Xaqani Cəfərli: "Donald və Melaniya Trampın Konqresdəkı dinləmələrdə iştirakı çox az ehtimal olunur"
ABŞ Konqresinin "Epşteyn işi" ilə bağlı araşdırmaları yeni mərhələyə daxil olub və bu çərçivədə bir sıra tanınmış şəxslərin ifadələri dinlənilir. Bu şəxslər arasında milyarder iş adamı Bill Qeyts də var. O, Konqres üzvlərinin suallarını cavablandırarkən bildirib ki, mərhum maliyyəçi və cinsi istismar cinayətlərində ittiham olunmuş Jeffrey Epştein ilə əlaqələri ciddi səhv olub, lakin onun hər hansı qanunsuz fəaliyyətində iştirak etməyib.
Bill Qeyts ifadəsində qeyd edib ki, Epşteynlə bir neçə dəfə görüşüb və həmin dövrdə bu əlaqələrin gələcəkdə onun nüfuzuna və şəxsi həyatına belə mənfi təsir göstərəcəyini düşünməyib. O bildirib ki, görüşlərin əsas məqsədi xeyriyyəçilik və qlobal sağlamlıq layihələri barədə müzakirələr aparmaq olub. Bununla yanaşı, o etiraf edib ki, Epşteynlə əlaqə saxlaması səhv qərar idi və sonradan bunun nəticələrini görüb.
Konqres üzvləri, xüsusilə Bill Qeytsin Epşteynlə nə qədər yaxın münasibətdə olduğunu, hansı görüşlərdə iştirak etdiyini və Epşteynin fəaliyyəti barədə nə bildiyini araşdırırlar. Qeyts isə bildirib ki, o, Epşteynin cinayət xarakterli fəaliyyətlərində iştirak etməyib, heç vaxt belə fəaliyyətlərə şahid olmayıb və bu iş çərçivəsində heç bir cinayət törətməyib. O, həmçinin bəyan edib ki, Epşteynin bəzi mülklərinə və məşhur adasına getməyib.
Hazırkı mərhələdə Bill Qeytsə qarşı hər hansı cinayət ittihamı irəli sürülməyib. Dinləmələrin məqsədi onun və digər nüfuzlu şəxslərin Epşteynlə münasibətlərinin xarakterini aydınlaşdırmaq və bu əlaqələrin hər hansı qanun pozuntusu ilə bağlı olub-olmadığını müəyyən etməkdir. Konqres komitəsi qarşıdakı həftələrdə daha çox şahid və tanınmış şəxsin ifadəsini dinləməyi planlaşdırır.
Epşteyn işi ABŞ-da son illərin ən səs-küylü qalmaqallarından biri hesab olunur. Buna görə də Konqres araşdırmaları ictimaiyyət və media tərəfindən böyük diqqətlə izlənilir. İfadə verən şəxslərin açıqlamaları araşdırmanın yekun nəticələrinə təsir göstərə biləcək mühüm məlumat mənbəyi kimi qiymətləndirilir. Hazırda mövcud məlumatlara əsasən, Bill Qeyts özünün hər hansı cinayət fəaliyyətində iştirak etmədiyini, hərəkətlərindən heç kimin ziyan görmədiyini israrla bildirir və buna dair rəsmi ittiham da mövcud deyil. Bu o deməkdir ki, orada kimlərinsə məlum xarakterli hərəkətlərindən ziyan çəkənlər olub. Bu ifadəsi ilə Bill Qeyts təsdiqləyir ki, orada kimlərinsə hərəkətlərindən ziyan çəkənlər var idi.
Epişteyin işində Trampın və arvadının da adı keçir, Konqresin dinləmələrində Trampın və arvadınin ifadə vermək perespektivi indiki Amerika siyasi reallıqları və hüquqi normaları baxımından nə dərəcədə real və gözləniləndir?
Bu məsələni iki hissəyə ayırmaq lazımdır: hüquqi imkan və siyasi reallıq.
Birincisi, Konqresin hazırda Bill Qeytsi ifadə verməyə çağırdığı və ya onun ifadə verdiyi barədə iddialar var. Jeffrey Epştein işi ilə bağlı yeni Konqres dinləmələri və ya konkret şahid siyahısı barədə dəqiq nəticə çıxarmaq üçün aktual mənbələrə baxmaq lazımdır.
Ümumiyyətlə, Donald Trampın Epştein ilə keçmişdə tanış olduğu ictimai şəkildə məlumdur və bu barədə müxtəlif məhkəmə sənədlərində, media materiallarında və şahid ifadələrində onun adı çəkilib. Lakin adın çəkilməsi cinayət məsuliyyəti və ya qanun pozuntusunun sübut edilməsi demək deyil. Eyni qayda digər tanınmış şəxslərə də aiddir.
Trampın Konqres qarşısında ifadə verməsi nəzəri cəhətdən mümkündür. ABŞ Konqresi araşdırma apararkən şahidləri könüllü və ya çağırış vərəqəsi (subpoena) ilə dinləməyə cəhd göstərə bilər. Ancaq prezident və ya keçmiş prezidentlə bağlı belə addımlar həmişə ciddi hüquqi və siyasi mübahisələr yaradır.
İndiki siyasi reallıqları nəzərə alsaq, Trampın yaxın gələcəkdə Epşteyn işi üzrə Konqres qarşısında ifadə verməsinin ehtimalı yüksək görünmür. Bunun üçün əvvəlcə onun ifadəsinin araşdırma üçün zəruri olduğuna dair güclü əsaslar ortaya qoyulmalıdır. Bundan əlavə, Trampın hüquqşünasları müxtəlif prosedur və konstitusion arqumentlərlə belə çağırışlara etiraz edə bilərlər.
Melaniya Trampa gəldikdə isə, onun Epştein işi ilə əlaqəsi barədə ictimaiyyətə məlum olan məlumatlar Donald Trampa nisbətən xeyli məhduddur. Buna görə də hazırkı şəraitdə onun Konqres tərəfindən ifadəyə çağırılması daha az ehtimallı görünür. Adətən araşdırma orqanları əvvəlcə hadisələrlə birbaşa əlaqəsi daha çox görünən şəxslərə üstünlük verirlər.
Nəticə etibarilə, ABŞ hüququ baxımından həm Donald Trampın, həm də Melaniya Trampın ifadəyə çağırılması mümkündür. Lakin indiki siyasi və hüquqi şəraitdə, xüsusilə Melaniya Trampın, hətta Donald Trampın da yaxın perspektivdə belə dinləmələrdə iştirak etməsi üçün güclü yeni sübutların və ya araşdırma ehtiyacının ortaya çıxması tələb olunar. Təkcə adlarının Epştein işi ilə bağlı sənədlərdə və ya mediada hallanması onların ifadə verməsinin qaçılmaz olduğu anlamına gəlmir.
Politoloq Xaqani Cəfərli məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, Jeffrey Epştein ilə münasibət cinayətə görə Donald Trampın və həyat yoldaşı Melaniya Tramp Konqresin indiki tərkibi tərəfindən dinləmələrə dəvət edilməsi gözlənilmir. Əlbəttə, onlar könüllü ifadə verə bilərlər. Çox güman ki, Donald və Melaniya Tramplar Konqresə aralıq seçkilərdən sonra dəvət olunacaqlar. Bildiyim qədər, bu dinləmələrdə iştirak məcburi deyil. Ona görə də Donald və Melaniya Trampın Konqresdəki dinləmələrədə iştirakı çox az ehtimal olunur. Ancaq Melaniya Trampın fərqli xarakter nümayiş etdirərək dinləmələrdə iştirak edəcəyini də istisna etmirəm".
Dəniz NƏSİRLİ
