Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) adı uzun illərdir ciddi elmi hadisələrlə yanaşı çəkilmir, bu qurum daha çox qalmaqallarla gündəmə gəlir.
Keçmiş deputat Elton Məmmədov AMEA-nın Rəyasət Heyətinin iclasında qurumda baş verən ağır cinayət hadisələrindən danışıb. E.Məmmədovun yayılan səs yazısında buradakı vəziyyət açıqlanır. Qeyd edilənə görə, E.Məmmədovun işdən çıxarılması ilə bağlı təşkil olunan iclasda son çıxışı zamanı o, müəyyən faktları açıqlayıb.
E.Məmmədov bildirib ki, AMEA-da ciddi qanun pozuntuları baş verib. İşlədiyi müddətdə qanunsuzluqların qarşısını almağa çalışsa da, buna tam müvəffəq ola bilməyib.
O qeyd edib ki, alimlər üçün olan AMEA-nın torpaq təyinatları dəyişdirilib və ayrı-ayrı adamlara satılıb: “Bu hallarla hər gün mübarizə aparmışam, şəffaflığa çıxmaq üçün sənədləri qaydasına qoymuşam. Torpağından başlayaraq, reyestr yaratmışam. O vaxt komissiyanın sədri akademik Rasim Əliquliyev olanda tövsiyələr vermişdi. İndi baxa bilərsiniz, 48 təşkilatın reyestrini aparmışam. Reyestrdə külli miqdarda avadanlıqlara dövlət vəsait verib. Artıq bir təşkilatın ümumi monitorinqini aparıb reyestrlər müəyyənləşdirmişik. Bunların hamısını qısa bir zamanda görmüşəm. Təşkilatçılar elə işlədilər ki, guya Ramiz Mehdiyevin rəhbərliyilə Elton Məmmədov Xızıda villalar tikdirib satacaq. Dövlət qanununu pozaraq, Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 322 nəfərə torpaq verib. Dövlət təyinatı qalıb bir tərəfdə, fərdi bağçılıq, bostançılıq yaradıblar. Qanunla gəlib rəhbərimə demişəm ki, mənim dövrümdə də 120 ərizə daxil olub. 1 sot da olsa oradan kiməsə torpaq vermək niyyətində deyiləm. Çünki bu, qanun pozuntusudur. Gərək mən də başqaları kimi torpaq verəydim, sonra da sizin yanınızda qızaraydım? Hər birinizdən bir daha üzr istəyərək, ərizəmi yazmışam, səbəbini də qeyd etmişəm. Qərarınıza böyük hörmətlə yanaşıram, amma çox təəssüf...
Rəhbərliyinizlə birlikdə, sizlərə də özümdə olan insan resursunu dövlət quruluşuna və dövlətçiliyin bu sahəsinə axıra qədər tətbiq edə bilmədim. Çox təəssüf...”.
Çıxışdan sonra Ramiz Mehdiyev isə əlavə edib ki, qeyd olunan məsələlər həqiqətə uyğundur: “Bunu nəzərə almalıyıq. Uzun müddət bu söhbətlər olub. Mənə də məlumat verib, öz fikrini söyləyib”.
E.Məmmədov AMEA-da baş verən hansı ağır cinayətləri nəzərdə tutub? Söhbət hansı qanun pozuntularından, ağır cinayətlərdən gedə bilər?
“Araşdırılsın görək o torpaqlar kimlərə verilib...”
Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fizika-riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru İlqar Orucov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, o da E.Məmmədovun AMEA-da baş verən ciddi qanun pozuntuları ilə bağlı yayılan səs yazısı ilə tanışdır. “Biz illərdir bu istiqamətdə öz fikrimizi deyirik. Bu pozuntular indi baş verməyib. Əslində, 2013-cü ildən, yəni AMEA-nın o vaxtkı prezidenti akademik Mahmud Kərimov dünyasını dəyişəndən sonra Akademiyada baş verənlərlə bağlı hər zaman öz fikrimizi demişik, bununla bağlı dəfələrlə qənaətlərimizi sizinlə və ictimaiyyətlə də bölüşmüşük. Əslində, Akademiya Azərbaycanın elm mərkəzidir, elm məbədidir. Burada hər zaman elə insanlar çalışıb, elə insanlar rəhbərlikdə təmsil olunublar ki, sözün həqiqi mənasında, onlar Azərbaycanın böyük ziyalıları olublar. Biz bu mövzuda da sizinlə danışmışdıq. Akademiyada Gənclərin İntellektual İnkişaf Mərkəzinə rəhbərlik etdiyim dövrdə biz nümunəvi bir işə start verdik. Bu ondan ibarət idi ki, Akademiyada çalışan, imkansız, evsiz-eşiksiz olan gənc alimlər üçün bina tikilsin. Bu binanın tikintisinə başlandı. Dövlət sağ olsun ki, bu gözəl və nəcib işdə bizə hər cür dəstəyi göstərdi. İstər sənədləşmə prosesində, istərsə də Akademiyanın öz ərazisində bina tikintisinə razılıq verməsi ilə bağlı məsələlərdə aidiyyəti dövlət qurumları dəstəklərini əsirgəmədilər. 2013-cü ildə Akademiyada rəhbərlik etdiyim işdən öz ərizəmlə ayrıldım. Çünki yeni Akademiyaya yeni komanda gəlmişdi və hiss olunurdu ki, onlar istənilən qanunsuzluqları etməyə, bütün nəcib təşəbbüslərin üstündən xətt çəkməyə, yalnız öz maraqları naminə çirkin işlərə getməyə hazırdırlar. O zaman işimdən ayrıldım. Öz fikrimi belə ifadə etdim ki, bu insanlarla işləyə bilmərəm, hətta Akademiya rəhbərliyinə dedim ki, sizinlə bu formatda, sadəcə, işləmək mümkün deyil. Təsəvvür edin ki, həmin yaşayış binasında mənzillərin bölünməsi ilə bağlı çox biabırçılıqlar baş verdi, o binalardan mənzillər təsadüfi adamlara verildi, AMEA-nın o vaxtkı rəhbərliyi tərəfindən acgözcəsinə mənimsənildi. Akademiyanın rəhbərliyi, vitse-prezidenti səviyyəsində o mənzillər ələ keçirildi. Halbuki, bu insanlar dövlətdən dəfələrlə mənzillər alıblar. Ahıl yaşlı, haqq dünyasına savab qazanaraq getmək yaşında olan insanlar kasıb, ev-eşiksiz, məzlum gənc alimlərin evlərinə göz dikdilər. Akademiyanın prezidenti 4 mənzili ələ keçirdi. Vitse-prezident və işlər müdiri də eynilə onun kimi. Təxminən 40 mənzil ehtiyacı olan gənc alimlərə verildi. Amma təəssüf ki, o siyahıya Bakıda bir neçə mənzili olan alimlər də daxil edildi. Bu mənzillər ədalətsizliklə bölüşdürüldü, evə haqqı olanların çox böyük əksəriyyəti mənzil almaqdan məhrum edildi.
Elton Məmmədovun Akademiyanın işlər idarəsinin müdiri olarkən Akademiyada baş verən qanunsuzluqlarla, yəni yeni rəhbərliyin bu istiqamətdə yol verdiyi qanunsuzluqlarla bağlı səs yazısına ürək ağrısı ilə qulaq asdım. Görünən o oldu ki, keçmişdə baş verən qanunsuzluqlar aradan qaldırılmadı, onlar bir az da dərinləşdi. Buna çox təəssüf edirəm. Uzun illər Akademiyada elmi gəncliyə rəhbərlik etdiyim zaman hər zaman gənc alimlərin xaricdə keçirilən elmi tədbirlərdə iştirak etməsi ilə bağlı çətinliklər yaşayırdıq. Bu işdə bizə Gənclər və İdman Nazirliyi dəstək olurdu. Allah Azad Rəhimova rəhmət eləsin, mənim gənc alimlərin xaricdə keçirilən tədbirlərdə iştirak etməsi ilə bağlı nazirliyə ünvanladığım bütün məktublara, müraciətlərə müsbət cavab verirdi. Biz gənc alimləri yalnız Gənclər və İdman Nazirliyinin xətti və dəstəyilə xarici ölkələrə elmi ezamiyyətlərə, tədbirlərə göndərə bilirdik. Hətta sizə deyim ki, bizim gənc alimlərimizin ezam edilməsilə bağlı o zaman da Akademiyanın rəhbərliyində təmsil olunan və sonradan da rəhbərlikdə olan şəxslər birbaşa mənə təzyiq göstərirdilər. Sonra məlum olurdu ki, xaricə göndərmək üçün onların məndən xahiş etdikləri adamlar onların qohumlarıdır. Təzyiq edirdilər ki, xaricə onların adamlarını göndərim. Mən akademiyada idarəçilik sistemini görürdüm və düşünürdüm ki, bu cür idarəetmə ilə müsbət heç nəyə nail olmaq olmaz. Dövlət başçısının, dövlətin elmdən gözləntiləri, ölkənin ali siyasi rəhbərliyinin tövsiyələri, tapşırıqları niyə doğruldurmur? Məsələ bundan ibarətdir ki, 2013-cü ildən sonra Akademiyada görülən işlər yalnız görüntü xarakteri daşıyırdı. Xatırlayıram, illər əvvəl biz gənc alimlərin elm festivallarını keçirirdik. Elm festivallarında sırf elmlə bağlı yenilikləri təqdim edirdik. Amma bunlar elm festivalında Rusiyadan gətirdikləri səhnə adamlarını, artistləri elm səhnəsinə çıxarırdılar. Görüntü yaradırdılar, Akademiyadan nə qədər pullar silinirdi. Halbuki, AMEA işçilərinin maaşı çox cüzi bir əməkhaqqı idi. Bütün bunlar, əlbəttə ki, kənardan çox biabırçı görsənirdi. Ümid edirdim ki, Akademiyada rəhbərlik dəyişəndən, Ramiz Mehdiyev Akademiya rəhbərliyinə gələndən sonra bu qurumda hər şey müsbətə doğru dəyişəcək. Bununla bağlı mənim mətbuatda kifayət qədər ümidlərimi əks etdirən fikirlərim, şərhlərim gedib. Düşünürdüm ki, Ramiz Mehdiyev uzun illər dövlət idarəçiliyində olub, rəhbər vəzifədə işləyib, böyük idarəçilik təcrübəsi var, o, elmi düçar olduğu bəlalardan, bu bataqlıqdan, özbaşnalıq vəziyyətindən xilas edəcək. Amma nə baş verdi? Akademiyada böhran daha da dərinləşdi. Birbaşa fikrim ondan ibarətdir ki, artıq Akademiyanın bu formatda fəaliyyət göstərməsi mümkünsüzdür”.
İ.Orucovun sözlərinə görə, Akademiyada təftiş aparılması çox vacibdir və bu proses zamanı bütün nöqsanlar, qanunsuzluqlar daha qabarıq formada üzə çıxacaq. O hesab edir ki, E.Məmmədovun səs yazısında yer alan məsələlər çox ciddidir. “Elton Məmmədovun səs yazısından görünür ki, Akademiyanın torpaq sahələri biabırcasına öz aralarında bölüşdürülüb. Sizi əmin edirəm ki, bu insanların təfəkkürü elə bir ibtidai səviyyədədir ki, onlar bir kasıba o torpağı verməzlər. Araşdırılsın görək o torpaqlar kimlərə verilib, o adamların Akademiya rəhbərliyi ilə hansı əlaqələri var? Çox təəssüf edirəm ki, vəziyyət nəinki ürəkaçan deyil, vəziyyət xeyli gərgindir. Mən söhbətimizin əvvəlində gənc alimlərin xaricə elmi ezamiyyətlərə, tədbirlərə göndərilməsi məsələsini təsadüfən qeyd etmədim. Çünki Akademiyanın beynəlxalq əlaqələri Mahmud Kərimovun dövründə xeyli yüksəlmişdi, Azərbaycan beynəlxalq layihələrdə iştirak edirdi, NATO-nun, Avropa Birliyinin, Avropa Komissiyasının müxtəlif proqramlarında Azərbaycan tərəf olaraq təmsil olunurdu. Gedin başqa ölkələrin alimlərinin də beynəlxalq əlaqələrinə baxın, bizim alimlərin də. Onların beynəlxalq əlaqələri qalır, amma bizdə elmi məhv etdikləri kimi, bu əlaqələri də məhv etdilər” - deyə İ.Orucov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
