Bir sıra insanlarda belə bir təsəvvür formalaşıb ki, eyni zamanda bir neçə vəzifə tutmaq, kreslo zəbt etmək “böyüklük” əlamətidir. Belələri arasında elm və ali təhsil müəssisələrinə rəhbərlik edənlər də az deyil.
Gizli deyil ki, bəzi ali məktəb rektorları, elmi-tədqiqat institutlarının direktorları eyni zamanda iki-üç əlavə vəzifə tutur. Elələri var ki, on vəzifə təklif olunsa belə, razılıq verir. İndiyə qədər “yox”, “mən çatdıra bilmərəm, bu vəzifəni başqasına həvalə edin” deyib təklif olunan vəzifədən imtina edən olmayıb, hətta əksinə, adamlar da var ki, daha böyük vəzifə kürsüləri zəbt etməyi bir növ şakərinə çevirib.
Ali məktəb rektorlarının, elmi tədqiqat institutlarinin direktorlarının eyni zamanda iki-üç əlavə vəzifə tutması nə dərəcədə doğrudu? Bir adamın fiziki cəhətdən bu qədər isi görməsi nə dərəcədə mümkündür?
“Faktiki olaraq, tutduqları vəzifələrdə bu insanların heç bir rolu olmur, onlar burada yalnız görüntü, ad xatirinə otururlar”
Gənc Alim, Aspirant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu böyük problemdir və bunun gündəmə gətirilməsi, aktuallaşdırılması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu məsələnin ətraflı yanaşma tələb etdiyini deyən İ.Orucov bildirdi ki, təəssüflər olsun, bu artıq ziyanlı bir tendensiya halı alıb: “Çox təəsüflər olsun ki, Azərbaycanda qeyd etdiyiniz doğru olmayan məsələni müşahidə edirik. Ali təhsil müəssisələrinin rektorları, elmi-tədqiqat institutlarının direktorları, bütövlükdə ayrı-ayrı dövlət məmurları (onlar arasında çox yüksək vəzifə tutanlar var-İ.O), eyni zamanda parlament üzvləri paralel olaraq bir neçə məsul vəzifə tutur. Təbii ki, fiziki baxımdan bu məsul vəzifələri daşımaq mümkün deyil. Amma çox təəssüflər olsun ki, biz belə şəxslərə rast gəlirik. Bu yanlış tendensiya geniş vüsət alıb və sanki bu adamlar kimin daha çox paralel vəzifə daşıması üzrə yarışa giriblər. Bu, elm və təhsilin idarəedilməsi üzrə vəzifələrin illərlə zəbt edilməsidir”.
İ.Orucovun sözlərinə görə, hətta elə deputatlar var ki, həm parlamentdə təmsil olunur, həm də ali təhsil müəssisələrində ən azı kafedra müdiri vəzifəsini zəbt edirlər. “Ali məktəblərin rektorları vardı ki, bir neçə vəzifəni tuturdu, onlar həm parlamentə yer tuturdular, həm də ali məktəblərin rektoru vəzifəsini daşıyırdılar, eyni zamanda da bir neçə paralel vəzifələri aparırdılar. Düzdü, son seçkilərdə bu təkrarlanmadı.
Müşahidələr göstərir ki, bir insan bir neçə ictimai vəzifəni paralel olaraq apara bilər, amma bir neçə dövlət vəzifəsini eyni adamların tutması, zəbt etməsi mümkünsüzdür. Çünki faktiki olaraq tutduqları vəzifələrdə bu insanların heç bir rolu olmur, onlar burada yalnız görüntü, ad xatirinə otururlar. Təəssüf edirəm ki, bu xoşagəlməz hal Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında da var. Akademiyanın vitse-prezidentləri, eləcə də ayrı-ayrı vaxtlarda akademiyanın prezidenti olmuş şəxşlər eyni zamanda paralel olaraq həm laboratoriya müdiri, həm institut direktoru, yaxud direktor müavini, yaxud akademiyanın rəyasət heyətində müxtəlif vəzifələr tutublar. Reallıq budur ki, bir neçə paralel vəzifə tutan şəxslər illərdir vəzifələrini icra etməli olduqları kabinetlərə, otaqlara belə getmirlər. Elə şəxslər var ki, regionlardakı universitetlərdə rektordur, eyni zamanda Bakıdakı ali məktəblərdə kafedra müdiridir. Belə hallar da az deyil. Bu isə əslində o insanların məsuliyyətsizliyinin göstəricisidir, digər tərəfdən də, yüksək vəzifələrdə işləyən həmin şəxslərin alternativ vəzifələri özləri üçün rezerv yer kimi saxladıqlarını deməyə əsas verir. Biz belə halların çox şahidi olmuşuq. Komitə sədrləri, nazirlər olub ki, vəzifədə işləyərkən paralel olaraq universitetlərdə, elmi tədqiqat institutlarında şöbə müdiri, kafedra müdiri, laboratoriya müdiri olublar, vəzifədən çıxdıqdan sonra gəlib orada işləyiblər. Hətta ifşa olunub vəzifəsindən kənarlaşdırılandan sonra məlum olub ki, bu şəxslər paralel olaraq bir neçə vəzifə tuturmuş. Bu insanlar ifşa edilib yüksək vəzifədən çıxarıldıqdan sonra ehtiyatda saxladıqları vəzifələrdə işləyir, ali məktəblərin, akademiyanın şöbələrini zəbt edirlər”. İ.Orucov qeyd etdi ki, vaxtilə AMEA-nın prezidentlərindən biri bir neçə paralel vəzifə daşıyıb, həm prezident vəzifəsini daşıyıb, həm Direktorlar Şurasının rəhbəri olub, həm elmi jurnalların baş redaktoru olub, həm Geologiya İnstitutunun direktoru, həm bu institutda laboratoriya müdiri, həm hansısa bir ali təhsil müəssisəsində kafedra müdiri idi. “Bu insan, sanki özünü “yeddibaşlı əjdaha” kimi görürdü. Xeyir ola, məşğul olmadığın işə görə maaş alıbsan, icra etmədiyin vəzifəni zəbt edib dövlətdən yüksək maaş alıbsan, dövlətin pulunu yeyib ortaya heç bir faydalı iş qoymayıbsan. Faktiki olaraq, işlərini birisinə tapşırasan, o da gəlib ayda bir dəfə sənə oradakı işlərlə bağlı məlumat verəcək. Təəssüf ki, bizim elm və təhsilimizi geriyə aparan bu kimi hallar mövcuddur. Zaman-zaman bununla bağlı həm sosial şəbəkələrdə, həm də mətbuatda çıxışlar etmişik ki, belə sui-istifadə hallarına birmənalı olaraq yol vermək olmaz. Siz təsəvvür edin ki, adam var nazirdir, belə baxanda bu işlərlə məşğul olmağa vaxtı yoxdur, amma adı dərslik müəllifi kimi gedir. Adam var, akademiya rəhbərliyində təmsil olunur, 30 il laboratoriya müdiri vəzifəsini tutur, institut direktorudur, parlamentdə təmsil olunur, başqa vəzifələri də var. Ortaya beş yüz məqalə qoyurlar ki, bunu mən yazmışam, bu qədər məqaləni yazmağa sənin vaxtın hardan oldu? Sənin tutduğun vəzifə kifayət qədər məsul vəzifədir. Unversitetlərdə, yaxud akademiyada çıxan məqalələrdə, kitablarda adı birinci gedir. Bu hallar təəssüf doğurur. Bu insanlar ilk növbədə özlərini düşünərək, elmi və təhsili öz iddialarına qurban verirlər. Azərbaycanda bu yanlış tendensiya davam edir və hələ ki, bununla bağlı mübarizə başlamayıb. Buna biganə yanaşmaq lazım deyil, bu istiqamətdə ciddi araşdırmalar aparılsın, ortada kifayət qədər ciddi faktlar var. Buna çox təəssüf edirəm”-deyə İ.Orucov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
