İnsan hüquqları ilə əlaqəli olan gender bərabərliyi cəmiyyətin bütün sahələrində, eləcə də şəxsi həyatda kişi və qadına bərabər imkanların və iştirak hüququnun verilməsidir. Bütün insan hüquqları kimi, gender bərabərliyinə görə də mübarizə aparmaq, onu müdafiə etmək və rəğbətləndirmək lazımdır.
Qızlar və oğlanlar hər gün öz evlərində və icmalarında –mediada və onlara qayğı göstərən böyüklər arasında gender bərabərsizliyini görürlər.
Əfsuslar olsun ki, bugün çox vaxt bizdə bu sahədə yanlış təbliğat olur. Gender deyəndə çoxları yalnız qadın hüquqlarını qoruyur. Ailələrin dağılması ilə bağlı mövzuda yalnız kişilər ittiham edilir. Bu təbliğat əsasən sosial mahiyyətli televerlişlərdə özünü daha qabarıq göstərir. Bunu doğru gender təbliğatı saymaq olarmı?
Orada artıq qadınlıqdan söhbət gedə bilməz...
Psixoloq Vəfa Rəşidova hesab edir ki, zamanənin qadınları kişi ilə bərabərliyi yanlış anlayırlar:
“O demək deyil ki, sən kişi kimi qollarını çırmalayıb, kişi ilə meydana atlayasan. Müəyyən kriteriyalar var ki, o məqamları gözləmək lazımdır. Bir kişi qadının üzərində hegemonluq edib məhdudiyyət qoyan zaman belə, qadının fikrini önəmsəməlidir. Bu, qarşılıqlı hörmətə bağlıdır. Lakin dominant şəkildə “sən bunu etməyəcəksən”, “edə bilməzsən” kimi düşüncələr ortaya çıxır. Bu, son illərin artıq probleminə çevrilib. Kişilər bəzən vəziyyətdən sui-istifadə edirlər. Hörmət olmalıdır ki, sabah qadın kişiyə deməsin mən də səninlə bərabərəm”.
Psixoloq qeyd edib ki, kişinin qadına qadağa qoyması onun özünə inamının olmamasının sübutudur:
“Bu, artıq kişilərdə psixoloji sarsıntıdır. Kişi qadına bunları tətbiq etdikcə özünü tamlaşmış, bütöv hiss edir. Ailədə özünü başçı kimi ifadə edir. Belələri həyatda çox vaxt uğur qazana, istədiyi həyatı yaşaya bilməyən insanlardır. Qadınlar da bunu səhv salmamalı, hədlərini aşmamalıdırlar. Hər şey bir çərçivə içərisində olmalıdır”.
V.Rəşidova feministlər barədə heç də yaxşı fikirdə deyil:
“Feministlər hədlərini aşmış insanlardır. Çünki kriteriyalar var. Bunları gözdən keçirmədən birbaşa meydana atılırlar ki, “biz kişi ilə eyniyik”. Eyni ola bilərsən. Lakin baxır harada. Hüdudlar var.
Bunun kökü ailədaxili münaqişələrdən gəlir. Qarşılıqlı hörmət yoxdur. Ailə eyni, bərabər olmalıdır. Ananın, atanın istəkləri qarşılanmalı, hörmət qoyulmalıdır. Humansit şəkildə ailə qurularsa, feminist düşüncələr olmaz. İndi qadınların əksəriyyəti feministləşib. Çox təəssüf edirəm. Orada artıq qadınlıqdan söhbət gedə bilməz. Hədlərini qorumalıdırlar. Qorunmayanda bu cür problemlər yaranır”.
Azərbaycanda kişilərə qarşı şiddət daha güclüdür, nəinki qadınlara...
Son zamanlar cəmiyyətdə qadınlara qarşı şiddətin artması ilə bağlı sosial şəbəkələrədə əks təbliğat aparılır. “Şiddətə son” şüarı ilə xüsusilə gənc xanımlar kişilərə qarşı çıxır, bütün mübahisəli məqamlarda əks cinsin yanlış olduğunu nəzərə çatdırırlar. Bu da öz növbəsində aiələrdə problemlərin yaranmasına, qadınların belə hadisələrdən təsirlənərək mübahisə yaratmasına və aqressiv davranışa gətirib çıxarır. Ekspertlər qeyd edir ki, ümumiyyətlə şiddət məsələlərinin sosial şəbəkədə paylaşılması, qadınların daha çox haqlı olduqları barədə təbliğat aiələrdə gərgin vəziyyət yaradır.
Maraqlıdır, doğurdan da qadınlara qarşı şiddət daha çoxdur , ya biz ancaq qadına şiddəti qabardırıq?
Bəzi ekspertlər deyir ki, Azərbaycanda kişilərə qarşı şiddət daha güclüdür, nəinki qadınlara. Ortada çox böyük sosial bəla var, lakin insanlar başa düşmür. Bu gün Azərbaycanda qadına şiddət yoxdur, bu gün Azərbaycanda ailə faciəsi var. Sadəcə qadına şiddət bu məsələnin görünən tərəfidir. Hazırda bizdə ailələrdə vəziyyət çox pisdir. 100 evlənəndən əksəriyyəti boşanır.
Buna görə biz “SOS” siqnalı çalmalıyıq, deməli deyilik ki, qadına qarşı şiddət var. Biz mənəvi dəyərləri qoruyub düzgün ailə modelinin formalaşmasına səbəb olmalıyıq. İndi bəzi feministlər, qurumlar hay salıb ki, qadına qarşı şiddət artıb. Kişilərə qarşı şiddət artıb, qadınlara qarşı yox. Buna görə də söhbət ailədən getməlidir, fərddən yox.
Qadınlar daha çox qadın qurbanların tərəfindən çıxış edərək, vəziyyəti emosional qiymətləndirirlər
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Hüquqi rəsmisi bildirib ki, məişət zorakılığının baş vermə səbəbləri əsasən ailədaxili söz-söhbətlərdi:
“Kişilərə qarşı baş verən məişət zorakılığında isə daha çox kişinin ailə vəzifələrini yerinə yetirməməsi, evə qazanc gətirməməsi, qayınana və qayınatanın ailə şəraitinə tez-tez müdaxilə etməsi, eləcə də sözügedən tərəflərin yola getməmələri və s. səbəb göstərilir. Bütün bunlar fonunda zorakılıq yaranır və boşanma ilə nəticələnir”.
Psixoloq Nuriyyə Quliyeva deyir ki, son dövrlərdə xoşagəlməz hallar ailələrdə münaqişələrə səbəb olmaqla bərabər, cütlüklərdə stress və gərginlik yaradır:
“Qadınlar daha çox qadın qurbanların tərəfindən çıxış edərək vəziyyəti daha çox emosional qiymətləndirirlər. Kişilər daha çox öz həmcinslərinin tərəfini tutub, törədilən hadisəyə səbəb də gətirirlər. Bu da öz növbəsində tərəflər arasında mübahisələrin yaranmasına gətirir. Qadına qarşı törədilən şiddət halları xəbər halında yayıldıqdan sonra qadınlar evdə öz haqlarını daha çox tələb etməyə başlayır, belə olan halda da onların həyat yoldaşları ilə münasibətləri korlanır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
