Bu gün Azərbaycanda ibtidai sinifdə təhsil alanlardan tutmuş, ali təhsil müəssisələrinə hazırlaşan yuxarı sinif şagirdlərinə qədər, demək olar ki, hər kəs repetitor yanına gedir. Məktəbdə təhsil səviyyəsinin aşağı olduğunu düşünən valideynlər əlavə pul vermək məcburiyyətində qalırlar. Bu da, heç sübhəsiz, ailə büdcəsinə ciddi təsir göstərir.
Günün bir hissəsini məktəbdə, bir hissəsini isə repetitor yanında keçirən şagirdlər xeyli problemlərlə qarşılaşırlar. Bəzi ailələrin isə maddiyyat səbəbi ilə övladlarını hazırlığa qoya bilməməsi onların qəbul nəticələrinə təsirsiz ötüşmür.
Təhsil sistemində repetitorluğun geniş yayılması ölkə ictimaiyyətini ciddi şəkildə narahat edir. Milli Məclisdə də məlum məsələ müzakirə edilib. Deputatlar repetitorluq sisteminin orta məktəbləri dağıtdığından, 8-9-cu siniflərdən sonra məktəblərə uşaqların getməməsindən narahatlıq ifadə ediblər. Millət vəkilləri qeyd edir ki, orta ümumtəhsil məktəblərində dərslərin keçirilmə səviyyəsi olduqca aşağı düşüb. Bu səbəbdən də repetitorluq geniş yayılıb.
“Repetitorluğa tələbatın kəskin artmasının səbəbi dərsliklərin qəlizləşdirilməsindədir”
Məlum problemin necə həll olunması barədə fikir bildirən təhsil eksperti Nadir İsrafilov qeyd etdi ki, repetitorluğa tələbatın kəskin artmasının səbəbi dərsliklərin qəlizləşdirilməsindədir: “Əvvəllər ali təhsilli valideyn övladının ev tapşırıqlarının həllində ona köməklik edə, dərsi izah edə bilirdi. Amma indi ali təhsilli valideynlər də dərsliklərdə yazılanlardan baş aça bilmirlər. Dərsliklərə məntiq salınıb. Halbuki, hər kəsin öz məntiqi ola bilər. Məntiqin proqrama salınması təhsilimizi iflic vəziyyətə salıb”.
Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda repetitorluq fəaliyyəti testin tətbiqindən sonra çiçəklənib: “Əvvəl repetitorluq 10-11-ci siniflərdən başlayırdı. İndi valideynlər məktəbəhazırlıqdan repetitora müraciət edirlər. Repetitorluq şagirdləri məktəb mühitindən də uzaqlaşdırıb. Buna görə məktəblərdə dərsə davamiyyət çox aşağıdır. Artıq şagirdlər ixtisas qruplarına uyğun fənləri oxuyurlar. Bu isə şəxsiyyətyönümlü təhsillə ziddiyyət təşkil edir, məktəbin əhəmiyyətini azaldır. Hazırda şagirdlər məktəb dərsliyi əsasında yox, Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) hazırladığı test vəsaitləri əsasında hazırlıq keçirlər. Buna görə qəbul qaydalarının strukturu dəyişdirilməlidir. Heç bir valideyn artıq pulu olduğu üçün övladını repetitor hazırlığına göndərmir. Bunu reallıq tələb edir. Bizim leksikonumuza “bunker repetitor” sözü daxil olub. Valideynlər övladlarının ali məktəbə qəbulda yaxşı nəticə göstərməsi üçün “bunker müəllimlərə” müraciət edirlər. Bu müəllimlər test suallarını hazırlayan müəllimlərdir. Onların vasitəsilə abituriyentlər ən yüksək bal toplayırlar”.
N.İsrafilov onu da əlavə etdi ki, dərsliklərin yazılmasında ciddi problemlər var. Bu səbəbdən də uşaqlar aşağı siniflərdən hazırlıq kurslarına müraciət edirlər: “Dərslikləri professorlar yazır. Onlar dərsliyi yazanda şagirdlərin yaş xüsusiyyətini, qavrama imkanlarını nəzərə almırlar. Sanki ali məktəb tələbəsinə dərslik yazırlar. Onların yazdıqları dərsliklərdəki mövzuları uşaqlar qavramağa çətinlik çəkir. Çünki dərsliklər akademik dildə yazılır. Dərslik anlaşılan şəkildə yazılmalı, şagirdlərin psixologiyası, yaş həddi, fiziki və zehni inkişafı nəzərə alınmalıdır. Bu gün elə dərsliyimiz var ki, onu mühəndis yazıb. Riyaziyyat dərsliyi ilə bağlı belə hallar var. Dərsliklər mütləq tətbiq olunmazdan öncə sınaqdan keçirilməlidir. Ehtiyat dərsliklər olmalıdır. Hansı müəllifin dərsliyinin tətbiqində problemlər yaranırsa, ehtiyat dərsliklərdən istifadə olunmaldır. Əks halda, hazırlıq kurslarının sayı məktəblərin sayını üstələyəcək. Məktəblər isə yalnız attestat verən müəssisəyə çevriləcək”.
Günel CƏLİLOVA
