Son illərə qədər azərbaycanlı tələbələrin xaricdə ali dini təhsil almasına rəsmi səviyyədə dəstək verilirdi. Məlumdur ki, azərbaycanlılar əsasən İraqın Nəcəf, İranın Qum, Məşhəd, Suriyanın Dəməşq, Misirin Ələzhər, Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə şəhərlərində yerləşən dini mərkəzlərə üz tuturdu. Bu tendensiya Azərbaycanda qanunvericilik dəyişdirilənə qədər davam etdi.
Ölkəmizdə xaricdə dini təhsilin qarşısını alan konkret qanunvericilik olmasa da, bu şəxslərin işlə təmin olunmasında müəyyən məhdudiyyətlər var. Qanunla tənzimlənən qaydalara əsasən, xaricdə dini təhsil alan Azərbaycan vətəndaşlarının İslam dininə aid ayin və mərasimləri aparması qadağandır.
Bəllidir ki, artıq 3 ildir Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu (Aİİ) fəaliyyətə başlayıb. Buna baxmayaraq, xaricdə dini təhsil almaq məsələsi hələ də aktualdır.
Maraqlıdır, ölkəmizdə ilahiyyat dərsi verən ali məktəb olmasına baxmayaraq, gənclər dini təhsil almaq üçün xarici ölkələrə niyə üz tutur? Bu problemin qarşısını necə almaq olar?
“Xaricdə təhsil alanların ölkədə təhsil alanların sayından xeyli çox olması dini təhsil sahəsində mövcud və potensial problemlərin miqyasından xəbər verir”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Kamran Əsədov qeyd etdi ki, son 25 ildə yüzlərlə şəxs Səudiyyə Ərəbistanında, minlərlə gənc İranda, bundan əlavə çoxlu sayda vətəndaşımız Suriya, Misir, Liviya, Pakistan, Malayziya, Rusiya (Dağıstan) və Türkiyədə dini təhsil alıb: “Xaricdə təhsil alanların ölkədə təhsil alanların sayından xeyli çox olması dini təhsil sahəsində mövcud və potensial problemlərin miqyasından xəbər verir. Vətəndaşlarımızın qeyd edilən müsəlman ölkələrində dini təhsil almalarını Azərbaycanda oturuşmuş din təhsilinin olmaması ilə də əlaqələndirmək olar. Xaricdən gələn təhlükələrin qarşısını almaq üçün İlahiyyat İnstitutunda dini təhsil almış vətəndaşlarımıza təkcə dini biliklər verilmir, Azərbaycanın tarixi, mədəniyyəti, tarixi coğrafiyası, Azərbaycan xalqının etnogenezi barədə dövlətin maraqlarına uyğun məlumatlar da aşılanır. Ölkədə fəaliyət göstərən dini ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində məqsəd məzunların əxlaqı, mənəviyyatı təbliğ edən din xadimi kimi yetişməsini təmin etməkdir və buna müəyyən qədər nail olunub. Amma bu müddət ərzində daha çox kişi ali və orta ixtisas təhsilli kadrlar yetişdirilib”.
Günel CƏLİLOVA
