Günel Fərhadqızı: “İslama meylin azalması isə...”
Məlum olduğu kimi, hər il dünya müsəlmanları Məkkə və Mədinənin müqəddəs yerlərini ziyarət edirlər. Həcc ziyarəti hər il Hicri təqvimi ilə dəqiq tarixdə həyata keçirilir. 2017-ci ildə bu tarix avqust ayının sonlarına düşüb. Məlumatlara görə, bu il ötən illərlə müqayisədə Azərbaycandan ziyarətə getmək istəyənlərin sayında azalma müşahidə edilib. Bu il Həcc ziyarətinə getmək üçün zəvvarlar 4000 dollar pullarından keçiblər.
Azərbaycandan bu il Həcc ziyarətinə gedənlərin sayının azalmasının səbəbi nədir – baha olması, risqlər və ya islama meylin azalması?
Ekspert Günel Fərhadqızı bunun birinci səbəbini iqtisadi faktorla izah etdi. Onun sözlərinə görə, son illərin təcrübəsi göstərir ki, ilbəil kvotada azalma müşahidə olunur: “Hələ 2009-cu ildə məlum oldu ki, Azərbaycan üçün nəzərdə tutulan Həcc kvotası 6 mindən 2 minə endirilib. Sonra tədricən bu rəqəmdə artma oldu, ancaq əvvəlki həddə çatmadı. Ötən il isə kvota yenidən azaldıldı. Məlum oldu ki, həmin il Azərbaycandan Həcc ziyarətinə yalnız 1040 nəfər gedə biləcək. Builki rəqəmlərdə isə azalma dinamikasının qaldığı müşahidə edilir. Həcc ziyarəti üçün ödənilən rüsumun 4000 dollar çivarında dəyişməsinin də buna təsiri var. Bura əlavə xərcləri də əlavə etsək, onda bir zəvvar 10 min manata yaxın pul xərcləməlidir ki, bu da hər azərbaycanlının büdcəsinə uyğun deyil. Azalmanın digər bir səbəbi isə ötən illərdə Məkkədə Həcc ziyarəti zamanı baş verən basabasda yüzlərlə insanın həlak olmasıdır. Mümkündür ki, bu amil əhalidə qorxu yaradıb.
Daha bir ehtimal isə Səudiyyə Ərəbistanının kvotanı bütün ölkələr üzrə azaltması ilə bağlı ola bilər. Düzdür, zahirdən bunun üçün səbəb yoxdur, zəvvarların çox olması Səudiyyə Ərəbistanı üçün daha çox gəlir deməkdir. Amma ötən illərdə olan faciənin yenidən təkrarlanması ehtimalı zəvvar sayı narahatlığına səbəb ola bilər. Araşdırmalar göstərir ki, Həcc qiymətləri daha yaxşı şəraitli otellərdə qalmaq, bahalı yeməklərlə təmin olunmaq, 4 nəfərlik otaqlarda yerləşmək üçün 4500 dollar, nisbətən ucuz, 6 nəfərlik otaqlarda qalmaq üçün isə 3500 dollar müəyyən olunub. Göründüyü kimi, iki mühüm faktor burada diqqəti çəkir: təhlükəsizliklə bağlı risqlər və qiymətin bahalığı. İslama meylin azalması isə bu sıralamada sonuncu yerdə dura bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
