Son günlər gündəmdə olan və aktuallığı ilə diqqət çəkən məsələlərdən biri katalizatoru olmayan avtomobillərlə bağlıdır. Katalizatoru olmayan nəqliyyat vasitələri ölkəmizdə az deyil.
Yayılan məlumatlara görə, Azərbaycanda katalizatoru olmayan avtomobillərə cərimələr tətbiq olunur. KİV-də gedən məlumatlara görə, xüsusən Bakıda katalizatoru olmayan avtomobillərlə bağlı reydlər keçirilir və həmin avtomobillər aşkar edildikdən sonra onlar cərimə meydançasına aparılır. Deyilənlərə görə, son dövrlər Avropadan gətirilən bir çox hibrid avtomobilin katalizatoru Gürcüstanda çıxarılaraq Azərbaycana katalizatorsuz tranziti həyata keçirilir. Qəzalı avtomobillərin ölkəyə girişi qadağan oluna bilərmi? Ümumiyyətlə, katalizatorsuz nəqliyyat vasitələrinə qarşı cərimələr tətbiq edilməlidirmi?
Qeyd edək ki, katalizatoru olmayan avtomobillərə qarşı 150 manat məbləğində cərimə yazıldığı deyilir.
“...Gürcüstan bazarına protest edə biləcəyimizə səbəb olacaq bir haldır”
Sosial-iqtisadi sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu olduqca aktual məsələdir. “Bu olduqca maraqlı və aktual məsələdir. Əvvəlcədən biz məsələnin o tərəfini göstərək ki, vətəndaşlar katalizatorun nə olduğunu bilsinlər, bunun avtomobildə olub-olmamağının mahiyyəti nədən ibarətdir? Bilirsiniz ki, katalizator avtomobil nəqliyyat vasitələrinin səsboğucu və səsötürücü detallar qazanının birinin içərisində yerləşdirilir”.
İ.Hüseynlinin qeyd etdiyinə görə, katalizator ona görə lazımdır ki, zəhərli qazların atmosferi çirkləndirməsinin qarşısını alır. “Bu, maksimum səviyyədə atmosferə təmiz hava kütləsinin buraxılmasına nail olmaq üçündür. Katalizator sırf ekoloji, sağlamlıq baxımından kifayət qədər əhəmiyyətli bir detaldır. Hər bir nəqliyyat vasitəsində katalizatorun olması çox vacibdir. Təbii ki, avtomobil nəqliyyat vasitələri müvafiq olaraq texniki baxışdan keçirilir. Bilirsiniz ki, 10 il müddət ötdükdən sonra hər il bu prosesdən keçir. Texniki baxış zamanı avtomobildə katalizatorun yoxluğu müşahidə edilirsə, cərimə tətbiq olunmalı və eyni zamanda, dərhal həmin nəqliyyat vasitəsində katalizatorla bağlı nasazlığın aradan qaldırılması tələb edilməlidir. Biz bir çox məsələyə çox zaman vətəndaşın, istehlakçının xeyrinə yanaşırıq. Burada, birincisi, nəqliyyat vasitəsini alan adam katalizatorla bağlı baş verən son olaylardan sonra həmin o detalın orada olub-olmaması məsələsinə alqı-satqı zamanı xüsusi diqqət ayırmalıdır. Bunun cəriməsi böyükdür və eyni zamanda, həmin nəqliyyat vasitələrində katalizatorların yerləşdirilməsi, alınaraq ora qoyulması 600-700 manata başa gəlir. Bu kifayət qədər bahalı bir detaldır. Bəzən isə bizdə müddəti bitmiş katalizatorları sürücülər özləri çıxartdırırlar və onun yerinə mexaniki olaraq setkalardan və müəyyən vasitələrdən kustar üsulla hazırlanan əvəzləyici detal yerləşdirirlər. Bu da olmaz”.
Gürcüstandan Azərbaycana katalizatorsuz avtomobillərin gətirilməsi məsələsinə münasibət bildirən İ.Hüseynlinin sözlərinə görə, belə avtomobillərin ölkəyə buraxılması düzgün deyil: “Azərbaycanın giriş-çıxışlarında ekologiya postları da var. Ekologiya postları Azərbaycana gətirilən nəqliyyat vasitələrinin tam olaraq müayinəsini həyata keçirərkən Gürcüstandan, yaxud başqa yerdən gətirilən avtomobillərdə katalizatorun olmadığını müəyyən edərlərsə, birmənalı şəkildə, həmin avtomobil ərazidə durdurulmalı, detal tamamilə bərpa edildikdən sonra onun girişinə imkan yaradılmalıdır. Katalizatorsuz avtomobillərin ölkəyə daxil olmasına qadağalar tətbiq edilməlidir. Bu avtomobillərin texniki nasazlığı ilə məşğul olmaq gömrük orqanlarının işi deyil. Gömrük orqanlarında avtomobillərə qarşı hər hansı bir şərt qoyulması düzgün deyil. Ola bilər, gömrükdən tamamilə əzilmiş vəziyyətdə, nasaz vəziyyətdə olan avtomobil keçsin, bu tamamilə mümkündür. Amma gömrükdən sonrakı mərhələdə təbii ki, nəqliyyat vasitələri üzərində nəzarət qurulmalıdır. Bizim Gürcüstandan və başqa ölkələrdən nəqliyyat vasitələri alan vətəndaşlarımız, ilk növbədə, həm də nəqliyyat vasitəsini alıb yoxlatdırarkən katalizatorun olub-olmadığına diqqət ayırmalıdırlar. Bağlı yerdə olan və gözəgörünməz detal olduğuna görə bu, çox vaxt vətəndaşlarımızın diqqətini cəlb etməyib ki, birdən katalizator oradan çıxarılmış ola bilər. Gürcüstanda hansısa fırıldaqçılar, işbazlar katalizatoru maşınlardan çıxarıb onları təkrar baha qiymətə satırlarsa, bu çox mənfi haldır. Eyni zamanda, bu fırıldaq Azərbaycana idxal edilən avtomobillərə qarşı da edilirsə, bizim Gürcüstan bazarına protest edə biləcəyimizə səbəb olacaq bir haldır” - deyə İ.Hüseynli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
