Azərbaycanda elm sahəsinin inkişafdan geri qalması və beynəlxalq aləmdə, alimlərimizin beynəlxalq elmi tədqiqatlarda uğur qazana bilməməsi, elmin sənayedə, iqtisadiyyatda heç 1 faiz rola malik olmaması cəmiyyəti ciddi narahat edir. Cəmiyyəti ciddi düşündürən bu məsələyə təhsil naziri Emin Əmrullayev də münasibət bildirib.
Təhsil naziri Azərbaycan alimlərinin beynəlxalq elmi tədqiqatlarda iştirak etdiyini, amma aşağı nəticəyə sahib olduqlarını deyib: “Azərbaycan bir çox beynəlxalq elmi tədqiqatda iştirak edir və nəticələrimiz elə də yüksək olmur. Reytinqdə niyə aşağıdayıq və günahkar kimdir? Bu suallara cavab tapmaq lazımdır. Şikayət etməklə təhsil sistemi irəli getmir. Sistem o zaman irəli gedər ki, problemi müəyyənləşdirib, onun həlli istiqamətində çıxış yolu tapmalıyıq”.
Elyar İslamoğlu: “…Mən nazirlə qətiyyən razılaşmıram”
Filologoya üzrə fəlsəfə doktoru, alim-tədqiqatçı Elyar İslamoğlu (Epoş Vəliyev) “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bir alim kimi təhsil nazirinin fikrilə razılaşmır:“Bu yaxınlarda sosial şəbəkələrdə məktəb direktorunun yayılan səs yazısından eşitdik ki, məktəb direktoru müəllimlərdən və şagirdlərdən pul tələb edir. Ölkədəki bir çox ali təhsil müəssisələrində də vəziyyət bu cürdür… Təhsilimizdə həddən artıq rüşvət və keyfiyyətsizlik var, əlavə iş dəftərləri aldırılır valideynlərə, uşaqların beli çantaların ağırlığından əyilir, dövlət bağçalarına uşaqları 400-500 manata götürürlər, hər ay da əlavə aylıq tələb edirlər. Təhsil naziri bunlardan da danışsın. Dərsliklərimiz çox keyfiyyətsiz, məzmunsuzdur, dərsliklər qohumluq, tanışlıq prinsipi ilə yazılır, ona görə də dərsliklərimiz bərbad vəziyyətdədir. Qaldı ki, Azərbaycan alimlərinin bir çox beynəlxalq elmi tədqiqatda iştirak etməsinə və onların nəticələrinin elə də yüksək olmaması fikrinə, mən nazirlə qətiyyən razılaşmıram. Azərbaycan alimləri kifayət qədər beynəlxalq elmi tədqiqatlarda, beynəlxalq konfrnslarda iştirak edir və onların yüksək nəticələri də var. Görünür, bizim təhsil nazirimizə bu barədə düzgün məlumat verilməyib. Yaxşı olardı ki, təhsil naziri Azərbaycan alimlərinin aldığı maaşla da bağlı fikir bildirsin, bu mövzuda da geniş müzkirə açsın və tələb etsin ki, Azərbaycan alimlərinin maaşı qaldırılsın. 400-450 manat maaş alan aparıcı elmi işçidən, gənc alimdən yüksək səviyyədə elmi araşdırma tələb etmək həddən artıq gülüncdür. Biz heç bilmirik ki, ayın axırında kommunal xərclərimizi, kirayə pulumuzu necə ödəyəcəyik. Azərbaycan alimə, elmi işçiyə ən az maaş verən ölkədir. Milli Elmlər Akademiyasının alimlərinin nə qədər maaş aldığını cənab nazir bilirmi? Əvvəlcə bunu öyrənsin, sonra alimlərdən yüksək nəticə tələb etsin…”
E.İslamoğlu qeyd etdi ki, alimlərin, elmi işçilərin əməkhaqlarının həddən artıq aşağı olması səbəbindən artıq kişilər elm sahəsindən uzaqlaşır və elm, demək olar ki, qadınların çiyinlərindədir: “Qadınlar bəzən az maaşa qane olub işləyir. Amma kişilər işləyə bilmir, çünki onlar ailə dolandırırlar, hər şey bahalaşıb, çatdıra bilmirlər. Kişi elmi işçilərin bir çoxu hətta ikinci iş yeri də tapıb, istirahət günlərində, işdən sonra gedib işləyir ki, evinə pul aparsın. Cənab nazir hökümətdən tələb etsin ki, Azərbaycanda da alimlərə digər ölkələrdəki qədər maaş verilsin, ondan sonra alimlərdən yüksək nəticə tələb etmək olar. Amma indiki maaşla yüksək nəticə tələb etmək gülüncdür. Uzağa getməyək, bir elmi məqalənin xaricdə çap olunması üçün müəyyən miqdarda pul lazımdır ki, o pul da alimdə yoxdur. Biz aldığımız maaşla heç ailəmizin tələbatını ödəyə bilmirik, necə pul verib xaricdə məqalə çap etdirə bilərik? ”.
Vüsalə Ağabəyli: “Qınamaqla iş bitmir, elmi bu böhrandan, alimi bu cür məziyyətdən çıxarsınlar”
Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüsalə Ağabəylinin fikrincə isə, ilk növbədə sağlam rəqabəti formalaşdırmaq, əməyi düzgün qiymətləndirmək lazımdır: “Nazir günahkar axtarır, müəllim günahkar axtarır, alim günahkar axtarır, bəs həlli yolunu niyə axtaran yoxdur? Biz hələ beynəlxalq elmi tədqiqatlar arasında olan nüfuzumuzdan öncə yerli elmi nüfuzumuzu, alimlərin fəaliyyətini və elmi tədqiqatların keyfiyyətini artırmalıyıq. Açıq-aşkar gedən bazar söhbətlərini yığışdırmalıyıq. Sifarişlə yazılan elmi işlər, məqalələrin təqdimatına müdaxilə etməliyik. Bugün bir neçə səhifə var ki, çəkinmədən elmi məqalə, elmi iş yazmaq haqqında elan verir, hətta beynəlxalq jurnallarda dərc ediləcək məqalələrə 2000-3000 manat arası "qiymət oxuyan" dəllallar var. Bu cür nüfuz lazımdır bizə? Bunlar açıq-aşkar reklam edib məqalə satırlar, elmi iş satırlar, buna niyə nəzarət edən yoxdur? Bu məsələ özü də narkotik qədər ciddi əhəmiyyətlidir, bir azca pulu olan "dadmaq" istəyir, beləcə başqalarına da rəva görür. Bu halda hansı yüksək reytinqdən və keyfiyyətdən danışa bilərik?
Həm də qınamaqla iş bitmir, elmi bu böhrandan, alimi bu cür məziyyətdən çıxarsınlar. Bunun üçün ilk növbədə sağlam rəqabəti formalaşdırmaq lazımdır, əməyi düzgün qiymətləndirmək lazımdır”- deyə V.Ağabəyli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
