Azərbaycan dövləti xaricdə təhsillə bağlı Dövlət Proqramı həyata keçirir. Dövlət proqramının hədəfi aydındır - savadlı, bilikli, vətənə, dövlətə, xalqa bağlı kadrlar yetişdirmək və bu kadrlardan istifadə etmək.
Bildiyimiz kimi, Dövlət proqramı çərçivəsində xarici ölkələrdə təhsil alan gənclərin əksəriyyəti ölkəyə qayıtmaq, onu oxudan dövlətinə xidmət etmək istəmir. Yəni kifayət qədər gənc Dövlət proqramı çərçivəsində xaricə oxumağa gedir, amma çox vaxt müxtəlif bəhanələrlə geri qayıtmaq istəmirlər. Xaricdə təhsil alan gənclərin geri qayıtmama səbəblərindən biri də “Azərbaycanda hər şey pisdir, Qərbdə hər şey yaxşıdır” fikridir. Qeyd edək ki, gənclər arasında belə bir təbliğat aparılır. Ekspertlər bildirir ki, bu səbəbdən də gənclərin geri qayıtması və bu fikrin yanlış olması ilə bağlı təbliğat işi aparılmalıdır.
Nadir İsrafilov: “Elə bir mexanizm qurulmalıdır ki, gənclər təhsillərini bitirib ölkəyə qayıtdıqda...”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov bildirdi ki, gənclərin ölkə üçün zəruri ixtisaslar üzrə xaricdə təhsil almalarını və ölkənin inkişafının mühim amilinə çevrilmələrini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan gənclərinin xarici ölkələrdə təhsili üzrə Dövlət proqramı təsdiq edilib. Bu, insan kapitalının inkişafına yönəlmiş həmin proqram çərçivəsində çoxlu sayda Azərbaycan vətəndaşı dünyanın aparıcı universitetində təhsil almaq hüququ qazanıb. Həmin universitetlər dünyanın 500 ən güclü universiteti sırasındadır: “Dövlət Proqramının əsas məqsədi xaricdə təhsil alanların ölkəmizə xeyir verməsi idi. Dövlət proqramı gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali məktəblərində təhsil alması və məzun olduqdan sonra ölkəmizdə işlə təmin olunması prosesinin tənzimlənməsi baxımından mühim əhəmiyyətə malikdir. Etiraf etməliyik ki, sözügedən sahədə heç də bütün işlərimiz lazımınca və ürəyimizcə olmayıb. Hətta bir arada müəyyən məhdudiyyətlər qoyulması səbəbindən təhsil almaq üçün xaricə tələbə göndərə bilmədik, ölkəmizdən kənarda azərbaycanlı tələbələrin təhsilinin bərpa olunması barədə müxtəlif fikirlər səsləndirildi”.
Ekspert hesab edir ki, universitetlərin nüfuzunu qaldırmağa çalışmaq lazımdır. Yəni xaricdə təhsil almağa o insanlar getsin ki, bizdə həmin sahələr ya olmasın, ya da zəif inkişaf etsin: “Elə sahələr var ki, onun üçün xaricdə təhsil almağa ehtiyac yoxdur, xaricdə təhsil alanların isə ölkəmizin sosial-iqtisadi həyatına yönləndirilməsi daha vacibdir, nəinki onların digər ölkələrə xidmət etməsi. Şübhəsiz ki, ölkə başçısının gənclərlə görüşdə xaricdə təhsil proqramı ilə bağlı sualı cavablandırarkən “Xaricdə aparıcı ali məktəblərdə təhsil alanlar gəlib burada işləsinlər və Vətənə burada xeyir gətirsinlər” mesajı gənclərimizin dünyanın aparıcı ölkələrinin nüfuzlu universitetlərində alacaqları bilikləri respublikamızın iqtisadiyatına yönləndirmələrinə yeni impuls verəcək. Elə bir mexanizm qurulmalı, iş görülməlidir ki, sonda nəticəsi yaxşı olsun. Əsas məsələlərdən biri də odur ki, gənclər təhsillərini bitirib ölkəyə qayıtdıqda, dövlət onlara lazımi imkan və şəraiti yaratsın, maaşların artırılmasını nəzarətdə saxlasın”.
Elçin Əfəndi: “2022-2026-ci illər Dövlət proqramında artıq dövlət hesabına təhsil alanlar mütləq ölkəyə qayıtmalıdır”
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi bildirdi ki, dövlət başçısı İlham Əliyev tərəfindən xaricdə təhsil almaqla bağlı imzalanmış müvafiq sərəncam əsasında 2022-2026-ci illər dövlət proqramında artıq dövlət hesabına təhsil alanlar mütləq ölkəyə qayıtmalıdır. Bu artıq rəsmi qaydada təsdiq olunub: “Qərara əsasən, onların ölkəyə qayıtdıqdan sonra işlə təmin olunması əsas prioritet kimi diqqətdə saxlanılır. Digər tərəfdən, İT sahəsi üzrə mütəxəssislərin yetişməsi həqiqətən də vacibdir. Çünki dövrə uyğun olaraq hər bir sahə robotlaşdırılmış sənaye istiqamətində gedir. Bu səbəblə də İnformasiya Texnologiyaları üzrə mütəxəssislərin hazırlanması üçün tələbələri xaricdə təhsilə yönəltmək lazımdır. Dövlət büdcəsindən onların təhsilinə maliyyə yardımı ayrılırsa, onların da ölkəyə qayıdaraq xeyir vermələri əsasdır”.
Günel CƏLİLOVA
