Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) elmi-tədqiqat institutlarının fəaliyyəti, üzərilərinə düşən öhtəlikləri yerinə yetirmədikləri barədə kifayət qədər fikirlər var. mələri sahəsində kifayət qədər nöqsanlar olduğu deyilir. Bir sıra ekspertlər hesab edir ki, AMEA-nın müvafiq institutlarında elmlə təhsil bir-birinə qarışdırılıb, bu müəssisələr yalnız elmi tədqiqatla məşğul olmalı olduqları halda təhsilvermə ilə də məşğul olurlar, bu isə qurumun profilinə ziddir.
Belə söz-söhbətlər, fikirlər var ki, akademiyanın elmi- tədqiqat institutları universitetlərə birləşdiriləcək. Bu fikirdə olanlar qeyd edirlər ki, AMEA-nın müvafiq institutlarının universitetlərə birləşdirilməsi daha məqsədəuyğun olardı, çünki hazırda həmin institutlar öz profillərindən çıxıb universietlərin işlərini görməyə başlayıblar.
“Akademiya institutlarını da universitetlərə birləşdirməyin zamanı çoxdan çatıb”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər” bildirdi ki, akademiyanın elmi-tədqiqat institutlarının universitetlərə birləşdirilməsi barədə fikirlər, təkliflər çoxdan mövcuddur, lakin zərurət yaransa da, reallıq bunu tələb etsə də, hələ ki bu sahədə proses getmir. “Mənə elə gəlir ki, AMEA-nın elmi-tədqiqat institutları ləğv edilməli və onlar universitetlərə birləşdirilməlidir. Əslində, buna zərurət çoxdan yaranıb və illərdir ki, bu məsələ aktualdır. AMEA-nın elmi-tədqiqat institutlarının effektivliyi aşağı olduğuna görə bunların böyük universitetlərə birləşdirilməsi qaçılmazdı. Çünki AMEA elmi mərkəz olduğu halda özünü təhsil müəssisəsi olaraq təqdim edir. Təsəvvür edin ki, burada ciddi elmi tədiqat işləri aparılması əvəzinə təhsilvermə ilə məşğul olunur. Onsuz da bu institutlar universitetlərin işlərini görürlər, bu baxımdan birləşdirilməsi lazımdı”.
M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, AMEA-da şərait yaxşı olmadığı, əməkhaqqı az olduğu, ciddi işçi sıxlığı yaşandığı üçün həqiqi alimlər elmi-tədqiqat işlərindən ayrılıb əlavə olaraq dəsr demək üçün universitetlərə üz tuturlar. O, hesab edir ki, bütövlükdə elm sahəsi gücləndirilməsə dövlət bu sahədən heç nə qazanmayacaq. Dövlətin bu sahəyə hər il büdcədən kifayət qədər vəsait ayırdığını deyən professor Zülfüqarlının fikrincə, nəticədə isə burada cidi elmi-tədqiqat işləri yox dərəcəsindədir. QHT-lərin həyata keçirdiyi layihələr çərçivəsində tədqiqat işləri daha stabildir və daha tez həyata keçirilir, kitab şəkilində çap edilir, nəinki AMEA institutlarında. “Çünki akademiyada büroktarik əngəllər də bir gerçəklikdi, hətta başqa dövlət qurumlarında olan mənimsənilmələr burada da var, elmə ayrılan vəsaitin tam tədqiqatlara başqa sahələrə ypnəldilməsi halları da mövcuddur. Əgər AMEA-da obyektiv yoxlamalar aparılsa bunlar hamısı aşkara çıxarıla bilər. Bütün bunlar onu göstərir ki, artıq akademiya sistemi öz vaxtını çoxdan başa vurub. Ona görə də Azərbaycanda universitetləri inkişaf etdirməyin və akademiya institutlarını da universitetlərə birləşdirməyin zamanı çoxdan çatıb. Bu daha effektiv olar”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
