Yanvarın 13-də sosial şəbəkələrdə ürək parçalayan video paylaşıldı. İsmayıllıda 1 saylı uşaq bağçasında özünü “tərbiyəçi” bilən qadın azyaşlıya qarşı şiddət göstərib.
Sosial şəbəkədə yayılan bu görüntü insanların haqlı hiddətinə və narazılıqlarına səbəb olub.
Belə ki, 2-3 yaşarası məsum körpənin qidanı ağzında saxlayarkən görüntüsünü çəkməyə cəhd edən zalım tərbiyəçinin düşdüyü vəziyyət əslində əksər bağçalarda mövcud olan durumu göstərir.
Baş vermiş hadisə ilə bağlı aidiyyəti qurumlar dərhal hərəkətə keçdi və uşağı döyən tərbiyəçi işdən azad edildi. Lakin cəzalandırılmadı... Tərbiyəçinin cəzalanmasını döyülən uşağın yaxınları istəmədi. Səbəb isə “tərbiyəçi”nin ailənin yaxın qohumu olması idi. Ancaq yaxşı olardı ki, uşağı vuran şəxs tək işdən çıxmaqla deyil, daha sərt şəkildə cəzalandırılardı. Bu hal digər tərbiyəçilərə də dərs olardı ki, azyaşlı uşağı vurmaq və ya ona səs tonunu qaldırmaq düzgün deyil. Tərbiyəçinin vəzifəsi uşağa nəvaziş göstərmək, onun qidasına, geyiminə, davranış tərzinə, bir sözlə, tərbiyəsinə diqqət etməkdir. Ancaq bu “tərbiyəçi”lər sayəsində onların təsadüfən məktəbəqədər işdə çalışmasının şahidi oluruq.
Qeyd edək ki, baş vermiş məlum hadisə ilə bağlı ölkədə fəaliyyət göstərən 5 QHT bəyanat yayıb. Bəyanatda qeyd olunur: “Son vaxtlar məktəbəqədər təhsil müəssisələrində və orta məktəblərdə uşaqlara qarşı baş verən şiddət və təzyiqlərlə bağlı sosial mediada davamlı olaraq məlumatlar paylaşılaraq ictimailəşdirilir. Hər gün valideynlər tərəfindən övladlarının hüquqlarının pozulması, onlara qarşı ayrıseçkiliklə bağlı Qeyri Hökumət Təşkilatlarına müraciətlər daxil olur. Sosial şəbəkələrdə, mətbuatda yayımlanan azyaşlıya qarşı baş vermiş zorakılıqla bağlı Çevik Ekspertlər Qrupu olaraq aşağıdakı məsələləri qaldırırıq:
Tədqiqatın aparılması, hadisəyə hüquqi qiymətin verilməsi, uşaq müəssisələrində tərəfimizdən müstəqil monitorinqin aparılması, aidiyyəti qurumlarla qarşılıqlı əməkdaşlıq, məktəbəqədər təhsil müəssisələrində işə götürülənlərin hərtərəfli psixoloji testlərinin aparılması, belə hallara yol verən pedaqoji işçinin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması”.
Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin Hüquqi-Təminat şöbəsinin müdiri Taliyə İbrahimova jurnalistlərə açıqlmasında qeyd edib ki, azyaşlılara qarşı belə zorakılıq hallarına əvvəlki illərdə də rast gəlinib: “Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin tərbiyəçisinin bu hərəkəti yolverilməzdir. Qanunvericilikdə belə hallarla bağlı məsuliyyət nəzərdə tutulub. Komitə olaraq biz bəyan edirik ki, belə hal yolverilməzdir. Məktəbəqədər təhsil müəssisələrində tərbiyəçilər hər il tibbi-psixoloji müayinədən keçməlidirlər”.
Ekspertlər bildirir ki, tək bu bağçada yox, əksər bağçalarda istər tərbiyəçi, istər dayə, istərsə də qeyri-iş sahibləri təsadüfi olaraq orada işləmir. Onlar ya müdirin qohumu, tanışı olur, ya da müəyyən miqdarda pul qarşılığında orada çalışırlar. Ona görə də bu gün bu cür hadisələrin şahidi oluruq.
Hüseyn Axundov: “Məktəbəqədər təhsil müəssisəsi öz fəaliyyətinə görə vətəndaşlar, cəmiyyət və dövlət qarşısında məsuliyyət daşıyır”
Hüquqşunas Hüseyn Axundov bildirdi ki, “Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin Nümunəvi Nizamnaməsinin” 5.2-ci maddəsinə əsasən, məktəbəqədər təhsil müəssisəsində təhsil prosesi təhsilalanların və təhsilverənlərin insan ləyaqətinə hörmət etməsi əsasında qurulur və təhsilalana qarşı hər hansı fiziki və psixoloji zorakılığa yol verilmir: “Nizamnaməyə əsasən, təhsilalanların şəxsiyyətin alçaldılmasına, mənəvi və psixoloji duruma və sağlamlığa zərər vuran hərəkətlərin bütün formalarından, fiziki və psixoloji zorakılıq hallarından müdafiə olunmaq hüququ var. Məktəbəqədər təhsil müəssisəsi öz fəaliyyətinə görə vətəndaşlar, cəmiyyət və dövlət qarşısında məsuliyyət daşıyır. Qanunvericiliyə əsasən, döymə və sair zorakı hərəkətlərlə qəsdən fiziki ağrı yetirməyə görə - üç yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə cərimə edilir və ya işin hallarına görə, xətanı törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, iki ayadək müddətə inzibati həbs tətbiq olunur”.
Könül İsmayılova: “Bağçada və yaxud hər hansı tədris müəssisəsində mütəxəssis seçilərkən onların psixoloji durumu yoxlanılmalı, psixoanaliz olunmalıdır”
Psixoloq Könül İsmayılova bildirdi ki, məktəbəqədər təhsil-tərbiyə fundamentdi, burada uşağın öyrəndiyi hər şey onun yaddaşında həkk olunur: “Tərbiyə mütəşəkkil təşkil olunmuş məqsədyönlü prosesdir. Deməli, bizim uşaqları bilərəkdən belə tərbiyəçilər “vəhşi” edirlər? Nəinki məktəbəqədər, məktəb direktorları, müəllimlər, bütün təhsil pillələrində dərs deyənlər əvvəlcə psixoloji komissiyadan keçib, kağız alıb, ondan sonra pedaqoji prossesdə iştirak etməlidirlər”.
Psixoloqun sözlərinə görə, uşaqların döyülməsi yolverilməzdir. Bağça tədris müəssisəsi sayılır. Biz övladlarımızı ora göndəririk ki, sosiallaşsın, paylaşmağı öyrənsin, qalibiyyəti, məsuliyyəti öyrənsinlər. Bu doğru bir hal deyil: “Bağçada və yaxud hər hansı tədris müəssisəsində mütəxəssis (bura pedaqoq, psixoloq, loqoped, tərbiyəçi, müəllimə daxildir) seçilərkən onların psixoloji durumu yoxlanılmalı, psixoanaliz olunmalıdır. Çünki psixoloji durumunda problem olan hər hansı bir mütəxəssis uşaqlarla çalışanda çətinlik çəkəcək, işləyə bilməyəcək. Ona görə də mütləq şəkildə birinci onların psixologiyasını tənzimləməliyik. Əslində, məsləhət görərdim ki, uşaqlarla işləyən hər hansı bir müəssisə öz işçilərini heç olmasa 2-3 aydan bir hansısa təlimə yönləndirsin. Yaxud uzun illər işləyən işçilər var ki, eyni işi görürlər və artıq onlarda yanma sindromu başlayır. İnsan hətta sevdiyi işdən belə zövq almır. Çünki artıq eyni işi illərdir fasiləsiz olaraq görür. Mütləq şəkildə fasilə verilməlidir. Həmin müəssisələrin rəhbərliyinin üzərinə çox iş düşür. Çünki onlar işçilərini daim nəzarətdə saxlamalıdır. Hər bir insanın problemi ola bilər və hər kəsin də psixologiyası bərabər deyil. Bunun üçün də bu kimi hallar ortaya çıxmasın deyə müəssisə rəhbərliyi problemi olan işçisinə mütləq şəkildə yardım göstərməlidir. Həmin uşağı döyən müəllimənin psixologiyasında hər hansı bir çaxnaşma, gərginlik var. Ona görə də bu kimi hərəkətləri edib. Bəlkə də istəyərək etməyib. Bu həmin qadının səbrini toplaya bilməməsinin nəticəsidir. Amma bütün hallarda bu yolverilməzdir”.
Fatimə Hacıbəyli: “Uşağı döyən qadının əməlinin cəzası işdən qovulması ilə bərabər 2 ilədək həbs və yaxud...”
“Vəfa” Sosial İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, uşağı döyən qadının əməlinin cəzası işdən qovulması ilə bərabər 2 ilədək həbs olmalı və yaxud həbs icbari cəza ilə əvəzlənməlidir: “Bildiyimə görə, valideynlər şikayətçi olmayıblar. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, bu gün bu uşağa edilən zorakı hərəkət sabah başqa uşağa da ediləcək. Bir uşağın bu qədər şiddətə məruz qalması doğru bir hal deyil və uşağın psixologiyasına mənfi təsirini göstərəcək. Uşaqda təşviş pozuntuları, stressə davamsızlıq, özgüvənsizlik yaranacaq. Təşviş pozuntuları artdıqca qorxuları, get-gedə yuxu terrorları yaranacaq. Gecə yatanda ağlayıb qışqıracaq. Gündüz yaşadığı travmanı gecə yuxusunda canlandıracaq. Bu da uşağın psixologiyasının mənfi tərəfə istiqamətlənməsinə yol açır. Nəinki tək döyülən uşağın, həmçinin onun yanında olan digər uşaqların da psixologiyasına mənfi təsir göstərir. Bu proseslər aktiv uşaqları passiv edə bilər. Həmin uşaqlar hər xırda bir şeydən işgəncə alacağını düşünəcək. Bura həm döyülən, həm də yanında bunu müşahidə edən uşaqlar daxildir”.
Günel CƏLİLOVA
