Müasir zamanda yaşasaq da, hələ də evdə doğuş hallarına rast gəlinir. XXI əsrdə, hər şeyin inkişaf etdiyi bir zamanda xalq arasında “əvəçi” adlandırılan qadınlara müraciət edən hamilə xanımlarımız özlərini və dünyaya gətirdikləri körpəni necə bir risq altına saldıqlarını bilmirlər.
2017-ci ildən hazıradək əvvəlki illərdə tibb müəssisəsində və ya ev şəraitində doğulmuş, lakin doğumu dövlət qeydiyyatından kənarda qalmış 9 335 uşaq müəyyən edilib. Bunu Ədliyyə Nazirliyinin Vətəndaşlıq Vəziyyəti Aktlarının Reyestri xidmətinin rəisi Reyhanə Kərimova media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib.
O qeyd edib ki, 2017-ci ildən etibarən təmsil etdiyi idarənin əməkdaşları bölgələrə ezam olunaraq kənd-kənd, qəsəbə-qəsəbə gəzərək doğumun qeydiyyatının əhəmiyyəti və məcburiliyi barədə əhali arasında maarifləndirmə işi aparır, doğumu qeydə alınmayan uşaqları aşkar edərək onların doğumunun dövlət qeydiyyatına alınmasına hüquqi yardım göstərirlər: “Bu tədbirlər nəticəsində 8 875-nin doğumu qeydə alınıb, zəruri sənədləri olmayan digərlərinin valideyninə isə məhkəməyə doğum faktının müəyyən edilməsi ilə bağlı müraciət etməsinə köməklik göstərilib”.
Onu da qeyd edək ki, doğumu qeydə alınmamış uşaqlara daha çox rast gəlinən inzibati ərazi vahidləri arasında ilk üçlükdə Ağdaş, Beyləqan və Hacıqabul rayonları yer alır.
Pərvanə Mustafayeva: “Qanunvericiliyə görə, evdə doğuşu idarə edən həkimlər və ya mamaçalar aşkarlandıqda cəzalandırılmalıdır”
Pediatr Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, qanunvericiliyə görə, evdə doğuşu idarə edən həkimlər və ya mamaçalar aşkarlandıqda cəzalandırılmalıdır: “Cəzaları bundan ibarət olur ki, onların diplomları əlindən alınır, əgər hansısa dövlət strukturunda çalışırlarsa, işdən azad olunurlar. Əgər onlar hansısa bir özəl tibb müəssisəsində çalışırsa, nazirlik tərəfindən araşdırma aparılır və işlərinə xitam verilərək qovulurlar.
Onu da deyim ki, əhali ilə sanitar maarifləndirmə işləri aparılmalıdır. Əhali bilməlidir ki, hazırda Azərbaycanda doğuşa yardım pulsuzdur. Bu o deməkdir ki, fizioloji hamiləlik keçirən qadınların adi doğum evində doğuş həyata keçirməyi üçün həm şərait var, həm lazımi dərmanlar və ləvazimatlar. Bu, dövlət tərəfindən pulsuz təmin olunur. Amma əgər qadın evdə doğursa, o zaman doğuş zamanı istifadə olunan ləvazimatlar və dərmanlar aptekdən alınır. Onda bunun nəyi ucuz oldu?”.
Hüseyn Axundov: “Ağdaş, Beyləqan və Hacıqabul rayonlarında uşaqların evdə doğulmasının və onların qeydiyyata gec düşməsinin səbəblərindən biri də erkən nikahdır”
Hüquqşunas Hüseyn Axundov bildirdi ki, qanunvericiliyə əsasən, doğumun dövlət qeydiyyatı məcburidir: “Qeydiyyata düşməyən yeni doğulanların sayının artmasının səbəbi valideynlərin məsuliyyətsizliyi ilə bağlıdır. Qeyd olunan bölgədə uşaqların evdə doğulmasının və onların qeydiyyata gec düşməsinin səbəblərindən biri də erkən nikahdır. Azərbaycanda qanunvericilik qeyri-rəsmi nikahdan doğulan uşağa anasının soyadının verilməsinə imkan verir. Amma bir çox analar bu cür uşaqların daha çox öz doğma atalarının soyadında qeydiyyata alınmasını istəyirlər. Bu da ciddi problemlər yaradır. Azərbaycan qanunvericiliyində rəsmi qeydə alınmamış nikahdan doğulan uşaqların hüquqları ilə rəsmi nikahdan doğulan uşaqların hüquqları bərabər olsa da, təcrübədə müəyyən çətinliklər ortaya çıxır. Bu çətinliklərin məhz rəsmi nikahın olmaması səbəbindən yarandığını deyən komitə rəsmisi bildirdi ki, əsas problem nikahdankənar doğulan uşaqların atalığının müəyyən olunması ilə bağlıdır.
Bəzən atalar qeyri-rəsmi nikahdan doğulan uşaqlarına öz soyadlarını vermək istəmirlər. Uşaq atasının soyadında deyilsə, o artıq atasının varisi hesab edilməyəcək”.
Günel CƏLİLOVA
