı qərardır. Hətta xeyli gecikmiş qərardır. Axund təhrif olunmuş fars sözüdür, əslində, imamdan aşağı vəzifə daşıyıcılarına keçmiş zamanda xalq arasında verilmiş addır. Bakı İslam Universitetinim diplomlarında da ixtisas yerində axund - imam yazılırdı. Görünür bu qərar ora da aid ediləcək. Türkiyədə və digər müsəlman ölkələrində də bu belədir. Ancaq adətən bu terminlər dini rəhbərin məzhəb aidiyyətini bildirmək üçün də işlənirdi. Axund cəfəri-şiə məzhəbli ruhanilərə, imam isə əhli sünnə ruhanilərinə verilən ad idi. İslamda məzhəbçilik deyə bir şey olmadığı üçün, bu, süni şəkildə sonradan yaradıldığı üçün, vəhdət və ümumi islam mövqeyinə tabe olunmaq baxımından belə qərarlar alqışalayiqdir. Bir dinin mənsubu olan ruhanilər ayrıseçkilik edilərək ya axund, ya da imam adlandırılırdı. Ancaq indi ümumilikdə hamısı imam adlanacaq. Ən doğrusu da elə budur. Sünni də, şiə də müsəlmandır, qardaşdır və eyni Allaha, eyni Qurana, eyni Peyğəmbərə inanıb etiqad edirlər. Ona görə müsəlmanların ruhaniləri də eyni adla-titulla adlanmalıdırlar”.
Vidadi ORDAHALLI
