Son vaxtlar tanınmış, məşhur şəxslərin sosial şəbəkə hesablarından müxtəlif dərman və qida əlavələrini reklam etməsi cəmiyyətdə brmənalı qarşılanmır. Onlar bu sahənin mütəxəssisi olmadan çoxsaylı izləyicisi olan səhifələrində çəkinmədən müəyyən məbləğ qarşılığında insanlara dərmanlarla bağlı tövsiyələr verirlər.
İnsanları çaşdıran bu cür reklamların sonradan yarada biləcəyi fəsadları isə nə reklamverən, nə də reklamedən tərəfi maraqlandırır. Qeyd edək ki, qanunvericilik qida əlavələrinin də dərman kimi reklam edilməsini qadağan edir.
Nəzərə almaq lazımdır ki, reseptlə yazılan dərman preparatlarının həkim məsləhəti olmadan istifadə edilməsi çox ciddi fəsadlara yol açır. Hətta bu cür dərmanların kortəbii istifadəsi ölümə belə səbəb olur.
Musa Quliyev: “Vətəndaşlarımız o reklamlarla deyil, hansısa dərmana ehtiyac olduqda həkimlərinin məsləhəti əsasında qəbul etsinlər”
Milli Məclisin Sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev bildirdi ki, dərman reklamı bir çox ölkələrdə bütövlükdə qadağan edilib: “Azərbaycanda dərman haqqında qanun qəbul ediləndə buna qadağa qoyulmuşdu. Sonradan görünür müəyyən təsirlər oldu ki, bu qadağalar yüngülləşdi və yalnız həkim resepti ilə yazılan dərmanların reklamına qadağa qoyuldu. Dərmanlarla qida əlavəsi qarışıb və çox vaxt qida əlavəsini dərman adı ilə reklam edirlər. Bu da çox təhlükəlidir. Vətəndaşları və xəstə insanları çaşdırır. Onları daha çox dərman olmayan vasitələrə yönəldir. Bundan başqa, qida əlavələrinin qiyməti dərman vasitələrinin qiymətindən xeyli bahadır. İstər reseptlə satılmayan dərman vasitələrinin, istərsə də qida əlavələrinin hər hansı reklamına qadağa qoyulmadığına görə, reklam edən şəxsə hüquqi cəhətdən ittiham irəli sürə bilmərik. Mənəvi cəhətdən tənqid edə bilərik ki, bu doğru deyil, insanları çaşdırır. Yaxşı olardı ki, vətəndaşlarımız o reklamlarla deyil, hansısa dərmana ehtiyac olduqda həkimlərinin məsləhəti əsasında qəbul etsinlər. Ümumiyyətlə, reseptsiz dərman alınmasının tərəfdarı deyiləm. İstənilən halda ən yüngül soyuqdəymə, baş ağrısı və.s hallarda belə həkim məsləhəti ilə dərman alınması daha doğrudur. Müğənninin reklam edəcəyi şey onun səsi və sənətidir. Əgər başqa bir vasitə ilə pul qazanmaq və özünü cəmiyyətə göstərmək istəyirsə, o zaman xeyriyyəçilik fəaliyyəti ilə məşğul ola bilərlər. İndi şəhidlərimiz, qazilərimiz, yoxsul insanlarımız var. Onlar üçün faydalı işlər görsələr, məncə yaxşı olar. Bununla daha çox hörmətə sahib olarlar və cəmiyyətdə müsbət imiclə tanınarlar”.
Adil Qeybulla: “Dərmanların sosial şəbəkələrdə reklamı daha çox qanunda olan boşluqlardan irəli gəlir”
Professor, həkim ekspert Adil Qeybulla bildirdi ki, belə halların qarşısını almaq üçün kompleks tədbirlər görülməlidir: “Əvvəla, dərmanların reklam edilməsi bütün dünyada qadağan edilib. Məsələ ondadır ki, reklam korporativ marağa hesablanan bir fəaliyyət formasıdır. Dərman isə satış üçün nəzərdə tutulan bir şey deyil. Dərman yalnız müalicə məqsədi üçün lazım olan bir preparatdır. Onun da təyinat məsələsi ancaq və ancaq həkimdən asılıdır. Ona görə də dünyada dərman preparatlarının təyini icbari tibbi sığorta paketi əsasında həyata keçirilir. Xaricdə dərmanı sığortasız, reseptsiz almaq mümkün deyil. Bu yalnız bizdə var. Yəni istənilən dərmanı gedib aptekdən almaq olur. Dərmanların sosial şəbəkələrdə reklamı daha çox qanunda olan boşluqlardan irəli gəlir. Görürlər ki, “Reklam haqqında” Qanunda dərman preparatlarının konkret olaraq “Facebook” və “İnstagram”da reklamı ilə bağlı qadağa yoxdur, bu zaman yaranan boşluqdan sui-istifadə edirlər. Ona görə də qanunvericiliyə dərman preparatlarının sosial şəbəkələrdə reklamının məhdudlaşdırılması ilə bağlı məqam əlavə edilməlidir. Bir sıra hallarda məhdudlaşdırıcı qərarlar verilir, amma onun tətbiqi reallaşmır. Belə problemlər də var. Sosial şəbəkələrdə nəinki dərmanlar, eyni zamanda, həkimlər də reklam edilir. Bütün bunlar biabırçı formada həyata keçirilir. Bu da doğru deyil. Ona görə də KİV-in bu məsələyə diqqət ayırması çox vacibdir. Müvafiq qurumlar bunun qarşısının alınması istiqamətində səylərini artırmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
