Afsəddin Nəbiyev: “Nikol yanılır, Türkmənistan qazı Zəngəzuru keçməklə Avropaya çatdırılacaq”
Baş naziri Nikol Paşinyan bu gün keçirilən brifinqdə bəyan edib ki, sülhü əldə etməyin bir yolu “Tramp Marşrutu” layihəsini həyata keçirməkdir. Layihəyə mütləq dəmir yolu, avtomobil yolu və elektrik xətti daxil olacaq.
Paşinyan bildirib ki, neft və qaz boru kəmərləri sual altındadır. Onlar tərəfdaşlar üçün daha aktualdır: “Bu üç komponent artıq sülhü təşkil edir. Təsəvvür edin, biz Azərbaycandan, onlar isə Ermənistandan keçirlər. Qatarlar hərəkət edir. Bu, sülhdür”.
Paşinyan onu da qeyd edib ki, sülh müqaviləsinin imzalanması və təsdiqlənməsi üzərində işlər davam edəcək. Delimitasiyaya gəldikdə isə, proses davam edəcək: “İkitərəfli ticarət inkişaf edir. Əminəm ki, bu istiqamət artmaqda davam edəcək”.
Maraqlıdır, Paşinyan haradan əmindir ki, Zəngəzur dəhlizi ilə neft-qaz kəmərləri keçməyəcək?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyevin fikrincə, Paşinyan seçkidən dərhal sonra irəli sürdüyü “Tramp Marşrutu” təşəbbüsü ilə regionda sülh prosesinə yeni yanaşma təklif etməsi sülhün davamlı olacağının göstərici kimi qiymətləndirilməlidir: “Layihə dəmir yollarının, avtomobil magistrallarının və elektrik xətlərinin qurulmasını nəzərdə tutur. Paşinyanın fikrincə, məhz bu infrastruktur layihələri region ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirərək sülhün praktiki əsaslarını yarada bilər. Baş nazirin “qatarlar hərəkət edir, bu sülhdür” fikri onun seçkiqabağı verdiyi vədlərə sadiq qaldığını göstərir. Bu yanaşma Ermənistan və Azərbaycan arasında etimadın artmasına, sərhəd bölgələrində yaşayan insanların gündəlik həyatında müsbət dəyişikliklərin baş verməsinə şərait yarada bilər. Paşinyan sülh müqaviləsinin imzalanması və təsdiqlənməsi istiqamətində işlərin davam etdirildiyini də bildirib. Bu, seçkidən sonra da dialoq və əməkdaşlıq xəttinin qorunacağını göstərən mühüm siqnaldır. Prosesə mane olmağa çalışan qüvvələrin, xüsusilə də parlamentdə təmsil olunan Rusiyameyilli siyasi dairələrin mövcudluğuna baxmayaraq, Ermənistan rəhbərliyinin bu çətinlikləri aşmaq imkanına malik olduğu görünür. Sərhədlərin delimitasiyası istiqamətində aparılan işlər də regionda sabitliyin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Sərhədlərin hüquqi əsaslarla müəyyənləşdirilməsi gələcək mübahisələrin qarşısının alınmasına xidmət edə bilər. İqtisadi əməkdaşlıq da Paşinyanın diqqət yetirdiyi əsas məsələlərdən biridir. İkitərəfli ticarətin inkişafı, nəqliyyat əlaqələrinin bərpası və enerji əməkdaşlığının genişlənməsi regionda sülhün iqtisadi dayaqlarını gücləndirə bilər. İnfrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi yeni ticarət yollarının açılmasına, enerji mübadiləsinin asanlaşmasına və regionun daha geniş iqtisadi şəbəkələrə inteqrasiyasına imkan verəcək”.
A.Nəbiyev hesab edir ki, Paşinyanın neft-qaz kəmərləri ilə bağlı dəyərləndirməsi yanlışdır: “On il əvvəl indiki reallıqların formalaşacağını heç təsəvvür belə etmək mümkün deyildi. Ancaq bu, baş verdi. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü təmin etməklə yeni reallıqlar yaratdı. Azərbaycandan İtaliyaya qədər qaz kəməri uzanır. O baxımdan Zəngəzur dəhlizindən nəqliyyat xətləri ilə yanaşı, qaz kəmərləri də keçəcək. Əminəm ki, Türkmənistan qazı Zəngəzuru keçməklə Avropaya çatdırılacaq. Bu, xoş xəyal deyil, reallıqdır. Bununla yanaşı, əsas məsələlərdən biri Ermənistanın Rusiya ilə Qərb arasında balans siyasətini necə qoruyacağıdır. İrəvanın Qərbə inteqrasiya istiqamətində atdığı addımlar Moskva tərəfindən diqqətlə izlənilir. Əgər Paşinyan bu tarazlığı saxlaya bilsə, regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yarana bilər. Əks halda, geosiyasi rəqabət sülh prosesinə mənfi təsir göstərə bilər.
Ümumilikdə, Paşinyanın son açıqlamaları onun regionda sülhün möhkəmləndirilməsi istiqamətində siyasi iradə nümayiş etdirdiyini göstərir. İnfrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, ticarətin genişlənməsi və diplomatik səylərin davam etdirilməsi uzunmüddətli sabitliyin əsas şərtlərindən biri hesab oluna bilər. Bu proses həm Ermənistan, həm də Azərbaycan üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yarada və Cənubi Qafqazın geosiyasi mənzərəsində mühüm dəyişikliklərə səbəb ola bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
