Avropa Komissiyasının sözçüsü Qiyom Mersye Albaniya hakimiyyətini qorunan ərazinin yaxınlığında lüks bir kurortun tikintisinin ölkənin Avropa Birliyinə daxil olmasına mane ola biləcəyi barədə xəbərdar edib. Sözügedən layihə Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerə məxsus "Affinity Partners" şirkətinin mülkiyyətidir. Əvvəllər vətəndaşlarının kütləvi etirazlarına məhəl qoymayan Albaniya hökuməti AB ilə ABŞ prezidentinin ailə üzvünün investisiyası arasında çətin seçim etməlidir.
Avropa Komissiyası nümayəndəsinin şərhi Albaniyanın baş naziri Edi Ramanın açıqlamasından sonra verilib. O, iyunun 8-də Adriatik sahilində lüks kurortun tikintisinin davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Baş nazir qorunan əraziyə zərər dəyməyəcəyinə zəmanət verib. Lakin o, əlavə edib ki, son tikinti layihəsi hələ təqdim edilməyib və ətraf mühitin qiymətləndirilməsi hələ başa çatmayıb. Rama o zaman demişdi: "Avropa Komissiyasının vəhşi təbiətin qorunması üçün lazım olan hər şeyi edəcəyimizə şübhə etmək üçün heç bir səbəbi yoxdur". Lakin AB-nin ali icra orqanının fikri fərqlidir. Mersye jurnalistlərə bildirib ki, "Albaniya son hədəfi sarsıda biləcək hərəkətlərdən çəkinməlidir və biz Albaniya hakimiyyət orqanlarının gecikmədən tədbir görməsini gözləyirik". O, bununla sözdə altıncı danışıqlar qrupunda göstərilən AB-nin ətraf mühit standartlarına uyğunlaşmaq üçün Albaniyanın nail olmalı olduğu hədəfə işarə edib. Sadə dillə desək, klasterlər AB-yə üzv olmaq üçün namizədlərin yerinə yetirməli olduqları vəzifələrin siyahısıdır. Altıncı klaster Albaniya üçün sonuncudur. O, ölkə üçün 2025-ci ilin noyabr ayında açılıb. Burada müzakirə olunacaq məsələlər kənd təsərrüfatı, qida təhlükəsizliyi, baytarlıq, balıqçılıq, akvakultura, regional siyasət, eləcə də maliyyə və büdcə ilə bağlıdır. Albaniya bütün tələbləri yerinə yetirdikdən sonra Avropa Komissiyası ölkənin Avropaya inteqrasiyaya hazırlığı barədə rəy verəcək. Daha sonra ölkənin namizədliyi bütün AB üzv dövlətləri və Avropa Parlamenti tərəfindən təsdiqlənməlidir. Bundan sonra yalnız Qoşulma Müqaviləsinin imzalanması və təsdiqlənməsi baş tutacaq. Albaniya 2014-cü ildə AB namizədi statusu alıb və danışıqlar prosesinin özü 2024-cü ilin oktyabrında başlayıb. Bu o deməkdir ki, ölkə iki ildir danışıqlar qruplarının tapşırıqları üzərində işləyir və demək olar ki, hamısını yerinə yetirib. Bu sürətli irəliləyiş Rama tərəfindən "rekord nailiyyət" kimi təsvir edilib. Albaniyanın baş naziri özü Avropaya inteqrasiyanın qatı tərəfdarıdır. O, ölkəsinin AB üzvlüyü yolunda heç nəyin qarşısını ala bilməyəcəyini bildirib. Hökumət danışıqlar prosesini 2027-ci ildə başa çatdırmağı planlaşdırır, baxmayaraq ki, üzvlük 2030-cu ilə qədər təxirə salına bilər. Bundan əlavə, Albaniya, Moldova, Ukrayna, Serbiya, Monteneqro və Şimali Makedoniya hazırda AB üzvlüyünə namizəddir.
Avropa Komissiyasının bəyanatı “Affinity Partners”in planlarına qarşı çıxan Albaniya ətraf mühit fəallarının tələbləri ilə üst-üstə düşür. Hazırkı layihə ümumi dəyəri 1,6 milyard dollar olan 10 min otel otağının tikintisini nəzərdə tutur. Rama vurğulayır ki, bu, yeni iş yerləri və yeni investisiyalar cəlb etmək üçün fürsət yaradacaq. Problem ondadır ki, tikinti işləri ölkə sahillərindəki ən böyük laqunlardan birinin yerləşdiyi Vjosa-Narta təbii kompleksinin yaxınlığında aparılacaq. Obyektlərin bəziləri Adriatik dənizindəki sakin olmayan Sazani adasında tikiləcək. Ekoloqlar layihənin biomüxtəlifliyə təhlükə yaradacağından və quşların miqrasiya yollarına təsir edəcəyindən qorxur. Bu ərazi, flaminqolar da daxil olmaqla, 250-dən çox quş növü üçün yaşayış yeri hesab olunur. Bu quşlara görə kütləvi etirazlar "Flaminqo İnqilabı" adlandırıldı. Albanlar küçələrə şişmə çəhrayı flaminqolar və quşların təsvir olunduğu plakatlarla çıxdılar. İctimai qəzəbə ərazinin tikinti üçün təmizlənməsinə may ayında başlanılması da səbəb olub, baxmayaraq ki, baş nazirin sözlərinə görə, hələlik “Affinity Partners” ilə yekun razılaşma əldə edilməyib. Tikinti zonasının ətrafında tikanlı məftillərlə örtülmüş hündür hasarlar çəkilib. Tədricən siyasi xarakter alan etirazlar tez-tez bu hasarların yaxınlığında keçirilir. Etirazlarda hökumətin istefasını tələb edən şüarlar səsləndirilib. Ölkənin korrupsiyaya qarşı mübarizə orqanları tərəfindən araşdırma başlayıb. Onlar tikinti üçün ayrılacaq ərazilərin statusunda edilən dəyişikliklər barədə sorğu aparırlar. Dəyişikliklər 2024-cü ildə, kurort üçün ilk planlar hazırlanarkən edilib. İndi hökumət Avropa Komissiyasının tələblərini yerinə yetirməklə Kuşnerin layihəsi arasında çətin bir seçimlə üzləşir. Lakin Albaniya hakimiyyətinin AB qurumlarını layihənin bütün ekoloji tələblərə cavab verdiyinə inandıra bilməsi mümkündür.
Tahir TAĞIYEV
