Cəmiyyətdə müəllim-şagird və ya müəllim-tələbə münasibətləri həmişə aktual olub və bu indi də davam etməkdədir. Ötən illərə nəzər salanda müəllimin valideyndən sonra 2-ci himayədar hesab olunduğunu görürük.
Hətta valideynlər öz övladlarını müəllimlərə həvalə edəndə bildirərdilər ki, “Əti sizin, sümüyü bizim” olsun. Ancaq indi vəziyyət o qədər dəyişib ki, məcazi mənada deyilən bu deyim ümumiyyətlə öz əhəmiyyətini itirib.
Valideynlər az qalır uşaqlara adi səs tonunu belə qaldıran müəllimi “topa” tutsunlar. Doğrudur, heç kəsin, həmçinin müəllimin də ixtiyarı yoxdur ki, qarşısında olan şəxsi hansısa formada alçaltsın. Amma ömrünü gələcək nəsillər uğrunda şam kimi əridən, hətta tələbələrinə ailəsindən belə daha çox vaxt ayıran, onları doğma övladları qədər sevən vicdanlı, peşəkar, qayğıkeş bir müəllim məgər valideynin əvəzi demək deyilmi? Qeyd etdiyimiz kimi, indi dövr dəyişib və adi səs tonunu şagirdə qaldıran müəllim cəzalandırılır.
Bu günlərdə Suraxanı rayonunda yerləşən 146 nömrəli məktəbin 8-ci sinif şagirdi müəllimi tərəfindən döyülüb. Bununla bağlı sosial şəbəkədə video görüntülər yayılıb. Görüntülərdən məlum olur ki, şagird müəllimi hövsələdən çıxardıb və dərsə mane olduğu üçün Kazım Canıyev adlı müəllim həmin şagirdi döyüb.
Nəticədə, 30 il bu məktəbdə işləyən müəllim işdən azad olunub. Müəllimin işdən azad olunması təhsil işçiləri arasında birmənalı qarşılanmayıb. Kimisi müəllimi bu həddə çatdırdığına görə şagirdi günahkar bilir, kimisi də şagirdə fiziki güc tətbiq edən müəllimi qınayır.
Aytəkin Kamranqızı: “Uşaqlara qarşı hər hansı zorakılıq yolverilməzdir”
Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov bildirdi ki, davranış pozğunluğu olan şagirdlər vaxtında nəzarətə götürülməlidir: “Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsi, Elm və Təhsil Nazirliyi belə şagirdlərin nəzarətə götürüləcəyini bəyan etmişdi. Amma məktəblərdə baş verən hadisələr göstərir ki, davranış pozğunluğu olan şagirdlərlə psixoloji iş aparılmır. Hadisə baş verən məktəbin rəhbərliyi şagirdin uzun müddət davranış pozğunluğu olduğunu, psixoloqun nəzarətində olduğunu bildirdi. Bu zaman sual yaranır ki, bəs niyə bu şagird eyni əməlləri törətməkdə davam edir? Belə çıxır ki, şagird formal olaraq psixoloq nəzarətində olub. Şagird dərsi pozduğu üçün onunla psixoloji iş aparmayıb. Nəzərə alsaq ki, hər il Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən dövlət büdcəsi hesabına şagirdlərə psixoloji yardımla bağlı layihələrə külli məbləğdə qrant ayrılır, bu zaman əks vəziyyət müşahidə olunmalıydı. Amma belə məlum olur ki, bu qrant ayrılsa da fayda vermir. Ona görə də ayrılan qrantların səmərəliliyi araşdırılmalıdır. Nazirlik öz dost-tanışına qrant paylamaqdan çəkinməlidir”.
Kamran Əsədov: “Şagird dərsi pozduğu üçün onunla psixoloji iş aparmayıb.
Sosioloq Aytəkin Kamranqızı bildirdi ki, uşaqlara qarşı hər hansı zorakılıq yolverilməzdir: “Amma baş verənlər uşaqlara qarşı cəzasızlıq sindromunun fəsadlarıdır. Uşaq Hüquqları Konvensiyası, “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu və bir çox normativ-hüquqi aktlar cəzalandırma vasitəsi kimi uşağa fiziki zorakılıq tətbiq etməyi qadağan edir. Bu sənədlərə əsasən, uşağın azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüququ vardır. Bu mənada uşaqlarla qəddar rəftara yol verilməsi, onlara qarşı psixi və fiziki zor tətbiq edilməsi, mövcud qanunvericiliyə görə, inzibati, hətta cinayət məsuliyyətinə səbəb olur”.
Ekspert onu da vurğuladı ki, çətin tərbiyə olunan uşaqlar məktəb psixoloqu tərəfindən aşkarlanmalı, onlarla fərdi şəkildə görüşülməli və mütəmadi olaraq iş aparılmalıdır. Əgər psixoloqlar bu işdə çətinlik çəkirlərsə, məktəb rəhbərliyinə bu haqda bildirməlidir: “Nəzərə almaq lazımdır ki, bu gün aqressivlik nümayiş etdirən, müəlliminə, sinif yoldaşına qarşı uyğunsuz davranışlar sərgiləyən, şiddət görən uşaqlar gələcəyin davranış pozuntusu olan şəxsiyyəti olacaq. Şiddət görən uşaq daxilindəki aqressiyanı bu gün müəllimə cavab verərək çıxara bilmirsə, gələcəkdə bu aqressiyasını ətrafındakılardan və ya özündən daha zəif insanlardan daha şiddətli çıxaracaq”.
Günel CƏLİLOVA
