Adil Qeybulla: “Çantaların ağırlığının səbəbi hər fənn üzrə kitab və dəftərdən başqa, əlavə dərs ləvazimatlarının da daşınmasıdır”
Son illər məktəblərdə tədris edilən fənlərlə yanaşı, dərs vəsaitlərinin də sayının artdığını nəzərə alsaq, dərsə gedən məktəblinin gündəlik daşıdığı yükün ağırlığını təsəvvür etmək elə də çətin deyil. Valideynlər də haqlı olaraq məktəblilərin çantalarının ağırlığından şikayətlənirlər.
Çünki ibtidai siniflərdə təhsil alan uşaqların gündəlik istifadə etdiyi fənn kitablarından əlavə vəsaitlərlə məktəbə gəlib-getməsi onların çantalarının bir qədər də yüklənməsinə səbəb olur. Odur ki, valideynlərin mütləq əksəriyyəti məktəbə gedən övladının çantasını ən azı bir neçə il özü daşımalı olur.
Məktəblilərin daşıdığı çantaların yükünün ağır olması dəfələrlə müzakirə olunub. Ağır çantların onların sağlamlığına təsir etməsi bildirilib.
Səhiyyə Nazirliyi yeni tədris ili ərəfəsində məktəbli çantaları ilə bağlı məlumat yayıb. Nazirliyin mətbuat xidmətinin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, dərs ilinin başlanması ilə ortaya çıxan problemlərdən biri də məktəbli çantalarının ağır olmasıdır: “Uşağın məktəb çantalarının ağırlığı onun çəkisinin on faizinə bərabər olmalıdır. Çantanın ağır olması qamət pozuntularına səbəb olur ki, bu da zahiri görünüşdə yaranan dəyişikliklərlə yanaşı, daxili orqanların da zədələnməsi ilə nəticələnə bilər. Məktəbli çantasının kəməri enli olmalı və hər iki çiyinə geyilməlidir. Bu problemlərdən biri də uşaqların hədsiz isti geyimlərlə geyindirilməsidir. Bu da immun sisteminin zəifləməsi ilə nəticələnir. Yay mövsümü ilə əlaqədar gündəlik rejimin pozulması yaranan problemlərdən biridir ki, burada yuxu əsas rol oynayır”.
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən professor, tibbi ekspert Adil Qeybulla bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, ağır çantalar uşaqların onurğa sütununun deformasiya olunmasına səbəb olur: “Ölkəmizdə məktəblilərin nə qədər yük götürməsi ilə bağlı hər hansı standart yoxdur. Uşağın skeletinin inkişaf etməsinə digər amillər də təsir göstərir. Ağır çantalar uşaqlarda bir çox xəstəliklərə yol açır. İlk növbədə onu deyim ki, bəzi valideynlər məktəbə yollanan uşaqları üçün məktəb ləvazimatı alarkən ən çox onların çantasına fikir verməlidirlər. Çünki bəzən şagirdlərin götürdüyü çantalar ya özü ağır olur, ya da onun içərisinə o qədər dəftər-kitab yığılır ki, bu da şagirdlər arasında onurğa əyriliyinə kimi gətirib çıxarır. Ona görə də məktəbli çantası mütləq yaşa uyğun seçilməlidir. Eyni zamanda çantanın materialına diqqət yetirmək lazımdır. Bunu etmədikdə yük birtərəfli qaydada bir çiyni üstə düşür və skoliozla nəticələnir. Bu isə sonda onurğa əyriliyinə gətirib çıxarır”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, çantaların ağırlığının səbəbi hər fənn üzrə kitab və dəftərdən başqa, əlavə dərs ləvazimatlarının da daşınmasıdır: “Bəllidir ki, şagird hər fənn üzrə bir kitab, bir dəftər, bir test kitabı, bir iş dəftəri özü ilə götürməlidir. Bunların hamısını yığdıqda çanta çox ağır olur. Bundan başqa, bir çox şagirdlər özləri ilə yemək və su götürür ki, bu da çantanın daha da ağırlaşmasına gətirib çıxarır. Beynəlxalq prinsiplərə əsasən, çantanın çəkisi uşağın çəkisinin 14-15 faizini keçməməlidir. Bu hesabla 8 yaşınadək olan uşaqlar 2, 8-12 yaşınadək uşaqlar ən çox 4, 12-15 yaşlı uşaqlar isə 5 kilo ağırlığında çanta götürməlidirlər. İçində heç nə olmayan çantanın çəkisi 700 qramı keçməməlidir. Kürək çantaları hər iki çiyindən asılmalıdır. Çantanı yalnız bir çiyindən asmaq beldə sağa-sola əyilmələrə, yəni skolioz kimi xəstəliklərə səbəb olur”
Günel CƏLİLOVA
