Onlar elm və ədəbiyyat tariximizin böyük simaları idi...

Azərbaycan dövlətinin ədəbiyyata, şair və yazıçılara, ədəbiyyatşünaslara göstərdiyi qayğı misilsizdir. Bilirik ki, Azərbaycan ədəbiyyatına dövlət dəstəyi özünü müxtəlif formalarda göstərir. Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra yazıçı və şairlərə diqqətin də miqyası genişləndi. Artıq uzun illərdir yazıçı və şairlərin xeyli hissəsi Prezident təqaüdü alır, mənzillə təmin olunur. Bu da artıq bir ənənə halına çevrilib ki, şairlərin, yazıçı və ədəbiyyatşünasların vəfatından sonra xatirələri əziz tutulur.
Onların yubileyləri qeyd edilir, xatirələri əbədiləşdirilir. Məlum olduğu kimi, bunun əsası Heydər Əliyev tərəfindən qoyulub, o, qələm adamlarının qədrini bilir, onlara qayğı göstərməyi bacarırdı. Keçən yazılarımızda da qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev onun yolunu davam etdirir, ədəbiyyata və onu yaradanlara sonsuz qayğı bəsləyir.
Son iki ildə dövlət səviyyəsində yubileyi keçirilən şair-yazıçı və ədəbiyyatşünaslar olub. 2013-2014-cü illərdə bir neçə qələm adamının yubileyi ölkə başçısının sərəncamları ilə keçirilib.
Böyük Azərbaycan şairi, yüzlərlə mahnı mətninin, bir neçə dram əsərinin müəllifi İslam Səfərlinin 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında ölkə başçısının verdiyi sərəncam doğrudan da diqqətəlayiq olub. Ədəbiyyata, sözə, söz adamlarına daim dayaq olan İlham Əliyevin İslam Səfərlinin 90 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Sərəncamı həm şairin ailəsi, həm də ədəbiyyat adamlarının ürəyincə oldu. Sərəncamda deyilir ki, 2013-cü ildə Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi, şair və dramaturq İslam Əhməd oğlu Səfərlinin 90 illiyi tamam olub: "İslam Səfərli bütün yaradıcılığı boyu ana dilinin geniş bədii imkanlarından ustalıqla faydalanmış, vətən təbiətinin gözəlliklərini və insanın mənəvi aləminin zənginliklərini tərənnüm edən, yüksək şeiriyyətə malik əsərləri ilə milli ədəbiyyatı zənginləşdirmişdir".
Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında özünəməxsus xidmətləri olan şair və dramaturq İslam Səfərlinin 90 illik yubileyi ölkəmizdə çox yüksək səviyyədə qeyd edildi.
2014-cü il 12 fevral tarixində verilən Prezident Sərəncamı isə Abbasqulu ağa Bakıxanovun 220 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında olub. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamında qeyd edilib ki, Azərbaycan ictimai-mədəni fikir tarixinin görkəmli nümayəndəsi, böyük maarifçi, tanınmış alim və şair Abbasqulu ağa Bakıxanovun anadan olmasının 220 illiyi tamam olur: "Ensiklopedik biliyə və əhatəli dünyagörüşünə malik şəxsiyyət kimi Abbasqulu ağa Bakıxanov elmin, mədəniyyətin ən müxtəlif sahələrinə aid zəngin bir irs yaratmışdır. Xalqın həyatında əsaslı dəyişikliklərə yol açmış maarifçilik ideyalarının bərqərar olmasında onun mühüm xidmətləri vardır. Azərbaycanın tarixi keçmişinin müasir dünya elmi səviyyəsində yeni, sistemli tədqiqi mərhələsi Bakıxanovun adı ilə sıx bağlıdır.
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, milli ictimai fikrin, elmin və mədəniyyətin inkişafına dəyərli töhfələr vermiş Abbasqulu ağa Bakıxanovun 220 illik yubileyinin keçirilməsini təmin etmək məqsədilə qərara alıram:
1. Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası və Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin təkliflərini nəzərə almaqla, Abbasqulu ağa Bakıxanovun 220 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbirlər planını hazırlayıb həyata keçirsin.
2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etsin".
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı bu sərəncamın da əhəmiyyəti böyükdür.
Ədəbi-bədii düşüncəmizin beşiyi başında duran Abbasqulu ağa Bakıxanov dühası milli mədəniyyətimizi, milli tarixşünaslığımızı, milli ədəbiyyatımızı yaradanlar sırasındadır.
Akademik Məmməd Arifin 110 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
da yaddaqalan olub. Ölkə başçısının 15 aprel 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə akademik Məmməd Arifin 110 illik yubileyi keçirilib. Görkəmli Azərbaycan ədəbiyyatşünası və tənqidçisi, tanınmış pedaqoq və ictimai xadim, Dövlət mükafatı laureatı, Əməkdar elm xadimi, akademik Məmməd Arifin-Məmməd Arif Məhərrəm oğlu Dadaşzadənin anadan olmasının 110 illiyi ölkədə qeyd edildi.
Məmməd Arif XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının və ədəbi tənqidinin formalaşdırılması və inkişaf etdirilməsində böyük rol oynayıb. Milli ədəbiyyat tarixinin yaradılmasında yaxından iştirak edən alim respublikada yüksək ixtisaslı elmi kadrların hazırlanması işinə töhfələrini əsirgəməyib.
İlyas Əfəndiyevin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı da çox dəyərlidir. Prezident İlham Əliyevin 16 yanvar 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycanın xalq yazıçısı, Dövlət mükafatı laureatı, görkəmli dramaturq İlyas Məhəmməd oğlu Əfəndiyevin anadan olmasının 100 illiyi qeyd edildi. Sərəncamda qeyd edilirdi ki, İlyas Əfəndiyev klassik ədəbi fikrin böyük ənənələri zəminində öz üslubunu yaradan sənətkar kimi xalqımızın söz sənəti xəzinəsinə dəyərli töhfələr verib. Yazıçının bədii nailiyyətlərlə zəngin irsi ədəbiyyatımızda yeni mərhələnin təşəkkülünə səmərəli təsir göstərib. Azərbaycan teatr səhnəsinin müasir simasının formalaşmasında İlyas Əfəndiyev dramaturgiyası özünəməxsus yer tutur.
Onu da bildirək ki, keçən ilin may ayının 19-da Azərbaycan Respublikasının UNESCO yanındakı daimi nümayəndəliyinin təşkilatçılığı və Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə Parisdə, qurumun mənzil-iqamətgahında XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli simalarından biri - yazıçı-dramaturq İlyas Əfəndiyevin anadan olmasının 100 illiyinə həsr olunan təntənəli tədbir keçirildi. İlyas Əfəndiyevin 100 illik yubileyinin UNESCO səviyyəsində keçirilməsi birmənalı olaraq Azərbaycan dövlətinin İlyas Əfəndiyev irsinə bəslədiyi qayğının nəticəsi ilə bağlı olub. UNESCO-da düzənlənən tədbirdə İlyas Əfəndiyevin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı sənədli film nümayiş etdirilib. Filmdə yazıçı-dramaturqun Qarabağın məşhur bir nəslindən olmasından, valideynlərindən, uşaqlıq illərindən, gənclik dövrünün çətinliklərindən bəhs edilir, rus şair və yazıçılarından A.Puşkinin, A. Çexovun, M.Lermantovun, İ.Turgenevin, M.Qorkinin əsərlərinin mütaliəsinin onun ədəbiyyata gəlişində böyük rol oynadığından, Akademik Milli Dram Teatrı ilə 50 ilə yaxın əməkdaşlıq etdiyindən, çoxsaylı pyeslərinin teatrın səhnəsində oynanıldığından söhbət açılıb.
Tədbirdə çıxış edən UNESCO-nun baş direktoru İrina Bokova nasir və dramaturq İlyas Əfəndiyevin zəngin yaradıcılığına görə Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi yeri olduğunu xüsusi vurğulayıb, Azərbaycanın Şərq ilə Qərb arasında yerləşməsinin müxtəlif mədəniyyətlərin yaxınlaşmasına xidmət etdiyini, yazıçının yaradıcılığının öz xalqının zəngin mədəniyyəti ilə sıx bağlı olduğunu bildirib.
Baş nazirin müavini, xalq yazıçısı Elçin qeyd edib ki, ölməz dramaturqun əsərlərinə, yaradıcılığına və şəxsiyyətinə hörmətin, ehtiramın ifadəsi olaraq müstəqil Azərbaycanın Prezidenti İlham Əliyev Xalq yazıçısı İlyas Əfəndiyevin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında xüsusi Sərəncam imzalayıb: "Qeyd etmək istəyirəm ki, on il bundan əvvəl İlyas Əfəndiyevin 90 illiyi ilə əlaqədar da Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalamışdı. Yazıçının 90 illiyi də çox yüksək səviyyədə qeyd olunmuşdu. Müstəqil Azərbaycan dövlətinin ən çətin vaxtlarının birində - 1994-cü ildə ümummilli lider, o dövrdəki Prezident, unudulmaz Heydər Əliyev İlyas Əfəndiyevin 80 illiyi ilə bağlı xüsusi bir Sərəncam imzalamışdı. O vaxtkı çətin dövrə baxmayaraq, Azərbaycanda yazıçının özünün iştirakı ilə yubileyi təntənəli şəkildə qeyd olunmuşdu. Bu gün UNESCO kimi mötəbər təşkilatda İlyas Əfəndiyevin 100 illiyi qeyd edilir. Mən bu fürsətdən istifadə edərək bildirmək istəyirəm ki, müstəqil Azərbaycan ilə UNESCO arasında çox yüksək səviyyəli işgüzar bir münasibət mövcuddur. Zəngin fəaliyyət UNESCO ilə Azərbaycanı birləşdirməkdədir. Əlbəttə, bu münasibətlərin yaranmasında ilk növbədə Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO-nun və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban xanım Əliyevanın xüsusi xidmətlərini qeyd etmək istəyirəm. Mehriban xanımın fəaliyyəti, UNESCO-ya bağlılığı, hörməti, İrina Bokova ilə şəxsi əlaqələri Azərbaycan ilə UNESCO arasındakı münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayıb".
Digər bir sərəncam isə Xalq şairi, görkəmli ictimai xadim Nəbi Xəzrinin 90 illik yubileyinin keçirilməsi üçün Prezident tərəfindən imzalanıb. İlham Əliyevin 2014-cü ilin sonlarında imzaladığı sənədə əsasən Xalq şairinin yubileyi qeyd edildi. Məlumat üçün bildirək ki, böyük şairin yubiley tədbirləri bu il davam etdiriləcək. Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi, ictimai xadim, SSRİ və Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatları laureatı, Xalq şairi Nəbi Xəzrinin (Nəbi Ələkbər oğlu Babayevin) anadan olmasının 90 illiyinin keçirilməsi haqqında Sərəncamın verilməsi ədəbiyyata, milli poeziyaya böyük dəyərdir: "2014-cü ilin dekabr ayında Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi, ictimai xadim, SSRİ və Azərbaycan Respublikasının Dövlət mükafatları laureatı, Xalq şairi Nəbi Xəzrinin (Nəbi Ələkbər oğlu Babayevin) anadan olmasının 90 illiyi tamam olur.
Nəbi Xəzri bədii söz sənətini yeni keyfiyyətlərlə zənginləşdirib, onun imkanlarını genişləndirmişdir. Şairin humanist dəyərləri poetik-fəlsəfi mənalandırma gücü, dərin lirizmi, vətəndaşlıq qayəsi və milli koloriti ilə seçilən yaradıcılığı gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində böyük rol oynayır".
Böyük şair, yazıçı və ədəbiyyatşünasların yubileylərinin keçirilməsi təqdirəlayiq haldır. Bu, təbii ki, Azərbaycan dövlətinin, ölkə rəhbərliyinin ədəbiyyata, sözə, sənətə verdiyi dəstəyin bariz nümunəsidir.

İradə SARIYEVA
Yazı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun maliyyə dəstəyilə çap olunur.