Elektrik avtomobilləri ekoloji təmiz nəqliyyat vasitəsi olduğu üçün saylarının artması önəmlidir. Avropanın ən böyük avtomobil bazarı olan Almaniyada elektrikli maşınların sayı artıb. Bu sözügedən tendensiya getdikcə artmaqda davam edir. Almaniyada bu il benzinlə çalışan avtomobillərin satışı 50 faiz azalıb.
Ancaq Azərbaycanda elektriklə işləyən avtomobillərin idxalı nədənsə azalır. Bu ilin ilk 5 ayında ölkəyə xaricdən 31 220 ədəd avtomobil gətirilib və bunun cəmi 29 ədədi müasir, ekoloji, elektriklə işləyən avtomobillərdir. Diqqətçəkən məqam odur ki, pandemiyanın tüğyan etdiyi 2020-ci ilin 5 ayında 81 ədəd elektriklə işləyən avtomobil gətirilib. Məsələ ondadır ki, 2020-ci ilin yanvar-may aylarında ölkəyə 1852 elektriklə işləyən nəqliyyat vasitəsi gətirilib. Bu nəqliyyat vasitələrindən 1771-i daxili yanma mühərriki ilə yanaşı, elektrik mühərriki ilə də hərəkətə gətirilən, 81-i isə yalnız elektrik mühərriki ilə işləyən nəqliyyat vasitəsidir. Bu ilin yanvar-may aylarında ölkəyə dəyəri 22 564,26 min dollar (ötən ilin yanvar-may ayları ilə müqayisədə 2,2 dəfədən çox) təşkil edən 3719 vahid (2 dəfədən çox) daxili yanma mühərriklə yanaşı, elektrik mühərriklə də hərəkətə gətirilən nəqliyyat vasitələri, həmçinin, 1 046,01 min dollar (75,1% az) dəyərində 29 vahid (52 vahid az) yalnız elektrik mühərriklə hərəkətə gətirilən nəqliyyat vasitələri idxal olunub.
“Ağıllı kənd”, “smart şəhər” və digər layihələrin həyata keçirilməsini nəzərə alsaq, əslində, bu cür avtomobillərin sayı çox olmalıdır. Ancaq biz bunun əksini görürük. Niyə? Buna nə mane olur?
“Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda o cür maşınların idxal rüsumundan azad edilməsi ilə bağlı istək yoxdur”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov elektriklə işləyən avtomobillərin idxalının azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi onunla bağlıdır ki, Azərbaycanda elektriklə işləyən avtomobillərin maddi-texniki təchizatı yoxdur. Məsələ ondadır ki, bizdə yanacaqla işləyən avtomobillərin təmiri ilə bağlı kifayət qədər mütəxəssis var. Ancaq elektriklə işləyən avtomobillərlə bağlı belə mütəxəssislər çox azdır. Azərbaycan üçün bu sahə qismən yenidir. Bəli, son illər dünyada bu cür avtomobillərə tələbat artır, belə avtomobillər təbliğ edilir və s. MDB ölkələrində, xüsusən də Rusiyada bunun kifayət qədər bazası da var. Azərbaycanda da bu cür avtomobillərin istehsalı ilə məşğul olan “Tesla” şirkətinin nümayəndəliyi var. Ancaq belə nümayəndəliklər elə də çox deyil. Üstəlik, insanların bir qismi ehtiyat edir və s. Ona görə də mütləq texniki təchizat bazası olmalıdır və hamı bilməlidir ki, bu avtomobil sıradan çıxanda təmiri mümkün olacaq. Əslində, hamı istəyər ki, ekoloji baxımdan təmiz avtomobillərdən istifadə etsin. Bununla belə, insanlar avtomobil alarkən daha çox öz maddi maraqlarını nəzərə alırlar. Problem ondadır ki, elektriklə işləyən avtomobillərin qiyməti, maya dəyəri kifayət qədər bahadıır. Bununla əlaqədar bəzi stimullaşdırıcı tədbirlər görülməlidir. Yəni sözügedən avtomobillər idxal rüsumlarından azad edilməlidir. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda bununla bağlı istək yoxdur. Bu da, istər-istəməz, bazara mənfi təsir edir. Hansı ki, bir sıra ölkələr bunu edirlər”.
İqtisadçı-ekspert hesab edir ki, maddi-texniki bazada dəyişiklik olsa, idxal rüsumları azaldılsa, bu cür avtomobillərə maraq artacaq.
Vidadi ORDAHALLI
